Cái giá phải trả để có mức thu nhập 15-18 triệu/tháng
Anh Nguyễn Huy Thành (36 tuổi, ở Hải Phòng) bắt đầu chạy Grab bike (xe máy) khoảng 4 năm trước. Mỗi ngày, anh thường đi làm từ 6h sáng đến 18h. Cũng có dịp, anh chuyển sang chạy ban đêm.
Tài xế công nghệ là nghề vất vả, mỗi ngày phải làm việc nhiều giờ đồng hồ ngoài đường (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Làm việc liên tục 12-13 tiếng mỗi ngày, gần như không có ngày nghỉ, người đàn ông nhận về thu nhập 15-18 triệu đồng mỗi tháng.
Để có được mức thu nhập này, anh Thành phải đánh đổi bằng sức khỏe và thời gian dành cho gia đình. Chưa đến 40 tuổi, người đàn ông đã phải đối diện với những cơn đau lưng, đau cổ vai gáy.
Nhiều hôm về đến nhà, ăn uống qua loa, anh đã chìm sâu vào giấc ngủ vì cảm giác rã rời, tê mỏi. Khi đau nhiều, anh phải đi trị liệu song chỉ sau một thời gian, cơn đau lại xuất hiện bởi đặc thù công việc phải ngồi xe cả ngày.
Ngay từ những năm đầu chạy Grab bike, nam tài xế đã nhận thấy mức chiết khấu của ứng dụng khá cao và đôi khi không theo con số cố định.
Trên ứng dụng, anh có thể nhìn thấy số tiền mình thực nhận và số tiền khách phải trả. Từ hai con số này, anh tự tính được phần chênh lệch.
“Grab thường công bố mức chiết khấu 20-25%. Song thực tế, có những cuốc tôi tính ra mức chiết khấu lên tới 40-45%, thậm chí gần 50%”, anh Thành nói.
Nam tài xế kể về những cuốc xe có khoảng cách di chuyển ngắn, tài xế thực nhận chỉ khoảng 8.000-9.000 đồng - số tiền chỉ đủ mua 1-2 cốc trà đá, trong khi khách phải trả 17.000-18.000 đồng. Nhìn vào hai con số ấy, có thể thấy phần chiết khấu không như nền tảng công bố.
Theo anh Thành, những người chạy xe như anh ám ảnh nhất là những chuyến xe “tiết kiệm”. Nhiều chuyến xe tài xế phải chở khách di chuyển 20-30km nhưng chỉ nhận được khoảng 100.000 đồng, trung bình khoảng 3.000 đồng/km. Nếu trừ chiết khấu, chi phí đổ xăng thì khi nhận cuốc xe này, gần như tài xế không có công.
Dù thấy số tiền thù lao nhận về thấp, anh Thành và nhiều tài xế vẫn không dám từ chối cuốc xe bởi có thể đối mặt với các “án phạt” như khóa ứng dụng tạm thời, 1 hoặc 3 ngày thậm chí hàng tháng hoặc bị khóa vĩnh viễn nếu từ chối nhận khách quá nhiều.
“Có những cuốc biết là tiền công rất thấp, không tương xứng với thời gian và công sức mình bỏ ra nhưng anh em vẫn phải nhận. Nếu hủy nhiều thì có thể bị khóa ứng dụng, ảnh hưởng đến công việc”, anh Thành chia sẻ.
Để bù đắp lại một phần công sức, anh Thành và các tài xế thường cố chạy thật nhiều cuốc, tích lũy nhiều ngọc (đơn vị tính điểm thưởng), chinh phục các mức thưởng mà Grab đưa ra, mục đích chính là lấy tiền thưởng bù vào tiền đổ xăng, sửa chữa xe.
Anh nêu ví dụ, 1 cuốc chở khách, tài xế được thưởng 13 ngọc, 1 cuốc chở hàng nhận 15 ngọc, 1 đơn giao đồ ăn được 20 ngọc. Tài xế tích được 400 ngọc sẽ được thưởng 120.000 đồng, 610 ngọc được thưởng 200.000 đồng.
