20h, chợ Xã Tây (phường Chợ Lớn, TPHCM) đã thưa người. Phần lớn sạp hàng đóng cửa. Ở một góc hẻm, ánh đèn từ xe hủ tiếu Tuyền Ký le lói, soi rõ ba bóng người tất bật bên nồi nước dùng nghi ngút khói.
Bà Ngọc Liên (74 tuổi) đứng trong quầy, nhanh tay trụng mì, lần lượt xếp tôm, mực, bò viên và đậu hũ nhồi thịt vào tô. Bà Bửu Linh (66 tuổi) đón khách, chuẩn bị các phần thức ăn mang về và hỗ trợ tính tiền.
Anh Chí bưng món ra phục vụ khách theo hướng dẫn của hai bà (Ảnh: Mộc Khải).
Phía ngoài, anh Hồ Thắng Chí, người đàn ông ngoài 40 tuổi, chầm chậm lau bàn, thu dọn bát đũa.
Khi món ăn được chuẩn bị xong, anh cẩn thận bưng từng tô ra phục vụ khách. Bàn nào vừa có người rời đi, anh lại bước đến xếp ghế ngay ngắn rồi trở về cạnh xe mì, chờ hai bà giao thêm việc.
Ba người không có quan hệ ruột thịt nhưng đã nương tựa nhau suốt nhiều năm. Với bà Linh và bà Liên, anh Chí vẫn là “cậu chủ” mà họ biết từ khi còn nhỏ. Còn với người đàn ông chậm phát triển trí tuệ, hai người giúp việc cũ là những người thân gần gũi nhất vẫn ở bên anh.
Từ người làm thuê trở thành người nhà
Xe hủ tiếu tại chợ Xã Tây được gia đình anh Chí duy trì qua ba thế hệ. Bà Linh và bà Liên đều là người Hoa gốc Quảng Đông, đến phụ việc cho gia đình ông Hà (bố mẹ của anh Chí) từ hơn 40 năm trước. Thời điểm chợ Xã Tây còn đông đúc, xe mì hoạt động từ sáng đến khuya, có hôm bán hơn 150 tô.
Bà Liên đứng bếp, chuẩn bị từng tô mì cho khách vào buổi tối (Ảnh: Mộc Khải).
Qua nhiều năm gắn bó, bà Linh và bà Liên từ người làm thuê dần trở thành người thân thiết trong gia đình chủ quán. Khi hai bà gặp khó khăn, vợ chồng ông Hà thường hỏi han, giúp đỡ.
Gia đình ông Hà có ba người con. Anh Chí là con út, chậm phát triển trí tuệ từ nhỏ, ít nói, tiếp thu chậm và gặp khó khăn khi phải tự xoay xở những công việc phức tạp.
Thế rồi, biến cố liên tiếp ập đến. Năm 1998, ông Hà qua đời. Hai người con lớn cũng lần lượt mất vì tai nạn giao thông. Bà Tuyền (vợ ông Hà), mẹ anh Chí, tiếp tục duy trì xe hủ tiếu, vừa bán hàng vừa chăm sóc người con út với sự hỗ trợ của bà Linh và bà Liên.
Năm 2021, bà Tuyền mất vì bệnh tim. Anh Chí sống một mình trong căn gác xép rộng khoảng 26m² phía trên quán. Do anh chưa thể tự đi chợ, chuẩn bị nguyên liệu hay tính toán tiền bán hàng, xe hủ tiếu phải đóng cửa.
Một buổi chiều, khi đạp xe ngang qua chợ Xã Tây, bà Linh bắt gặp anh Chí cầm xấp vé số đi bán. Anh bị kẻ xấu giật mất vé nhưng không biết phản ứng ra sao, chỉ đứng ngơ ngác giữa đường.
Bà Bửu Linh đã gắn bó với xe mì của gia đình anh Chí hơn 40 năm (Ảnh: Mộc Khải).
Hình ảnh ấy khiến bà Linh day dứt. Bà nghĩ đến những người đã khuất và người con út không còn ai bảo bọc.
“Cha mẹ, anh chị đều không còn. Nếu mình cũng bỏ thì Chí biết dựa vào ai?”, bà kể về lý do quyết định trở lại.
Bà Linh tìm bà Liên, bàn chuyện mở lại xe hủ tiếu. Hai người cùng góp vốn, đồng thời sử dụng một phần tiền cha mẹ để lại cho anh Chí mua nguyên liệu. Chiếc xe cùng bàn ghế, dụng cụ cũ được lau chùi và sắp xếp lại.
Từng phụ ông Hà đứng bếp nhiều năm, hai bà đã quen cách chế biến phần lớn món ăn. Riêng sợi mì làm theo bí quyết của ông, họ không thể tự làm nên phải tìm mối lấy về bán.
