Vật mô phỏng tên lửa của Iran được trưng bày trên đường phố Tehran (Ảnh: Reuters).
Báo Guardian của Anh cho rằng, mặc dù Iran chịu tổn thất nặng nề trong các cuộc ném bom do Mỹ dẫn đầu với khoảng 3.500 người thiệt mạng và thiệt hại kinh tế ước tính từ 150 đến 270 tỷ USD, việc Washington không thể đạt được các mục tiêu đã đề ra bằng sức mạnh quân sự đơn thuần được coi là một sự "không thành công".
HA Hellyer, chuyên gia về Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh, nhận định: "Tiêu chuẩn ban đầu của Iran để giành chiến thắng chỉ đơn giản là sống sót. Nếu có điều gì thì tiêu chuẩn đó đã được nâng cao. Chính quyền này đã chứng minh rằng họ sẽ không đi đâu cả, và Tehran đã thay đổi tính toán trên eo biển Hormuz".
Trong 5 tháng qua, Iran đã chứng minh hiệu quả của chiến thuật bất đối xứng. Với địa hình rộng lớn và nhiều đồi núi, họ chỉ cần duy trì đủ khả năng tên lửa và máy bay không người lái để đe dọa tàu thương mại khi đi qua eo biển Hormuz. Điều này đã được thể hiện qua các vụ tấn công vào tàu chở dầu, gây ra thiệt hại đáng kể.
Trong khi đó, Mỹ đã chi ít nhất 38 tỷ USD và sử dụng một lượng lớn tên lửa Tomahawk và JASSM, làm cạn kiệt đáng kể kho dự trữ vũ khí của mình. Các tên lửa Tomahawk, có giá lên tới 3,6 triệu USD mỗi quả, có thể sẽ không được thay thế cho đến năm 2031. Đạn tên lửa phòng không cho hệ thống đánh chặn Patriot cũng bị hao hụt nghiêm trọng, làm dấy lên lo ngại về khả năng Mỹ bảo vệ các căn cứ của mình ở Vùng Vịnh.
Tình hình càng trở nên phức tạp hơn với sự leo thang mới ở biển Đỏ do lực lượng Houthi, đồng minh của Iran ở Yemen, gây ra. Nhóm vũ trang này đã tăng cường các cuộc tấn công, nhắm mục tiêu vào một nhà máy lọc dầu ở Ả rập Xê út.
Mục tiêu chiến tranh của Mỹ đã thay đổi nhiều lần, từ thay đổi chế độ, phá hủy chương trình tên lửa của Iran đến ngăn chặn nước này sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Mỹ dường như không có phương tiện nào hiện thực hóa các yêu cầu này mà không cần điều động một lượng lớn binh sĩ để kiểm soát lãnh thổ Iran, một động thái khó xảy ra.
Ông Peter Ricketts, cựu cố vấn an ninh quốc gia của Anh, nhận định: "Tôi không nghĩ rằng người Iran có thể vì bị ném bom mà chấp nhận các điều khoản của Mỹ. Cho đến khi Mỹ chấp nhận rằng họ không thể đạt được mục đích bằng cách ném bom, Iran vẫn có đòn bẩy hiệu quả. Tehran có thể chịu đựng được nỗi đau, và họ biết rằng họ có thể đóng cửa eo biển với tác động kinh tế gây ra cho Mỹ".
Tình hình hiện tại được chuyên gia Ricketts gọi là "sự thống trị leo thang", có lợi cho Iran. Tehran có thể kéo dài các cuộc đàm phán hòa bình, chờ đợi Nhà Trắng mất kiên nhẫn và nối lại các cuộc ném bom, sau đó đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ buộc phải ngừng tấn công vì giá dầu quá cao trong thời gian dài.
Câu hỏi đặt ra là ai sẽ được lợi khi trạng thái cân bằng bất ổn này kéo dài. Tehran có thể tin rằng họ có đòn bẩy khi Mỹ hướng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, do cuộc chiến tranh không được nhiều người dân ủng hộ. Chỉ có khoảng 1/3 người Mỹ ủng hộ cuộc chiến, theo một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos.
Chuyên gia Laurel Rapp, từ Viện nghiên cứu Chatham House, cho biết: "Việc nối lại lệnh ngừng bắn và hứa hẹn các cuộc đàm phán trong tương lai là lựa chọn ít tồi tệ nhất đối với Washington".
Tuy nhiên, chuyên gia Hellyer lập luận rằng Iran, vốn đã phải vật lộn lâu dài dưới các lệnh trừng phạt của phương Tây, không thể đủ khả năng tái thiết đất nước nếu không có thỏa thuận với Mỹ: "Cuối cùng, điều này không bền vững đối với Iran, bởi vì nền kinh tế của họ sẽ không thể tồn tại".
