Thông tin từ Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC), UBND TPHCM vừa ban hành kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030. Trong đó, đặt mục tiêu thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, tăng ứng dụng các công nghệ mới như AI.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, khi trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng số đang định hình lại cách thức doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thị trường quốc tế.
Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh chủ yếu bằng quy mô hay chi phí, thì ngày nay, năng lực ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong xu hướng đó, thương mại điện tử xuyên biên giới là một trong số những động lực tăng trưởng mới của xuất khẩu. Theo Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ phát triển hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, tăng cường ứng dụng các công nghệ mới như AI và đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực số cho cộng đồng doanh nghiệp.
Thực tế, các doanh nghiệp Việt Nam những năm qua đã chủ động đưa sản phẩm lên bán trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, tiếp cận với khách quốc tế. Thống kê từ Alibaba ghi nhận, hiện có hơn 600.000 sản phẩm Việt Nam hiện diện trên nền tảng thương mại điện tử bán sỉ (B2B), phổ biến là đồ nội thất, dệt may, nông sản.
Cùng với đó, giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3 năm nay, số lượng nhà xuất khẩu Việt Nam mới tham gia nền tảng tăng khoảng 10% chỉ sau 1 năm. Sàn TMĐT này đánh giá rằng Việt Nam là một trong những thị trường cung ứng quan trọng nhất trên thế giới.
Dù làn sóng xuất khẩu qua sàn tăng mạnh mẽ, song các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) khi tham gia thị trường toàn cầu thường vẫn đối mặt với rất nhiều rào cản.
Thứ nhất, doanh nghiệp còn mất nhiều thời gian để làm quen hội nhập, thiếu hụt nhân sự chuyên môn và áp lực vận hành.
Thứ hai là rào cản ngôn ngữ, các khung pháp lý, hệ thống thuế đan xen, gây ra không ít trở ngại cho cả bên mua lẫn bên bán.
Người Việt đang tìm hiểu bán hàng qua sàn TMĐT (Ảnh: DT).
Chưa kể, xu hướng phát triển bền vững hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc, lợi thế cạnh tranh không còn chỉ nằm ở chi phí sản xuất mà còn ở khả năng kiểm soát phát thải và minh bạch dữ liệu môi trường.
Điển hình là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU), yêu cầu doanh nghiệp kê khai lượng phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất và vận chuyển. Cùng với đó, các tập đoàn quốc tế ngày càng yêu cầu nhà cung cấp đáp ứng tiêu chuẩn ESG, sử dụng năng lượng hiệu quả và xây dựng chuỗi cung ứng xanh.
Điều này đặt ra thách thức lớn đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong bối cảnh đó, AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo) được xem như trợ lý có khả năng thay thế nhiều công việc lặp đi lặp lại, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý dữ liệu và đưa ra quyết định nhanh hơn.
Hiểu được nhu cầu đó, các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới như Alibaba… có cung cấp các công cụ AI Agent hỗ trợ nhà bán hàng, giúp loại bỏ nhiều khâu như vận hành ngay mà không cần thiết lập (plug-and-play), tự động hóa toàn bộ hoạt động kinh doanh từ đầu đến cuối, suốt 24/7…
Dù vậy, quan trọng hơn là sự chủ động ứng dụng công nghệ của Việt Nam để gia tăng tính cạnh tranh trên thị trường thế giới. Với sự ban hành chính thức kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030, TPHCM sẽ gia tăng kiến thức về AI cho các nhà bán hàng trong nước. Trong đó, ITPC sẽ phối hợp, kết nối với các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới như Alibaba… tổ chức các lớp tập huấn AI, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kênh xuất khẩu trực tuyến hiệu quả.