Như vậy, muốn nhận tiền thưởng, mỗi tài xế phải chạy ít nhất 20-30 xe tùy loại hình, thời gian chạy xe có thể 12-15 tiếng/ngày.
Lên đời ô tô nhưng vẫn thấy thu nhập nhận về chưa thỏa đáng
Càng ngày, anh Thành càng nhận ra việc chạy Grab bike không còn đem lại thu nhập tốt như trước, nền tảng bị cạnh tranh, mức chiết khấu ngày một cao và “không rõ ràng”. Bởi vậy, nam tài xế nghĩ đến việc thay đổi phương tiện từ xe máy sang ô tô.
Khoản tiền tích lũy từ việc chạy Grab bike nhiều năm không đủ, anh phải vay mượn thêm để mua chiếc ô tô điện có giá 500 triệu đồng.
Theo anh, vì cước ô tô tính trên mỗi km cao hơn xe máy nên anh cảm thấy sức lao động phần nào đỡ thiệt thòi. Song đổi lại, anh phải chi một khoản vốn lớn để đầu tư phương tiện.
Anh Thành gắn bó với nghề chạy xe công nghệ khoảng 4 năm nay (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Người đàn ông đổi sang một nền tảng chạy xe khác nhưng ở khu vực của anh, Grab vẫn được nhiều người lựa chọn. Cuốc xe anh nhận được từ nền tảng mới không nhiều, nên cực chẳng đã, nam tài xế phải quay lại với Grab.
Người đàn ông tiếp tục đối diện với bất cập cũ khi tỷ lệ chiết khấu vẫn ở mức cao, khoảng 30-35%. Anh Thành lấy ví dụ về cuốc xe có cước phí 104.000 đồng cho quãng đường hơn 9km. Anh chỉ nhận được số tiền 68.000 đồng, phần còn lại 36.000 đồng là trả cho Grab.
“Lái xe phải bỏ tiền đầu tư phương tiện, đổ xăng hoặc sạc điện, đối diện với những rủi ro về an toàn, sức khỏe, chịu khấu hao phương tiện nhưng phải chịu mức chiết khấu cao là chưa thỏa đáng”, người đàn ông nói.
Bên cạnh đó, anh Thành còn băn khoăn về công thức tính mức chiết khấu cho từng cuốc xe bởi thực tế, mỗi chuyến, họ bị trừ số tiền khác nhau nhưng không rõ cách tính.
Nam tài xế vì thế mong muốn Grab thực sự coi các tài xế là đối tác, xem xét hạ chiết khấu và duy trì mức ổn định. Ngoài ra, ứng dụng cần có thông tin minh bạch khi “chia tiền” mỗi chuyến xe.
“Chúng tôi không mong cước phải tăng cao, vì còn phải tính đến người tiêu dùng”, anh nói.
Bên cạnh đó, anh cũng bày tỏ mong muốn, cơ quan quản lý có cơ chế bảo vệ quyền lợi cho người lao động trong lĩnh vực vận tải công nghệ, để việc chia sẻ lợi nhuận giữa nền tảng và tài xế công bằng hơn.
“Tài xế công nghệ tự bỏ tiền mua phương tiện, tự chịu chi phí vận hành, không có lương cố định hay các chế độ bảo hiểm như lao động của một số hãng vận tải truyền thống.
Trước mỗi lần ứng dụng nâng mức chiết khấu, chúng tôi chỉ còn biết cách “đình công” bằng việc tắt app. Tuy nhiên, hành động này lại ảnh hưởng đến thu nhập mỗi ngày. Vậy nên, chúng tôi mong nhận được sự đồng hành, hỗ trợ để có thể bảo vệ quyền lợi của mình một cách đúng đắn”, anh Thành bày tỏ.