Quán hiện phục vụ bánh xếp hoành thánh, hủ tiếu mì cá, bún mì vàng, bò kho cà ri và một số món khác, đồng giá 55.000 đồng/tô. Trong đó, mì thập cẩm với nước dùng trong, ăn kèm tôm, mực, bò viên, cật và đậu hũ nhồi thịt vẫn được nhiều khách quen lựa chọn.
Tô hủ tiếu thập cẩm gồm tôm, mực, bò viên, cật và đậu hũ nhồi thịt, có giá 55.000 đồng (Ảnh: Mộc Khải).
Cả hai bà đều không lấy chồng, cũng không có con. Đến khi tóc đã điểm bạc, họ vẫn gắn bó với căn bếp nhỏ và chiếc xe mì cũ ở chợ Xã Tây.
Việc mở lại quán không chỉ để kiếm thu nhập. Hai bà muốn anh Chí có công việc ổn định, được sống trong căn nhà của cha mẹ và tiếp tục giữ xe mì của gia đình.
Dạy “cậu chủ” từng việc để tự lo cho mình
Những ngày đầu, anh Chí chỉ biết khiêng bàn ghế và lau dọn. Hai bà chia nhỏ từng công đoạn, kiên nhẫn hướng dẫn anh. Khi dạy anh buộc dây thun cho túi hủ tiếu mang về, bà Linh ngồi bên cạnh, cầm tay chỉ từng động tác. Anh làm chậm, có lúc buộc chưa chặt nên phải tháo ra thực hiện lại.
Khi anh đã quen việc, hai bà mới dạy thêm cách chuẩn bị túi, bưng món và dọn bàn. Mỗi ngày, anh học thêm một việc. Công đoạn nào quên, hôm sau hai bà hướng dẫn lại.
Dù tuổi cao, sức khỏe giảm sút, bà Linh vẫn cố gắng duy trì xe mì vì lo anh Chí bơ vơ (Ảnh: Mộc Khải).
Theo quan sát của phóng viên Dân trí, anh Chí hơi chậm chạp, ít nói và có phần e ngại trước người lạ. Tuy nhiên, anh vẫn hiểu và thực hiện được những công việc theo hướng dẫn của hai bà. Đến nay, anh đã biết lấy nước trà, bưng món cho khách, sắp xếp bàn ghế, thu dọn bát đũa và phụ đóng gói thức ăn.
“Chí ít nói, hơi chậm nhưng rất chịu làm. Ai hướng dẫn việc gì thì làm việc đó”, bà Linh nhận xét.
Hiện mỗi tối, xe mì bán khoảng 40-50 tô. Tiền bán hàng được dùng để mua nguyên liệu, trang trải sinh hoạt cho anh Chí. Phần lãi còn lại được chia đều cho ba người.
Bà Linh nói nhiều ngày quán bán rất chậm, chủ yếu là khách quen đã ăn tại quán từ thời cha mẹ anh Chí còn đứng bán. Họ trở lại không chỉ vì nhớ hương vị cũ mà còn muốn ủng hộ người chủ hiện tại.
Chị Dung, người bán bánh ngọt gần quán, cho biết những người buôn bán xung quanh đều quý tình nghĩa của hai người phụ việc dành cho anh Chí. Chị mong anh ngày càng thành thạo công việc để có thể tự chăm lo cho bản thân.
Anh Chí ít nói, có phần e ngại người lạ nhưng chịu khó làm những công việc được giao (Ảnh: Mộc Khải).
Tuổi cao, sức khỏe giảm sút, hai bà lo không thể tiếp tục chăm sóc anh Chí. Dù thường xuyên đau lưng và từng muốn nghỉ bán, bà Linh vẫn cố gắng vì sợ anh bơ vơ.
Gần 23h, những vị khách cuối cùng rời quán. Anh Chí gom ghế, lau bàn rồi khiêng đồ vào trong. Bà Liên cất số nguyên liệu còn lại, còn bà Linh kiểm tra tiền bán hàng và đậy nắp nồi nước dùng.
Sau khi dọn quán, có hôm bà Linh phải chờ đến sáng sớm để bắt xe buýt về khu vực quận 9 cũ, còn bà Liên đạp xe về căn nhà thuê trên đường Nguyễn Tri Phương khi đã quá nửa đêm.
Ngày mai, hai người phụ nữ lại đến. Họ tiếp tục bán mì và chỉ cho “cậu chủ” những việc anh chưa thành thạo, với mong muốn một ngày nào đó anh có thể tự đứng vững khi không còn hai bà bên cạnh.
