Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 6, sáng 25/9. Trước đó, tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội đã cho ý kiến định hướng sửa đổi dự án luật này.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an, cho biết dự thảo Luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với luật hiện hành); bổ sung 2 điều; giữ nguyên 7 điều và sửa đổi, bổ sung 43 điều.
Liên quan việc sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan điều tra, tờ trình dự thảo Luật nêu rõ khi không tổ chức Cơ quan điều tra của VKSND Tối cao, quy định về thẩm quyền của Cơ quan điều tra VKSND Tối cao sẽ được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. Thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương được chuyển sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày tờ trình dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi (Ảnh: Quốc hội).
Chính phủ đề xuất bổ sung thẩm quyền điều tra của các cơ quan điều tra thuộc Công an nhân dân và Quân đội nhân dân với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nhằm giải quyết các vụ án trên thực tế nhằm bảo đảm tính khách quan.
Một nội dung quan trọng khác của dự thảo luật là việc sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra và công an cấp xã.
Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung tên các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, Công an nhân dân và Quân đội nhân dân phù hợp với tổ chức, bộ máy mới.
Chính phủ cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan Kiểm lâm, Hải quan, Kiểm ngư theo hướng chỉ giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra trong thời hạn 7 ngày.
Các đại biểu tham dự phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội (Ảnh: Quốc hội).
Bên cạnh đó, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm, thời hạn phân loại thông tin về hành vi vi phạm pháp luật của công an cấp xã khi tiếp nhận thông tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân để phân loại, xác định tố giác, tin báo về tội phạm.
Cùng với các quy định về điều tra viên, dự thảo luật bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của điều tra viên trung cấp, điều tra viên cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã khi được thủ trưởng cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp tỉnh ủy quyền, phân công điều tra vụ án hình sự.
Từ phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban đề nghị quy định cụ thể tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân ngay tại luật theo hướng thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của VKSND và TAND.
Về tiêu chuẩn đối với các ngạch điều tra viên, cơ quan thẩm tra cho rằng điều tra viên là chức danh tư pháp không những cần được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tiễn mà cần qua cơ chế kiểm tra, sàng lọc, đáp ứng tiêu chuẩn đầu vào trước khi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định.
Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị giữ lại quy định về tiêu chuẩn cụ thể đối với các ngạch điều tra viên và thi tuyển lần đầu khi bổ nhiệm vào ngạch điều tra viên.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu (Ảnh: Quốc hội).
Nêu quan điểm về cơ chế ủy quyền, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu nguyên tắc “việc ủy quyền cho phó thủ trưởng cơ quan điều tra chỉ khi thủ trưởng cơ quan điều tra vắng mặt”, tức là giữ như quy định của luật hiện hành.
Đối với việc ủy quyền cho điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã, cơ quan thẩm tra cho rằng cần làm rõ ranh giới giữa phân công và ủy quyền, phạm vi về lãnh thổ, về nhiệm vụ, quyền hạn được thực hiện và trách nhiệm của người ủy quyền, người được ủy quyền.
Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ 2 và có hiệu lực kể từ 1/3/2027.
