Tình trạng các nhà thầu xin trả lại dự án hoặc tổ chức thi công cầm chừng đang trở thành một "nút thắt" lớn, ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó thành phố Cần Thơ là một minh chứng điển hình.
Thực trạng nhà thầu xin trả lại dự án đang có dấu hiệu lan rộng; đơn cử như tại dự án đường tỉnh 918 trên địa bàn thành phố Cần Thơ, nhà thầu đã chính thức có văn bản từ chối tiếp tục thực hiện và xin hoàn trả khối lượng thi công ở đoạn cuối tuyến.
Theo đánh giá, việc các nhà thầu đồng loạt xin buông công trình xuất phát từ hai nguyên nhân cốt lõi. Thứ nhất là do giá cả các loại vật liệu xây dựng cơ bản như cát, đá, nhựa đường liên tục tăng phi mã, có loại ghi nhận mức tăng gần 32%.
Do đã lỡ ký kết loại hợp đồng trọn gói từ thời điểm trước khi xảy ra bão giá, nhiều nhà thầu lâm vào cảnh càng tiếp tục thi công càng thua lỗ nặng nề, buộc phải chọn giải pháp xây dựng cầm chừng.
Thứ hai là do công tác giải phóng mặt bằng kéo dài dai dẳng, việc bàn giao quỹ đất cho đơn vị thi công bị rải rác và chậm tiến độ nghiêm trọng. Những vướng mắc kéo dài này đã khiến nhiều dự án phải rơi vào cảnh dừng thi công liên tục quá 56 ngày, vô tình tạo thành căn cứ pháp lý để các nhà thầu viện dẫn làm cớ xin chấm dứt hợp đồng thi công với chủ đầu tư.
Việc các nhà thầu bỏ cuộc giữa chừng sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đến tiến độ phát triển hạ tầng giao thông và kinh tế của toàn vùng. Trước bài toán hóc búa này, nhằm kịp thời gỡ khó và tránh tạo ra những tiền lệ xấu cho các công trình hạ tầng khác, thành phố Cần Thơ cùng các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang rốt ráo triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.
Trước hết, địa phương tập trung thực hiện minh bạch hóa chỉ số giá vật liệu xây dựng; theo đó, thành phố yêu cầu các cơ quan chức năng phải công bố giá vật liệu sát với diễn biến thực tế của thị trường, đồng thời siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra để ngăn chặn triệt để các hành vi đầu cơ tích trữ, thổi giá trục lợi.
Giải pháp tiếp theo là chủ động khuyến khích các đơn vị nghiên cứu, đưa vào sử dụng các nguồn vật liệu thay thế phù hợp như cát nhân tạo hoặc cát biển đã qua xử lý kỹ thuật nhằm giảm bớt áp lực từ tình trạng khan hiếm nguồn tài nguyên tự nhiên.
Đồng thời, để tháo gỡ điểm nghẽn về mặt pháp lý, chính quyền các địa phương đang tích cực vận dụng linh hoạt Văn bản số 6761 của Bộ Xây dựng nhằm xem xét phương án điều chỉnh giá đối với những hợp đồng trọn gói, coi đây là yếu tố khách quan bất khả kháng để kịp thời san sẻ rủi ro tài chính cùng với doanh nghiệp. N
goài ra, các địa phương cũng đang dồn toàn lực đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, sớm bố trí đất tái định cư ổn định cho người dân nhường đất cho dự án; riêng đối với các nhà thầu có năng lực yếu kém, chủ đầu tư sẽ cương quyết cắt hợp đồng để chuyển giao khối lượng công việc cho các nhà thầu có năng lực mạnh hơn, tổ chức thi công liên tục ba ca bốn kíp nhằm bảo đảm đưa các công trình cán đích an toàn.
