Phía sau xe treo một bánh dự phòng cỡ lớn là hình ảnh quen thuộc của nhiều mẫu SUV hầm hố như Jeep Wrangler, Mercedes-Benz G-Class và một số phiên bản Land Rover Defender, đồng thời đã gắn liền với những mẫu xe địa hình thực thụ trong nhiều thập kỷ.
Tuy nhiên, việc treo bánh dự phòng ở phía sau không chỉ để chiếc SUV trông mạnh mẽ hơn.
Bánh dự phòng treo phía sau cũng là một trong những nét đặc trưng của các mẫu xe Jeep (Ảnh: AEV Conversions).
Các nhà sản xuất từng có nhiều lý do thực tế để lắp bánh dự phòng kích thước đầy đủ (full-size) ở phía sau, đặc biệt với những mẫu xe được thiết kế để chở người và hành lý tới những nơi mà việc thủng lốp có thể gây ra nhiều phiền toái hơn bình thường.
Tăng không gian bên trong xe, phù hợp với xe off-road
Một trong những lý do đơn giản nhất để các nhà sản xuất treo lốp dự phòng bên ngoài xe là lốp full-size chiếm khá nhiều diện tích. Nếu đặt trong xe, nó sẽ lấy đi không gian vốn có thể được sử dụng để chứa hành lý, trang thiết bị hoặc bố trí thêm chỗ ngồi.
Việc đưa bánh dự phòng ra phía sau giúp nhà sản xuất giữ lại không gian bên trong mà vẫn có thể trang bị cho xe bánh dự phòng kích thước đầy đủ. Điều này đặc biệt hữu ích trên các mẫu xe off-road cần có bánh dự phòng kích thước giống các bánh còn lại để có thể tiếp tục hành trình trong điều kiện khó khăn, thay vì sử dụng loại lốp tạm thời kích thước nhỏ hơn chỉ để di chuyển tới xưởng sửa chữa.
Cách bố trí này cũng có lợi về khả năng tiếp cận. Bánh dự phòng gắn bên ngoài có thể dễ lấy hơn so với loại đặt bên dưới gầm xe, đặc biệt khi những chiếc SUV chạy trên địa hình off-road. Đổi lại, bánh xe có thể khá nặng và khó tháo hoặc lắp lại.
Ngoài ra, nếu được đặt dưới gầm, bánh dự phòng có thể cạ vào địa hình mấp mô, bị móp hoặc mắc lại khi xe vượt qua những đoạn có góc thoát lớn hoặc các gờ địa hình.
Khoảng sáng gầm và góc thoát càng lớn thì khả năng vượt địa hình của xe càng tốt (Ảnh: AEV Conversions).
Xét từ góc độ này, đặt bánh dự phòng trên cửa hậu là một lựa chọn hợp lý.
Có nhiều lý do để đặt bánh dự phòng ở vị trí khác
Bánh dự phòng gắn trên cửa hậu không phải giải pháp hoàn hảo. Trên thực tế, có không ít lý do khiến các nhà sản xuất bắt đầu từ bỏ thiết kế này trên các mẫu SUV có xu hướng được sử dụng hàng ngày nhiều hơn là chạy off-road.
Lý do thứ nhất là lốp dự phòng treo bên ngoài sẽ làm tăng trọng lượng cửa hậu, nên các hãng phải sử dụng bản lề và các chi tiết chịu lực chắc chắn hơn.
Thứ hai là cửa hậu khó đóng mở hơn, do trọng lượng tăng thêm từ bánh dự phòng full-size.
Thứ ba là việc treo lốp dự phòng phía sau làm hạn chế tầm nhìn phía sau. Camera đã giúp giảm bớt vấn đề này, nhưng bánh dự phòng vẫn chiếm một phần tầm nhìn phía sau của người lái.
Thứ tư là kích thước tổng thể của xe tăng lên. Bánh dự phòng nhô ra ở phía sau có thể gây bất tiện khi xoay xở trong không gian hẹp.
Cuối cùng, việc tiếp cận khoang hành lý sẽ khó khăn hơn. Với những xe được trang bị cửa hậu mở sang bên, bánh dự phòng sẽ di chuyển cùng cửa và có thể cần thêm khoảng trống phía sau xe.
Khi treo lốp dự phòng, cửa hậu sẽ nặng hơn và cần nhiều không gian hơn khi mở (Ảnh: Exp-one).
Những bất lợi này ngày càng đáng lưu ý khi SUV trở nên nặng hơn, sang trọng hơn và được sử dụng như phương tiện đi lại hàng ngày nhiều hơn.
Bánh dự phòng trở thành một phần nhận diện của SUV
Những chiếc Jeep quân sự đầu tiên đã có lốp dự phòng treo bên ngoài, và các thế hệ Jeep sau đó tiếp tục duy trì ý tưởng này. Theo thời gian, bánh dự phòng lộ thiên trở thành một đặc điểm nhận diện của những mẫu xe địa hình kinh điển.
Những mẫu xe hiện đại như Wrangler tiếp tục truyền thống đó, dù ngày nay các nhà sản xuất có nhiều phương án hơn để bố trí bánh dự phòng.
Điều này lý giải vì sao thiết kế vẫn được duy trì ngay cả khi các hãng xe có thể tìm ra vị trí khác để đặt bánh xe. Một chiếc SUV hầm hố với bánh xe treo phía sau ngay lập tức tạo cảm giác sẵn sàng cho những chuyến phiêu lưu.
SUV hiện đại bắt đầu bỏ thiết kế bánh dự phòng treo phía sau
Một số nhà sản xuất đã bắt đầu chuyển bánh xe sang vị trí khác. Mitsubishi gần đây giải thích lý do mẫu Pajero thế hệ mới không còn bánh dự phòng treo bên ngoài như truyền thống.
Hãng cho biết bánh xe trên cửa hậu làm tăng trọng lượng, kéo theo yêu cầu về bản lề chắc chắn hơn, đồng thời nhiều chủ xe hiện sử dụng SUV như phương tiện đi lại hàng ngày.
Bánh dự phòng treo bên ngoài trên thế hệ trước có thể gây ảnh hưởng đến tính tiện dụng của phần đuôi xe.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa bánh dự phòng phía sau sẽ biến mất khỏi các mẫu SUV địa hình thực thụ. Những xe như Wrangler và G-Class vẫn cho thấy cách bố trí này có thể hợp lý trong nhiều trường hợp.
Bánh dự phòng đeo phía sau cũng là một trong những nét đặc trưng của dòng Mercedes-Benz G-Class (Ảnh: TopGear).
Tuy nhiên, khi SUV ngày càng tập trung vào sự thoải mái, tiện lợi trong việc chở hành lý và sử dụng cửa hậu chỉnh điện, việc treo một bánh xe nặng lên cửa hậu sẽ ngày càng khó được xem là lựa chọn tối ưu.
