Thành, bại của Ukraine sau chiến dịch '40 ngày gây sức ép' với Nga
Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 25/6 tuyên bố phát động "chiến dịch gây sức ép trong 40 ngày" để buộc Nga chấm dứt xung đột, sau khi nhận báo cáo từ lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) Yevhenii Khmara về kế hoạch "trừng phạt tầm xa và tầm trung" nhằm vào lãnh thổ đối phương.
Ukraine dùng các khái niệm "trừng phạt tầm xa" và "trừng phạt tầm trung" để mô tả những cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào hạ tầng năng lượng, giao thông của Nga. "Tầm trung" thường đề cập khu vực Nga kiểm soát sau năm 2014, trong khi "tầm xa" được dùng cho những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Hôm 4/8 đánh dấu tròn 40 ngày kể từ khi ông Zelensky ra lệnh tiến hành chiến dịch. Những diễn biến trong hơn một tháng qua cho thấy mục tiêu chính của Ukraine là các nhà máy lọc dầu, kho dầu, trung tâm hậu cần, sân bay cùng nhiều địa điểm nằm ở sâu trong đất Nga và khu vực do nước này kiểm soát.
Các cuộc tập kích đã gây hỏa hoạn tại loạt nhà máy lọc dầu và kho dầu trên khắp nước Nga, khiến nước này đối mặt với tình trạng thiếu hụt xăng dầu. Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28/6 nói rằng những đòn tấn công của Ukraine đã gây ra tình trạng "thiếu hụt nhiên liệu nhất định, song không đến mức nghiêm trọng" tại một số khu vực.
Phó thủ tướng Nga Aleksandr Novak cho biết chính phủ đã cấm xuất khẩu xăng và dầu diesel, đồng thời củng cố lưới phòng không xung quanh các nhà máy lọc dầu, đảm bảo nhà máy hoạt động hết công suất và chuyển thêm nhiên liệu đến những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất.
"Các cuộc tập kích đúng là đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt tạm thời, xếp hàng dài ở các trạm xăng, quy định về mức nhiên liệu tối đa mà người tiêu dùng thông thường có thể mua, cũng như khó khăn hậu cần ở một số khu vực, đặc biệt là bán đảo Crimea", kênh truyền hình RT của Nga thừa nhận.
Một mục tiêu khác trong chiến dịch là mạng lưới kho hàng của Wildberries, nền tảng thương mại điện tử lớn nhất tại Nga và được ví như phiên bản Amazon của nước này.
Wildberries sở hữu hơn 200 trung tâm hậu cần và kho bãi với tổng diện tích khoảng 5,2 triệu m2, hàng triệu sản phẩm cũng được bày bán trên nền tảng của hãng. Quy mô đó khiến hệ thống kho vận của Wildberries trở thành mắt xích đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế Nga.
Khói bốc lên từ một nhà kho ở thành phố Saint Petersburg, Nga hôm 24/7. Ảnh: AFP
RT ước tính Ukraine đã đánh trúng hơn 10 kho hàng Wildberries trong khuôn khổ chiến dịch, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.
"Các tiểu thương, chủ yếu buôn bán đồ chơi, quần áo và những mặt hàng hoàn toàn dân dụng khác, chịu tổn thất lớn và thường không thể khắc phục về tài chính", đài truyền hình Nga cho hay, thêm rằng Wildberries dường như đã chịu thiệt hại hơn một tỷ USD.
Tổng thống Zelensky cáo buộc nhà kho Wildberries chứa sản phẩm lưỡng dụng, tức là phục vụ cả mục đích quân sự lẫn dân sự, như linh kiện của phương tiện bay không người lái (drone) và thiết bị dẫn đường. Trong khi đó, Moskva khẳng định tập đoàn này không cung cấp vật tư cho quân đội Nga.
Theo giới phân tích, nhắm mục tiêu vào mạng lưới kho hàng Wildberries cho thấy Ukraine đã mở rộng chiến lược gây thiệt hại kinh tế và xã hội cho Nga, không còn chỉ tập trung vào hạ tầng năng lượng. "Rõ ràng chiến dịch 40 ngày gây sức ép đã đạt được một số thành công", cổng phân tích thông tin UA.news của Ukraine đánh giá.
Dù vậy, cổng thông tin này cũng lưu ý các kết quả về mặt chiến thuật chưa thể giúp Ukraine đạt được bất kỳ lợi ích chiến lược nào. "Nga phần nào đã khắc phục được cú sốc ban đầu và những vấn đề do các cuộc tập kích vào nhà máy lọc dầu gây ra. Khủng hoảng nhiên liệu vẫn là vấn đề cấp bách với Nga, nhưng đã bắt đầu lắng xuống", UA.news cho biết.
