6 năm chỉ là một chương ngắn trong hành trình quan hệ ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam, nhưng Hiệp định thương mại tự do (EVFTA) cũng đã tạo những chuyển biến sâu sắc đối với hành lang kinh tế song phương.
Theo số liệu từ Cục Hải quan và Cơ quan Thống kê Quốc gia và Báo cáo của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam Eurocharm, chỉ trong 6 năm thực thi EVFTA, thương mại song phương đã đạt hơn 380 tỷ USD, chiếm 42,6% tổng kim ngạch của 31 năm, tính từ tháng 1/1995 đến tháng 6/2026.
Trong số các doanh nghiệp EU tại Việt Nam đang tham gia thương mại song phương, có tới 50% doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp từ các ưu đãi thuế quan của EVFTA. 66% (khoảng 2/3) số doanh nghiệp báo cáo đạt được những khoản tiết kiệm tài chính có thể đo lường một cách rõ ràng.
Trên một nửa doanh nghiệp châu Âu khi được hỏi khẳng định Việt Nam là trung tâm hoạt động cốt lõi hoặc địa bàn tăng trưởng trọng điểm. Nhiều doanh nghiệp khác đánh giá Việt Nam là một cấu phần quan trọng trong mạng lưới khu vực. Có thể thấy, Việt Nam đã nâng tầm vị thế để trở thành nền tảng cạnh tranh chiến lược cho kế hoạch mở rộng dài hạn tại châu Á của các tập đoàn EU.
Tesa Việt Nam (chi nhánh trực thuộc Tập đoàn Beiersdorf - Đức) là một trong những nhà sản xuất giải pháp kết dính và băng keo kỹ thuật hàng đầu thế giới. Doanh nghiệp này đầu tư nhà máy trị giá 55 triệu euro tại TP Hải Phòng, kể từ năm 2021, ngay sau khi Hiệp định EVFTA chính thức đi vào thực thi.
Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam đang tích cực tham gia thương mại song phương khi nhận lợi ích trực tiếp từ các ưu đãi thuế quan của EVFTA. Chi phí nhập khẩu thấp hơn đã giúp các công ty giảm giá bán từ 5 - 15%, qua đó gia tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm.
Ông Dirk Siegfried Hartmann - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tesa Site Hải Phòng cho hay: "Cam kết của Chính phủ Việt Nam về một môi trường kinh doanh minh bạch và sự đơn giản hóa các thủ tục pháp lý đã nâng cao niềm tin của nhà đầu tư. Kinh nghiệm đầu tư của tesa đã mang lại hiệu quả, dẫn đến tăng cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế tổng thể ở Việt Nam".
Ở chiều ngược lại, hiện phần lớn hàng hóa Việt Nam đã được hưởng mức thuế ưu đãi khoảng 80% khi xuất khẩu sang EU, tạo thêm động lực để doanh nghiệp mở rộng thị phần tại thị trường có yêu cầu cao của thế giới. Ngành gia công cơ khí và công nghiệp hỗ trợ là một trong những ngành được thụ hưởng nhiều chính từ hiệp định này, bao gồm cả 2 chiều: Xuất khẩu sản phẩm cơ khí sang EU và nhập khẩu máy móc, công nghệ từ EU.
6 tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu sang EU 31,8 tỷ USD, nhập khẩu 9,7 tỷ USD và đạt mức xuất siêu khoảng 22 tỷ USD, cao hơn cả mức xuất siêu của cả năm 2019 - thời điểm trước khi EVFTA có hiệu lực.
Theo Bộ Công Thương, nhờ những cam kết tiêu chuẩn cao từ EVFTA, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nâng cao năng lực sản xuất, mà còn hình thành tư thế hội nhập chủ động, linh hoạt hơn trước các biến động của thị trường toàn cầu.
Việc Nam đang tích cực cải cách thủ tục hải quan, đẩy nhanh hoàn thuế, số hóa hồ sơ và thống nhất cách áp dụng quy tắc xuất xứ sẽ giúp doanh nghiệp Việt có thêm điều kiện để khai thác hiệu quả hơn những lợi thế EVFTA mang lại. Hiệp định đã tái định hình dòng chảy thương mại, bồi đắp niềm tin kinh doanh và đưa Việt Nam trở thành một trong những địa bàn quan trọng hàng đầu của châu Âu tại châu Á.
Bước sang năm thứ 7, EVFTA chạm đến cột mốc thuế quan đặc biệt quan trọng: EU hoàn tất lộ trình tự do hóa thương mại, mở rộng cửa miễn thuế cho 99% các dòng hàng xuất khẩu từ Việt Nam. Cú hích này sẽ tối đa hóa cơ hội tiếp cận thị trường cho các nhà sản xuất trong nước.
Ở chiều ngược lại, tiến trình cắt giảm thuế quan của Việt Nam đối với hàng hóa EU sẽ tiếp tục được triển khai theo đúng cam kết trong 4 năm tới, hướng tới hoàn tất vào năm 2030 đánh dấu tròn 10 năm thực thi Hiệp định.
Nhìn về vai trò của Việt Nam trong không gian khu vực rộng lớn hơn, Chủ tịch Eurocham nhấn mạnh, sau khi quan hệ EU - Việt Nam được nâng cấp lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1 năm nay, EVFTA chính là nền tảng vững chắc cho một kỷ nguyên ngoại giao kinh tế hoàn toàn mới.
