Chiều 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 và các luật liên quan.
Những vấn đề cốt lõi trong định hướng sửa đổi dự luật quan trọng này đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ khi nêu ý kiến tại tổ. Theo đó, Thủ tướng nhấn mạnh ngoài tháo gỡ điểm nghẽn, tinh thần khi xây dựng luật là thiết lập cơ chế, chính sách để kiến tạo, phát triển trong giai đoạn mới.
Tiến tới chỉ còn một quy hoạch sử dụng đất
Về định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Thủ tướng cho biết Nghị quyết 21 của Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và những luật có liên quan phát sinh từ thực tiễn.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8 (Ảnh: Minh Châu).
Dù Luật Đất đai mới được Quốc hội thông qua năm 2024 nhưng quá trình triển khai vẫn phát sinh những vướng mắc, rất khó cho các địa phương và các bộ, ngành.
Nghị quyết 21 của Trung ương cũng đưa ra những định hướng rất lớn, không chỉ sửa Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản. Thủ tướng cho biết Chính phủ cố gắng rà soát và sửa đổi tất cả các luật có liên quan trực tiếp để bảo đảm tính đồng bộ. Ví dụ các luật về đầu tư, luật về thuế.
Theo người đứng đầu Chính phủ, tới đây khi trình định hướng chính sách các luật về thuế, Chính phủ sẽ phải bổ sung các quy định về cơ chế điều tiết chênh lệch địa tô, cơ chế tài chính để khuyến khích đưa đất vào sản xuất, tránh tình trạng đầu cơ hoặc bỏ hoang đất đai.
“Luật Đất đai liên quan đến rất nhiều luật khác nhau nhưng trước hết ưu tiên cao nhất sửa đổi những luật trực tiếp triển khai các định hướng lớn”, Thủ tướng nói.
Ông cũng đồng thời đề cập những vấn đề lớn trong Luật Đất đai, trước hết là đổi mới công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.
Tinh thần của Trung ương là giảm, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch trong phạm vi tỉnh.
“Hiện nay chúng ta có Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch đô thị và nông thôn, các quy hoạch ngành thuộc thẩm quyền của Thủ tướng hoặc các bộ, ngành và địa phương… Bây giờ cố gắng tích hợp chỉ còn một quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để các địa phương dễ thực hiện hơn”, Thủ tướng nêu quan điểm.
Đi kèm với đó, ông lưu ý phải thiết lập các tiêu chí, điều kiện và cơ chế giám sát cực kỳ chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tự ý điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm thay đổi mục tiêu sử dụng, đảm bảo tuân thủ theo đúng quy hoạch. Vì thế, theo Thủ tướng, cần cụ thể hóa các tiêu chí này trong luật.
Về hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi là phải công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.
“Nhưng luật phải phân định rõ ràng các trường hợp áp dụng đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và các trường hợp giao đất trực tiếp. Đồng thời, cần quy định minh bạch về phương thức nộp tiền sử dụng đất”, Thủ tướng định hướng.
Thực tế, Thủ tướng cho biết nhiều nhà đầu tư lớn, như đầu tư vào các khu công nghiệp quy mô lớn, mong muốn được có cơ chế rõ ràng nộp tiền thuê đất một lần hay nộp hằng năm, để chủ động tính toán phương án tài chính.
Giá nhà cao vì các chi phí "cộng dồn"
Đề cập một trong những vấn đề quan trọng nhất về giá đất, ý kiến của Thủ tướng Lê Minh Hưng phần nào đã trả lời được câu hỏi “tại sao giá nhà cao?”.
Theo ông, giá đất theo thị trường thì bắt buộc các địa phương phải tính giá đất rất cao.
“Giá đất là đầu vào của tất cả dự án và đầu vào của nền kinh tế. Khi giá cao thì tất cả chi phí sẽ cộng vào, chưa kể nhà đầu tư còn phải vay vốn và quy trình giao đất với thủ tục hành chính kéo dài, tất cả những cái đó cộng vào sẽ đẩy chi phí sản phẩm cuối cùng tăng, khiến giá nhà cao”, Thủ tướng giải thích.
Muốn giải quyết vấn đề này, theo Thủ tướng phải giải quyết đồng bộ. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học công khai, minh bạch; kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác. “Tức là ở đây Nhà nước điều tiết giá đất, phải có vai trò quản lý của Nhà nước mới kiểm soát được chi phí đầu vào”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Cùng với đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu thủ tục hành chính đơn giản, minh bạch, công khai về việc giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình thủ tục.
“Với giải pháp đồng bộ như vậy mới giảm được chi phí đầu vào, kiểm soát được giá nhà, giá đất”, Thủ tướng nhấn mạnh tất cả chi phí phải được tính toán rõ ràng bằng các quy định cụ thể trong luật.
Liên quan nội dung thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng chia sẻ bước đột phá quan trọng là chuyển từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống cho người dân" khi Nhà nước thu hồi đất, cải thiện điều kiện sống cho người dân.
Thủ tướng nhấn mạnh đây là tư duy quan trọng nhất, từ đó chuyển tải thành cơ chế phù hợp trong luật, đi kèm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền để rút ngắn thời gian thực hiện dự án bồi thường tái định cư.
“Mỗi lần giao đất, thủ tục, quy trình kéo dài hằng năm, chưa nói đến vấn đề phát sinh, thì các dự án đầu tư như thế tất cả chi phí đều dội vào giá”, Thủ tướng nói và nhấn mạnh cần công khai, minh bạch và có những quy định cụ thể trong luật.
