Theo Quyết định số 13/2026 của Thủ tướng Chính phủ, hai thành phố Hà Nội, TPHCM sẽ bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe máy từ ngày 1/7/2027.
Sau đó một năm, từ 1/7/2028, quy định mở rộng ra các thành phố trực thuộc trung ương. Đối với các tỉnh còn lại, quy định áp dụng từ 1/7/2030, nhưng có thể sớm hơn tùy theo tình hình thực tế của địa phương.
Bên cạnh đó, từ 1/1/2028, xe máy tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội, TPHCM phải đáp ứng quy định về khí thải mức 2 trở lên.
Gần đây, Bộ Xây dựng cũng đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư 47, trong đó đề xuất xe máy có năm sản xuất tính đến thời điểm kiểm định lần đầu không quá 5 năm (60 tháng), chủ xe không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm.
Không kiểm định với xe xuất xưởng dưới 5 năm là đề xuất hợp lý
Theo đề xuất, cơ sở đăng kiểm sẽ căn cứ theo kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu để cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Mốc thời gian 60 tháng được tính từ ngày xuất xưởng.
Bộ Xây dựng đề xuất xe máy có năm sản xuất tính đến thời điểm kiểm định lần đầu không quá 5 năm (60 tháng), chủ xe không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm (Ảnh: Ngọc Tân).
Theo thống kê của Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), tính riêng năm ngoái, thành viên hiệp hội bao gồm các thành viên Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio và SYM bán ra thị trường hơn 2,6 triệu xe máy.
Con số này nhân với 5 năm là có khoảng 13 triệu xe máy tại Việt Nam không cần mang xe tới cơ sở đăng kiểm.
Các mẫu xe máy mới đang bán trên thị trường đều đạt chuẩn khí thải mức 3 trở lên (Ảnh: Phùng Thế Anh).
Dưới góc nhìn của anh Trần Tiến Đức, sống tại Hà Nội, thì đây là một đề xuất hợp tình, hợp lý.
Theo anh, đề xuất này nếu được thực thi sẽ tiết kiệm chi phí, tiết kiệm ngân sách của nhà nước, tiết kiệm tiền bạc và thời gian của người dân đồng thời giảm áp lực cho hệ thống đăng kiểm khí thải.
Miễn mang xe đến cơ sở đăng kiểm với nhóm xe này là hợp lý, bởi xe máy mới đang bán tại Việt Nam đã đạt chuẩn khí thải rất cao, tối thiểu Euro 3 (tương đương mức 3 của Bộ Nông nghiệp & Môi trường) từ 2017 theo quy định của nhà nước.
Các mẫu xe máy phổ biến tại Việt Nam như Honda Vision, Air Blade, SH, Wave hay Yamaha Gear Hybrid vừa ra mắt đều đạt chuẩn khí thải Euro 3. Và kể từ 1/7/2026, xe máy bán tại Việt Nam bắt buộc đạt chuẩn khí thải mức 4.
Tuy nhiên, anh cũng lưu ý rằng, nếu chỉ dựa vào con số "5 năm" có thể tạo ra một kẽ hở. Bởi cùng một chiếc xe máy dưới 5 năm tuổi, nhưng nếu sử dụng bởi dân chạy dịch vụ như shipper, tài xế công nghệ, thì sẽ xuống cấp nhanh hơn so với xe sử dụng với mục đích đi lại cá nhân.
Những chiếc xe này nếu không được bảo dưỡng định kỳ hoàn toàn có nguy cơ không giữ được tiêu chuẩn khí thải ban đầu.
"Tôi cho rằng, Bộ có thể áp dụng thêm thông số km, thay vì chỉ tính dựa trên năm sản xuất/nhập khẩu, để xác định chiếc xe đó còn được miễn mang xe tới cơ sở đăng kiểm hay không", anh Đức cho biết.
Loại bỏ xe máy cũ nát khỏi hệ thống giao thông
Anh Vũ Toàn Thiện, sống tại TPHCM, ủng hộ quy định kiểm định khí thải xe máy định kỳ.
Anh phân tích, xe máy đạt tiêu chuẩn khí thải mức 2 được hoạt động tại Hà Nội, TPHCM. Trong Quyết định số 13/2026, mức 2 là mức tối thiểu với xe máy sản xuất hoặc nhập khẩu từ 2008 đến 2016.
"Nếu đang đi một chiếc xe máy đời 2010 hay 2015, chiếc xe đó vốn dĩ đã được thiết kế để đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 2 ngay từ khi xuất xưởng. Quy định mới chỉ đơn giản là yêu cầu chủ xe duy trì tiêu chuẩn đó", anh nói.
Theo giới kỹ thuật, xe máy sử dụng nhiều năm dễ phát sinh các vấn đề như bộ xúc tác hỏng, kim phun hoạt động kém, không đốt cháy hết nhiên liệu... Do đó, chủ xe cần thường xuyên bảo dưỡng, chăm sóc định kỳ để chiếc xe duy trì tiêu chuẩn khí thải ban đầu như nhà sản xuất công bố.
Việt Nam không phải quốc gia đầu tiên quy định kiểm định khí thải xe máy định kỳ. Các quốc gia có lượng xe máy lưu hành lớn như Thái Lan, Đài Loan hay Ấn Độ đều có quy định tương tự từ thập niên 90 để loại bỏ xe máy cũ nát, phát thải cao, gây hại cho môi trường ra khỏi hệ thống giao thông.
Việt Nam không phải quốc gia đầu tiên quy định kiểm định khí thải xe máy định kỳ (Ảnh: Hoàng Hướng).
Tại Việt Nam, do chưa siết chặt về khí thải, nhiều xe máy không đảm bảo tiêu chuẩn vẫn hàng ngày lăn bánh trên đường phố, thậm chí nhả khói đen, khói trắng nồng nặc.
Điều này trực tiếp gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan đô thị và nguy cơ dẫn đến các bệnh nguy hiểm về đường hô hấp cho những người cùng tham gia giao thông.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kiểm định khí thải là một trong những giải pháp thiết yếu để hạn chế việc phát thải khí và các hạt độc hại từ khí thải của hàng triệu phương tiện giao thông, góp phần giảm ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn.
