Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy phát biểu tại Họp báo Quý II/2026 Bộ Xây dựng. Nguồn: Bộ Xây dựng.
Bức tranh sáng màu giữa "tâm bão" biến động toàn cầu
Tại Họp báo quý II năm 2026 vừa diễn ra vào chiều 18/6, Bộ Xây dựng cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã duy trì được đà tăng trưởng bứt phá, tạo ra cú đúp thành tích "kép" trên cả hai mảng: vận tải hàng hóa và hành khách. Về hàng hóa, sản lượng vận chuyển ước đạt 1.355,9 triệu tấn, ghi nhận mức tăng 13,9% so với cùng kỳ năm trước; trong khi khối lượng luân chuyển đạt tới 269,6 tỷ tấn.km, tăng 12,5%. Điểm sáng rực rỡ nhất thuộc về lĩnh vực hàng hải khi khối lượng hàng hóa thông qua cảng chạm mức 546,2 triệu tấn (tăng 15%), riêng lượng hàng hóa container ước đạt 15,0 triệu TEUs, tăng 14%.
Tương tự, ở mảng hành khách, sự ấm lên của du lịch và nhu cầu giao thương đã đẩy sản lượng vận chuyển lên con số khổng lồ: 2.781,7 triệu lượt khách, tăng vọt 19,0% so với cùng kỳ; với khối lượng luân chuyển đạt 141,4 tỷ lượt khách.km, tăng 12,7%. Ngành giao thông đã xuất sắc vượt qua các đợt "sát hạch" năng lực lớn trong các dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, kỳ nghỉ lễ 30/4 và 01/5, đáp ứng trọn vẹn nhu cầu đi lại của nhân dân.
Đáng nói là những kết quả này được thiết lập trong một bối cảnh quốc tế đầy biến động. Sự leo thang của căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là chiến sự giữa Mỹ - Israel và Iran, đã giáng những đòn mạnh mẽ làm chao đảo giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu toàn cầu. Biến số này trực tiếp đe dọa đến chi phí logistics, tạo áp lực "khổng lồ" lên hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước. Tuy nhiên, bằng sự chủ động và nhạy bén, các cơ quan quản lý đã triển khai hàng loạt biện pháp quyết liệt nhằm kìm hãm đà tăng của giá cước và các loại phụ phí vận tải. Thành công trong việc bình ổn giá cước không chỉ duy trì mạch máu giao thương xuất nhập khẩu thông suốt mà còn đóng góp trực tiếp vào thành tựu kiềm chế lạm phát chung của cả nền kinh tế.
Kỳ tích 3.345km cao tốc: Bệ phóng cho logistics và an toàn giao thông
Thực chất, đà tăng trưởng "kép" kể trên không phải là sự ngẫu nhiên, mà nó có được là do "bệ phóng" mang tầm vóc lịch sử: Sự hoàn thiện vượt bậc của mạng lưới hạ tầng đường bộ cao tốc vĩ mô.
Nhờ tinh thần chỉ đạo quyết liệt "chỉ bàn làm, không bàn lùi", "vượt nắng, thắng mưa", thi công "3 ca 4 kíp" xuyên lễ Tết, đến ngày 19/12/2025, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345km đường bộ cao tốc, chính thức vượt qua mục tiêu 3.000km mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đề ra. Thậm chí, đến ngày 19/5/2026, toàn bộ các dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông và trục Biên Hòa - Vũng Tàu đã hoàn thành và đưa vào khai thác.
Để kiến tạo nên trục xương sống này, Chính phủ và các bộ ngành đã phải huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị để giải quyết bài toán giải phóng mặt bằng, áp dụng các cơ chế đặc thù tháo gỡ thủ tục khai thác mỏ vật liệu, nâng tỷ lệ vốn Nhà nước trong dự án PPP, và đặc biệt là bước đi mạnh dạn thí điểm dùng cát biển đắp nền đường tại Đồng bằng sông Cửu Long nhằm giải cơn khát vật liệu. Các tuyến cao tốc đi vào hoạt động đã ngay lập tức phát huy tác dụng: rút ngắn thời gian di chuyển, tăng cường kết nối liên vùng, qua đó trực tiếp cắt giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp và tạo ra không gian phát triển kinh tế mới.
Ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và an toàn giao thông (Bộ Xây dựng) phát biểu tại Họp báo quý II/2026 của Bộ Xây dựng. Nguồn: Bộ Xây dựng
Một "nghịch lý" mang chiều hướng vô cùng tích cực cũng được ghi nhận: Dù sản lượng vận tải và lưu lượng phương tiện đi lại bùng nổ, nhưng các chỉ số về tai nạn giao thông lại quay đầu giảm sâu kỷ lục. Trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn quốc xảy ra 6.482 vụ tai nạn (giảm 18,13%), làm chết 4.046 người (giảm 8,61%) và bị thương 3.762 người (giảm sâu 28,92% so với cùng kỳ),. Sự cải thiện cơ sở hạ tầng kết hợp cùng công tác tuần tra, kiểm soát nghiêm ngặt đã mang lại một môi trường giao thông an toàn và văn minh hơn.
Tái cơ cấu vận tải: Lối thoát khỏi sự "lệ thuộc" đường bộ
Mặc dù đạt được những con số ấn tượng, song ngành giao thông cũng tự nhận thức rõ một nguy cơ tiềm ẩn: sự phát triển hiện nay đang quá phụ thuộc vào vận tải đường bộ. Để duy trì đà tăng trưởng bền vững, chiến lược dài hạn đang được đặt ra là phát triển vận tải đa phương thức, tối ưu hóa các lợi thế vận tải khác để giảm tải cho cầu đường bộ.
Bộ Xây dựng cho biết, các cơ quan đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện Đề án Nâng cao năng lực vận tải container trên tuyến đường thủy nội địa trọng điểm Hải Phòng - Việt Trì. Đồng thời, các cơ chế mang tính đột phá đang được thiết kế nhằm hồi sinh ngành đường sắt, đặc biệt là định hướng phát triển vận tải container bằng đường sắt, kết nối trực tiếp các ga hàng hóa với hệ thống cảng biển, khu công nghiệp (ICD). Bên cạnh đó, các cơ chế ưu đãi đầu tư cũng đang được vạch ra nhằm tạo cú hích phát triển cho đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa chở container sức chứa lớn và các đội tàu bay hiện đại./.
