Chương trình diễn ra trong khuôn khổ kỳ họp thứ 11 Đại hội đồng Các quốc gia thành viên Công ước UNESCO 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, và 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO.
Khi di sản Việt Nam bước vào giảng đường thời trang Pháp
"Đạo học" không chỉ là tên của một bộ sưu tập. Trong vai trò vừa là nhà thiết kế, vừa là tổng đạo diễn dàn dựng toàn bộ chương trình, Minh Hạnh đã kiến tạo một không gian nơi thời trang, âm nhạc và triết lý giáo dục truyền thống của Việt Nam gặp nhau trên cùng một sân khấu. Ở vai trò tổng đạo diễn, bà không chỉ chịu trách nhiệm về phần thiết kế trang phục, mà còn về toàn bộ kịch bản trình diễn, không gian sân khấu, nhịp điệu kết hợp giữa âm nhạc và thời trang.
Theo chia sẻ của nhà thiết kế, điều bà tìm kiếm trong từng bộ sưu tập không đơn thuần là chất liệu đẹp, mà là những câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm thủ công, chính những người nghệ nhân, những bàn tay cần mẫn gìn giữ nghề truyền thống qua năm tháng, đã trở thành nguồn cảm hứng để hình thành nên "Đạo học". Với bà, áo dài không chỉ là một trang phục, mà là đại sứ kể chuyện về văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam.
Bên cạnh phần trình diễn, chuyến đi Pháp của NTK Minh Hạnh còn có một điểm dừng đáng chú ý: buổi giao lưu tại Institut Français de la Mode (IFM) - một trong những học viện thời trang danh giá của Pháp.
Đây không phải một buổi gặp gỡ thông thường. Trong số hơn 400 nhà thiết kế đang theo học và nghiên cứu tại IFM, Minh Hạnh đã có buổi trò chuyện trực tiếp với 20 gương mặt được chọn lọc - những nhà thiết kế xuất sắc nhất của trường, hiện đang làm việc cho các thương hiệu thời trang danh tiếng trên thế giới. Tại đây, bà chia sẻ về quá trình tìm kiếm chất liệu thủ công, làm việc với nghệ nhân làng nghề, và những thách thức trong việc gìn giữ kỹ thuật dệt, nhuộm truyền thống của Việt Nam trước nguy cơ mai một.
Những câu chuyện về thổ cẩm, lụa, hay kỹ thuật nhuộm chàm của các dân tộc Việt Nam không chỉ là tư liệu nghiên cứu, mà còn mở ra một góc nhìn mới cho nhóm nhà thiết kế tinh hoa này - những người vốn đã quen làm việc trong các hệ giá trị thời trang phương Tây, cho những thương hiệu mang tầm vóc toàn cầu. Sự lan tỏa ấy nằm ở cách Minh Hạnh chứng minh rằng chất liệu truyền thống không phải là điều gì cũ kỹ cần được "bảo tồn trong tủ kính", mà hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng sống cho thiết kế đương đại, miễn là người làm nghề biết lắng nghe, thấu hiểu và chuyển hóa nó một cách sáng tạo.
Buổi giao lưu cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: vai trò của nhà thiết kế thời trang trong thời đại hiện nay không chỉ là tạo ra cái đẹp, mà còn là người kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa nghệ nhân và thị trường toàn cầu, giữa một nền văn hóa và thế giới. Với nhiều nghiên cứu sinh trẻ tại IFM, câu chuyện của Minh Hạnh là một minh chứng sống động rằng giá trị bền vững của thời trang không nằm ở xu hướng, mà ở chiều sâu văn hóa và trách nhiệm gìn giữ di sản điều mà bất kỳ nhà thiết kế nào, ở bất kỳ quốc gia nào, cũng cần suy ngẫm.
Điều khiến hành trình của Minh Hạnh khác biệt không chỉ ở quy mô, mà ở việc bà gần như không bao giờ làm lại một công thức cũ. Sự sáng tạo ấy đến từ một nguyên tắc bà giữ nhất quán: lấy chất liệu thủ công truyền thống làm gốc, rồi để cảm quan hiện đại quyết định cách kể cách bà dùng thời trang để khẳng định với thế giới rằng Việt Nam không chỉ có một nền văn hóa lâu đời, mà còn có khả năng sáng tạo để làm mới di sản ấy.
Hành trình tìm chất liệu từ những làng nghề
Một tấm thổ cẩm dệt tay của người Tà Ôi ở A Lưới. Một mảnh lụa Bảo Lộc còn vương mùi nắng. Một chiếc nón làng Phú Gia từng chỉ quen thuộc trong những phiên chợ vùng cao hay làng quê Việt. Đó là những chất liệu bình dị nhất, gắn với đời sống thường nhật của những bàn tay làm nghề âm thầm suốt nhiều thế hệ. Nhưng qua bàn tay của nhà thiết kế Minh Hạnh, chúng đã đi một hành trình dài: từ khung dệt trong bản làng đến sàn diễn tại Rome, New York, Tokyo, và giờ đây là trụ sở UNESCO ở Paris.
Hơn 30 năm làm nghề, bà đã đứng sau hàng ngàn buổi biểu diễn, sự kiện văn hóa quan trọng của đất nước. Nhưng xuyên suốt hành trình ấy là một sợi chỉ không đổi: bà luôn là người đi tìm kiếm, giới thiệu và tôn vinh những chất liệu, làng nghề có tuổi đời hàng trăm, hàng ngàn năm của Việt Nam. Với bà, mỗi chất liệu là một câu chuyện cần được kể đúng cách, để cái bình dị nhất cũng có thể trở thành một tác phẩm nghệ thuật khiến cả thế giới phải nhìn lại.
Phía sau mỗi chương trình lớn là một hành trình ít người nhìn thấy: những chuyến đi đến tận nơi để tìm chất liệu gốc len lỏi qua các làng nghề dệt, thêu, đúc tượng, làm nón còn sót lại ở nhiều vùng miền. Sự tận tâm ấy còn thể hiện ở việc bà nhiều lần trăn trở về vị trí pháp lý của áo dài. Từ Rome đến Tokyo, từ Thuỵ Sĩ đến New York và giờ là Paris, mỗi điểm đến của Minh Hạnh là một lần mở rộng biên giới văn hóa bằng ngôn ngữ thời trang.
Hành trình ấy cũng được nhiều quốc gia ghi nhận. Minh Hạnh là người Việt Nam đầu tiên được trao tặng những danh hiệu, giải thưởng quốc tế danh giá: tước hiệu Hiệp sĩ Nghệ thuật và Văn chương do Chính phủ Pháp trao tặng năm 2006; giải thưởng Fukuoka hạng mục Văn hóa và Nghệ thuật do Ủy ban Giải thưởng Fukuoka (Nhật Bản) trao tặng năm 2015; và Huân chương Hiệp sĩ (Ordine al Merito della Repubblica Italiana) do Tổng thống Ý trao tặng năm 2018.
