Thành phố Hoboken, bang New Jersey (Mỹ) có khoảng 60.000 dân và chưa ghi nhận bất kỳ ca tử vong nào do tai nạn giao thông kể từ tháng 1/2017. Thành tích đó vô tình khiến nhiều đô thị khác tại Mỹ trở nên khá "khó xử".
Điều khiến phần còn lại của nước Mỹ khó chấp nhận là thành phố Hoboken đạt được thành công đó không nhờ một bước đột phá công nghệ mang tính cách mạng. Thành phố này không cấm ô tô. Họ cũng không chi hàng tỷ USD để xây dựng lại toàn bộ hạ tầng từ đầu. Hoboken cũng không sở hữu một công thức bí mật mà những nơi khác không thể tiếp cận.
Thay vào đó, thành phố này áp dụng hàng loạt thay đổi hạ tầng tương đối đơn giản, vốn đã được các chuyên gia giao thông khuyến nghị trong nhiều năm.
Theo Safe By Design, thành phố Hoboken tập trung vào các nút giao, sau khi phát hiện 88% các vụ va chạm liên quan đến người đi bộ và người đi xe đạp xảy ra ở khu vực này.
Giải pháp đặc trưng của Hoboken đơn giản đến mức khó tin: lắp hai cọc nhựa phân làn tại mỗi góc giao lộ để ngăn ô tô đỗ quá gần giao lộ, với chi phí khoảng 20 USD cho mỗi góc.
Những chiếc cọc đóng ở góc đường giúp mở rộng tầm nhìn tại giao lộ, cho phép tài xế xe đang rẽ dễ dàng quan sát người đi bộ chuẩn bị băng qua đường và ngược lại. (Ảnh: Google Maps).
Biện pháp này hiệu quả đến mức được đưa vào một nghiên cứu điển hình cấp liên bang tại Mỹ, mang tên "Hoboken daylighting" (tạm dịch: ánh sáng ban ngày ở Hoboken), đồng thời trở thành nền tảng cho chiến dịch an toàn giao thông rộng lớn hơn, giúp giảm 30% số ca chấn thương của người đi bộ trong giai đoạn 2009-2017.
Không dừng lại ở đó, các vạch qua đường ở Hoboken được thiết kế dễ nhìn hơn. Chu kỳ đèn tín hiệu được điều chỉnh để người đi bộ có thêm thời gian bắt đầu băng qua đường trước khi các phương tiện rẽ được phép di chuyển. Giới hạn tốc độ bị hạ thấp. Các phần mở rộng vỉa hè được xây dựng để rút ngắn quãng đường băng qua đường.
Không có giải pháp nào trong số trên là mới. Nhưng điều khiến chúng phát huy hiệu quả là chúng không mặc định rằng con người luôn đưa ra lựa chọn đúng đắn, an toàn. Thay vào đó, hệ thống được thiết kế để giảm thiểu hậu quả ngay cả khi con người mắc sai lầm. Đó chính là bài học mà nhiều thành phố khác tại Mỹ dường như vẫn chưa sẵn sàng tiếp nhận như Hoboken.
Các chiến dịch tuyên truyền, biển cảnh báo hay hoạt động tuần tra xử phạt đều có vai trò nhất định. Tuy nhiên, tất cả chúng đều tồn tại một điểm yếu chí mạng - theo đúng nghĩa đen trong một số trường hợp - đó là phụ thuộc vào việc con người phải liên tục đưa ra lựa chọn chính xác.
Hạ tầng giao thông mới là yếu tố then chốt của an toàn, bởi nó không phụ thuộc vào quyết định xử lý tình huống của con người, và thành phố Hoboken đang chứng minh điều này.
Một tài xế có thể bỏ qua chiến dịch tuyên truyền về an toàn giao thông, nhưng họ không thể phớt lờ một làn đường được thu hẹp về mặt vật lý. Họ có thể quên một thông điệp truyền thông, nhưng không thể đỗ xe ở vị trí đã không còn cho phép đỗ xe.
Con người vốn không hoàn hảo, dễ mất tập trung, mệt mỏi, thiếu kiên nhẫn và đôi khi hành động thiếu trách nhiệm. Thiết kế an toàn hiệu quả là chấp nhận thực tế đó thay vì giả định rằng có thể loại bỏ hoàn toàn những sai sót của con người.