Phó thủ tướng Nga cuối tháng 7 cho biết thị trường "đang dần ổn định" khi một số nhà máy lọc dầu nối lại hoạt động, các hạn chế về mua hàng cũng được dỡ bỏ ở một vài khu vực.
Người dân xếp hàng chờ đổ xăng tại Moskva, Nga hôm 10/7. Ảnh: AFP
Các quan chức Ukraine kỳ vọng chiến dịch tập kích sẽ gây tình trạng bất ổn nội bộ ở Nga, song điều này đã không trở thành hiện thực, không có cuộc biểu tình hay bạo loạn quy mô lớn nào diễn ra.
Những cuộc tập kích thành công cũng chưa thể giúp Kiev thay đổi tình hình trên tiền tuyến, trong đó quân đội Ukraine không thực hiện được chiến dịch tấn công quy mô lớn mang tính đột phá nào và Nga vẫn duy trì đà tiến quân ở nhiều khu vực.
"Nói cách khác, tình hình trong nước lẫn diễn biến chiến trường đều không phải là mối đe dọa đủ lớn để buộc Tổng thống Putin đưa ra nhượng bộ", cổng thông tin Ukraine nêu quan điểm.
Truyền thông Nga cũng chỉ ra rằng Kiev không đạt được mục tiêu của chiến dịch, đó là gây sức ép và buộc Moskva chấm dứt chiến sự. "Sau khi thời hạn 40 ngày trôi qua, không có dấu hiệu cho thấy Nga đã nhượng bộ dù chỉ một chút", RT cho biết.
Ngược lại, Nga cũng đẩy mạnh đáp trả bằng những cuộc tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV), chủ yếu nhắm vào các cơ sở quốc phòng chuyên sản xuất UAV được dùng trong chiến dịch của Ukraine. Nga còn tấn công hàng loạt tàu hàng bị nghi chở vũ khí và vật tư quân sự cho Ukraine ở biển Đen.
Ua.news thừa nhận Nga đã phong tỏa hoàn toàn các cảng biển Ukraine, tác động tới hoạt động xuất khẩu và gây ra "vấn đề kinh tế nghiêm trọng nhất" đối với Kiev.
Các cuộc tập kích quy mô lớn liên tiếp của Nga đã gây ra thiệt hại nặng về vật chất cho Ukraine, khi hàng trăm trạm xăng và nhà kho đã bị phá hủy. Một số chuyên gia cảnh báo khủng hoảng nhiên liệu sẽ sớm xảy ra tại Ukraine khi giá xăng đã tăng mạnh.
Thống kê của Forbes Ukraine cho thấy những đòn trả đũa từ Nga kể từ đầu tháng 7 đã phá hủy khoảng 400.000 m2 nhà kho và hạ tầng hậu cần, tương đương hơn 56 sân bóng đá.
Loạt đòn đánh cũng gây ra thương vong không nhỏ. Tổng thống Zelensky cho biết ít nhất 17 người đã thiệt mạng và 44 người bị thương trong cuộc tập kích quy mô lớn của Nga rạng sáng 5/8.
"Chiến dịch vốn nhằm 'buộc Nga chấp nhận hòa bình', lại chỉ dẫn đến leo thang xung đột từ cả hai phía. Bên chịu thiệt hại nhiều nhất là dân thường, chứ không phải những binh sĩ trực tiếp tham chiến ở tiền tuyến", UA.news nêu quan điểm.
Binh sĩ Ukraine tập luyện tại thao trường gần tiền tuyến ở tỉnh Zaporizhzhia hôm 24/7. Ảnh: AP
Khi đánh giá kết quả tổng thể, truyền thông Ukraine nhận định chiến dịch "40 ngày gây sức ép" cho thấy nước này có khả năng tập kích sâu vào đất Nga và khiến xung đột lan sang lãnh thổ đối phương.
Dù vậy, đây vẫn bị đánh giá là chiến dịch không hiệu quả, do không hoàn thành những mục tiêu chiến lược và còn khiến Ukraine hứng chịu tổn thất lớn. "Điều quan trọng nhất là không bên nào đến gần hòa bình, mà dường như còn rời xa trước", UA.news đánh giá.
Ông Zelensky ngày 4/8 ca ngợi SBU đã đạt được "những kết quả ấn tượng" và phê duyệt những chiến dịch mới nhằm vào Nga. Dù vậy, lãnh đạo Ukraine không đề cập đến chiến dịch "gây sức ép 40 ngày" hay cho biết liệu nỗ lực này đạt được kết quả đề ra hay không.
Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, tuyên bố Kiev sẽ tiếp tục gây sức ép nhằm buộc Moskva kết thúc chiến sự. "Đừng quá chú trọng vào những con số 40, 100 hay 15 ngày. Vấn đề chính là kết quả", ông nói với báo giới hôm 3/8.
Phạm Giang (Theo UA.news, RT, RBC Ukraine)
