Một hệ thống S-300 (Ảnh: Quân đội Ukraine).
Ukraine và Mỹ đang phối hợp hiện đại hóa các tên lửa cũ dành cho hệ thống phòng không S-300 hoặc phát triển một biến thể mới với năng lực được cải thiện. Không quân Ukraine đang vận hành các hệ thống phòng không S-300PS/PT/PMU và S-300V1.
Theo các báo cáo, biến thể này có thể giúp lấp khoảng trống do tình trạng thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống phòng không Patriot.
Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Toàn cầu Delphi, Đại tá Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu Robert Hamilton, đã đề cập vấn đề này trên chương trình PBS NewsHour. Theo ông, hệ thống được nâng cấp dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm 2026.
Sản lượng dự kiến đạt 100 đến vài trăm tên lửa mỗi năm. Ông Hamilton lưu ý hệ thống này có thể chưa tạo ra tác động ngay lập tức, nhưng trong vài tháng và vài năm, nó sẽ từng bước lấp vào khoảng trống hiện do Patriot đảm nhiệm.
Theo Defense Express, Ukraine hiện đặc biệt cần các hệ thống Patriot để đánh chặn tên lửa đạn đạo của Nga. Cho đến nay, tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE đã cho thấy hiệu quả cao nhất. Vì vậy, để thực sự lấp đầy khoảng trống này, hệ thống S-300 được hiện đại hóa phải có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo uy lực của Nga.
Mặt khác, hãng sản xuất vũ khí Fire Point đang phối hợp với các đối tác châu Âu phát triển hệ thống chống tên lửa đạn đạo Freyja. Hệ thống này dựa trên tên lửa FP-7.x, được phát triển từ tên lửa 48N6 sử dụng trên các hệ thống S-300 và S-400. Điều này phù hợp với ý tưởng hiện đại hóa S-300 và phát triển các tên lửa đánh chặn mới, đồng thời tận dụng những linh kiện có sẵn trên thị trường.
Tuy nhiên, hiện chưa có thông tin cụ thể nào cho thấy hai dự án này có liên quan với nhau. Cũng chưa có dấu hiệu cho thấy Mỹ tham gia phát triển Freyja bằng các linh kiện châu Âu, trong khi chương trình hiện đại hóa S-300 được mô tả chủ yếu là dự án hợp tác giữa Ukraine và Mỹ.
Tháng 7/2026, Fire Point thông báo có kế hoạch tiến hành các cuộc thử nghiệm đánh chặn tên lửa đạn đạo vào tháng 7/2027. Mốc thời gian này không phù hợp với lịch trình mà ông Hamilton đưa ra, theo đó S-300 được hiện đại hóa dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm nay.
Trước đó cũng có thông tin cho rằng Mỹ và châu Âu đang phối hợp với Ukraine để thay thế các hệ thống S-300 và R-27. Điều này có thể củng cố thêm giả thuyết rằng đây là những dự án riêng biệt.
Nhìn chung, khả năng hiện đại hóa các hệ thống phòng không thời Liên Xô có thể giúp những khí tài này tiếp tục phát huy hiệu quả, đồng thời tận dụng cơ sở hạ tầng và chuyên môn hiện có. Ngay cả khi chưa có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo, việc này vẫn có thể giúp giảm bớt tình trạng thiếu tên lửa phòng không tại Ukraine.
Sản lượng 100 đến vài trăm tên lửa đất đối không mỗi năm để đánh chặn tên lửa hành trình và UAV có thể không phải con số ấn tượng. Tuy nhiên, khi kết hợp với các hệ thống phòng không khác, những tên lửa này có thể tăng cường năng lực phòng không của Ukraine.
