Những tâm tư của người dân về vấn đề “chung cư có thời hạn” được Thủ tướng Lê Minh Hưng làm rõ khi phát biểu tại phiên thảo luận tổ ở Quốc hội, chiều 19/8, về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở.
Chia sẻ những định hướng lớn, Thủ tướng dẫn quy định trong Hiến pháp, nêu rõ “Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở”. Người đứng đầu Chính phủ cũng cho rằng cần chuyển tư duy từ “bắt buộc có nhà, sở hữu nhà” sang “có nơi ở lâu dài”.
Để tiếp cận vấn đề này, Thủ tướng nhấn mạnh phải xử lý một trong những nội dung quan trọng nhất là phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội.
Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh quyền sở hữu tài sản của người dân luôn được pháp luật bảo vệ (Ảnh: Minh Châu).
Dự thảo luật nêu rõ định hướng bên cạnh nhà ở thương mại thì phát triển nhà ở cho thuê. Lãnh đạo Chính phủ cho biết dự thảo luật phân định rõ 4 loại hình nhà ở, gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.
Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh trọng tâm phát triển nhà ở cho thuê với các hình thức: đầu tư bằng vốn Nhà nước và đầu tư bằng vốn ngoài Nhà nước. Ngoài ra còn có nhà ở lưu trú cho công nhân ở khu công nghiệp, nhà lưu trú cho chuyên gia ngoài khu công nghiệp…
Với nhà ở cho thuê, Thủ tướng nhấn mạnh đó là quỹ đất của Nhà nước, Nhà nước đầu tư và Nhà nước cho thuê. Song ông cũng khẳng định Nhà nước cũng không thể nào làm và đáp ứng đủ yêu cầu phát triển, vì công nhân, học sinh - sinh viên, người lao động, cán bộ công chức, lực lượng vũ trang… đều có nhu cầu về nhà ở.
Vì thế, Thủ tướng cho rằng cần đầu tư nhà ở cho thuê bằng các hình thức khác nhau, có thể bằng hình thức Nhà nước đầu tư và vận hành cho thuê, hoặc thuê tư nhân vận hành cho thuê dài hạn trong 10-15-20 năm hoặc lâu hơn đi kèm cam kết rõ ràng để người dân có thể yên tâm.
Bên cạnh đó, có thể huy động nguồn đầu tư tư nhân, Nhà nước vẫn giữ quyền sở hữu nhưng giao đất cho tư nhân đầu tư cho thuê với cơ chế, chính sách đặc thù, hướng tới quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, đủ mạnh với chất lượng hạ tầng đầy đủ.
Vấn đề rất lớn người dân đang quan tâm cũng được Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập, đó là thời hạn sử dụng nhà chung cư gắn với niên hạn công trình.
“Chúng ta cần làm rõ không có nhà nào ở vĩnh viễn được. Đến thời hạn là phải kiểm tra, nếu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật phải cải tạo, xây dựng lại, các nước cũng thế thôi”, Thủ tướng nói.
Phiên thảo luận tại tổ 11 chiều 19/8 (Ảnh: Minh Châu).
Theo ông, lúc này, khi quy hoạch lại, nếu công trình hết niên hạn, không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật thì bắt buộc phải kiểm định và xây dựng lại nếu quy hoạch làm nhà ở. “Nhưng quyền sở hữu tài sản đi kèm đó phải được pháp luật bảo vệ”, Thủ tướng quán triệt.
Ông nói việc này cần được cụ thể hóa trong luật, nhưng cách thức diễn giải vấn đề phải rất công khai, minh bạch để người dân hiểu rõ, rằng quyền tài sản được pháp luật bảo vệ, còn việc tiêu chuẩn kỹ thuật của căn hộ chung cư phải theo quy định an toàn. Nếu kiểm định an toàn thì tiếp tục gia hạn sử dụng, nhưng nếu không đảm bảo an toàn cho người ở thì phải có biện pháp xây mới, cải tạo lại.
“Luật phải quy định rất rõ để người dân yên tâm, nghĩa là không phải đến thời hạn đập bỏ thì người dân không còn quyền gì nữa”, Thủ tướng lý giải và yêu cầu quy định phải rõ ràng.
Về vấn đề này, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ TPHCM cho rằng với mỗi người dân, một căn hộ chung cư không chỉ là tài sản mà còn là khoản tiền phải tích lũy trong nhiều năm mới có. Căn hộ chung cư không chỉ là nơi người dân dự định sinh sống lâu dài mà còn có mong muốn để lại cho thế hệ mai sau.
Dự thảo luật đưa ra khái niệm mới về "chung cư có thời hạn", trong khi luật hiện hành chỉ quy định về "thời hạn sử dụng chung cư".
Theo bà Hạnh, hai khái niệm trên khác nhau rất lớn về bản chất. Với khái niệm mới trong dự thảo, người dân sẽ hiểu rằng sau 50-70 năm, họ sẽ mất quyền sở hữu căn hộ chung cư. Vì vậy, đại biểu đề nghị không đưa vào dự thảo khái niệm "chung cư có thời hạn", để tránh việc hiểu, vận dụng không đúng và gây lo lắng cho người dự định mua chung cư.
Đại biểu Dương Minh Tuấn (TPHCM) cũng nêu tâm lý người Việt Nam khi mua nhà chung cư là phải ở lâu dài, nên nếu đưa ra quy định "chung cư có thời hạn" sẽ khiến người dân e ngại với loại hình này. Khi ấy, xu hướng giao dịch sẽ chuyển sang bất động sản là nhà đất.
Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Vũ Huy Khánh cũng cho biết thời hạn sử dụng nhà chung cư là nội dung đang rất được quan tâm, nhất là những người mua để ở chứ không phải đầu cơ, đầu tư.
Theo ông, 2-3 năm qua, giá chung cư tại Hà Nội có nơi tăng 150-200%. Với thu nhập của cán bộ, công chức thông thường, dù được tăng lương, cũng rất lâu mới có thể sở hữu một căn hộ chung cư thương mại ở mức khiêm tốn. Do đó, ông đề nghị quy định về thời hạn sử dụng nhà chung cư phải rõ ràng.
Với định hướng sửa Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh định hướng quan trọng nhất là phát triển thị trường bất động sản công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Tất cả thông tin phải công khai để kiểm soát.
Chính phủ cũng khuyến khích giao dịch bất động sản qua sàn và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng để dễ dàng kiểm tra, giám sát.
Theo Thủ tướng, những yêu cầu này sẽ được cụ thể trong quy định của luật.
Ngoài ra, ông cho biết tới đây sẽ nghiên cứu vận hành hệ thống thông tin bất động sản kết nối liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cùng các dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng… Đồng thời, dự thảo luật cũng sẽ nghiên cứu biện pháp bảo đảm các bên yếu thế trong giao dịch được pháp luật bảo vệ…
