Khảo sát thường niên về thành viên hội đồng quản trị (HĐQT) của PwC cho thấy áp lực thay đổi nhân sự trong các HĐQT đang gia tăng khi yêu cầu về công nghệ, chiến lược và giám sát doanh nghiệp ngày càng cao.
Theo khảo sát, 55% thành viên cho rằng ít nhất một người trong HĐQT hiện tại nên được thay thế. Tỷ lệ cho rằng một đồng nghiệp không còn đủ chuyên môn để tiếp tục đảm nhiệm vị trí cũng tăng từ 21% năm trước lên 39% năm nay.
Trao đổi với CFO Dive, ông Paul DeNicola, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm PwC Governance Insights, cho rằng yêu cầu đối với thành viên HĐQT đã thay đổi đáng kể trong khoảng một thập kỷ qua.
Bên cạnh các vấn đề từng nổi lên như an ninh mạng hay phát triển bền vững, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới tiếp tục đặt ra yêu cầu cập nhật kiến thức đối với những người giữ vai trò giám sát doanh nghiệp.
Hội đồng quản trị muốn nâng năng lực nhưng vẫn ưu tiên sự “hợp cạ” (Ảnh minh họa).
Đáng chú ý, trong khi nhiều thành viên HĐQT không hài lòng với năng lực của đồng nghiệp, tiêu chí tuyển người mới lại chưa hoàn toàn nghiêng về chuyên môn.
Có tới 81% người tham gia khảo sát cho rằng mức độ phù hợp về văn hóa là yếu tố quan trọng khi lựa chọn thành viên HĐQT mới. Trong khi đó, chỉ 27% xem kinh nghiệm chuyên sâu trong các lĩnh vực mới nổi là tiêu chí quan trọng.
Việc quá coi trọng sự đồng thuận cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng phản biện của HĐQT. Khoảng 27% người được khảo sát cho biết mong muốn duy trì bầu không khí hòa thuận có thể khiến thành viên ngần ngại đưa ra quan điểm trái chiều.
Bà Ariel Smilowitz, Giám đốc tại Trung tâm Governance Insights của PwC, cho rằng văn hóa HĐQT có những đặc thù do đây thường là nhóm nhỏ và các thành viên không trực tiếp tham gia điều hành toàn thời gian.
Tuy nhiên, theo bà, sự phù hợp văn hóa không nên trở thành lý do để hạn chế tranh luận hoặc né tránh việc chỉ ra những vấn đề trong hoạt động quản trị.
Để xử lý khoảng trống năng lực, khoảng một nửa doanh nghiệp tham gia khảo sát đã thực hiện đánh giá hiệu quả từng thành viên. Khoảng 36% đưa các kỹ năng còn thiếu vào kế hoạch kế nhiệm HĐQT.
AI trở thành phép thử mới với HĐQT
Khoảng cách về năng lực thể hiện rõ ở lĩnh vực AI. Có 71% thành viên được khảo sát cho rằng HĐQT cần nâng cao hiểu biết về AI để có thể giám sát công nghệ này hiệu quả hơn.
Chất lượng thông tin mà HĐQT nhận được cũng là một vấn đề. Theo khảo sát, 59% thành viên cho rằng thông tin về hiệu quả đầu tư (ROI - tỷ suất hoàn vốn) của các dự án AI chưa đáp ứng yêu cầu. Tỷ lệ này đối với thông tin về mức độ sẵn sàng của lực lượng lao động là 61%.
Một số doanh nghiệp vì vậy đã tăng cường nhân sự có nền tảng công nghệ trong HĐQT. Coinbase Global, chẳng hạn, đã bổ nhiệm ông Anthony Armstrong, cựu Giám đốc tài chính của xAI và cố vấn lâu năm của tỷ phú Elon Musk, vào HĐQT.
Tuy nhiên, ông Paul DeNicola cho rằng giải pháp không đơn thuần là đưa càng nhiều chuyên gia công nghệ vào HĐQT càng tốt.
Theo ông, một HĐQT có quá nhiều thành viên chỉ chuyên sâu trong những lĩnh vực hẹp chưa chắc tạo ra hiệu quả quản trị cao. Doanh nghiệp vẫn cần những thành viên có khả năng đánh giá tổng thể hoạt động kinh doanh, đồng thời đủ hiểu biết để đặt câu hỏi và giám sát những lĩnh vực mới như AI.
