Các đơn vị thực hiện lấy mẫu ADN các phần mộ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Sông Lô. Ảnh: Thu Hường
Những ngày cuối tháng 7 - tháng của tri ân, tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, từng hàng bia mộ vô danh đang chứng kiến một hành trình đặc biệt. Các tổ công tác miệt mài lấy mẫu ADN, thắp lên hy vọng xác định danh tính cho 4.837 phần mộ liệt sĩ chưa biết tên. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là cuộc chạy đua với thời gian để thực hiện lời hứa với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Thực hiện "chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" Phú Thọ đang tăng tốc lấy mẫu ADN của 4.837 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 131 nghĩa trang liệt sĩ.
Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Phú Thọ, cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, địa phương hiện có 292 nghĩa trang liệt sĩ và hai đài tưởng niệm với 28.826 phần mộ; còn 5.386 phần mộ chưa được xác định thông tin. Trong số này, có 4.938 phần mộ cần khai quật lấy mẫu định danh và khảo sát.
Tại xã Sông Lô, có 9 phần mộ chưa xác định được danh tính. Ảnh: Thu Hường
Theo đó, toàn tỉnh sẽ tiến hành lấy mẫu giám định ADN tại 131 nghĩa trang liệt sĩ với 4.837 phần mộ cần lấy mẫu. Giai đoạn 1, tập trung đối với 4.531 mộ chưa xác định được danh tính tại 125 nghĩa trang liệt sĩ; giai đoạn 2, thực hiện đối với 306 mộ còn thiếu một phần thông tin tại 36 nghĩa trang.
Tính đến ngày 23/7, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Phú Thọ đã tổ chức khai quật thành công 2.084 phần mộ, mẫu lấy được là 1.774, mẫu không lấy được là 310, bàn giao pháp y là 1376 gồm mộ quy tập bên ngoài nghĩa trang liệt sĩ, chưa bàn giao là 339.
Mỗi mẫu ADN là một hy vọng, lời tri ân sâu sắc đến các Anh hùng liệt sĩ. Ảnh: Thu Hường
Kết quả bước đầu là minh chứng cho sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị trong công tác "đền ơn đáp nghĩa". Song phía trước vẫn còn nhiều phần việc phải hoàn thành. Với quyết tâm không để bất kỳ liệt sĩ nào mãi vô danh, Ban Chỉ đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương tiếp tục tăng tốc triển khai chiến dịch, bảo đảm hoàn thành việc lấy mẫu ADN trước ngày 22/12/2026 theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia.
Việc lấy mẫu ADN từ hài cốt liệt sĩ là một quy trình đặc biệt, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định chuyên môn. Từ khâu xác định vị trí phần mộ, mở nắp mộ, lựa chọn mẫu xương đủ điều kiện giám định, đến niêm phong, mã hóa, lập hồ sơ và bảo quản mẫu đều được thực hiện theo quy trình thống nhất của Bộ Quốc phòng và các cơ quan chuyên môn. Mỗi công đoạn đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm tính khoa học, tránh sai sót, tạo cơ sở quan trọng cho việc phân tích, đối sánh ADN với mẫu thân nhân liệt sĩ sau này.
Ông Trần Văn Bình (48 tuổi- người dân xã Sông Lô) thành viên thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu ADN. Ảnh: Thu Hường
Ông Trần Văn Bình (48 tuổi, xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ) - thành viên tổ khai quật mộ liệt sĩ, không giấu được xúc động. Ông chia sẻ, mỗi lần thực hiện công việc, ông đều cảm nhận sâu sắc sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc. "Được trực tiếp góp sức vào hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ, giúp các bác, các chú có cơ hội trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ là niềm tự hào rất lớn đối với tôi. Đây không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là sự tri ân, lòng biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc", ông Bình xúc động nói.
Trao đổi với phóng viên, Thượng tá Nguyễn Thành Đô, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Sông Lô, cho biết Nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn hiện an táng 429 liệt sĩ qua các thời kỳ kháng chiến, trong đó có 9 phần mộ chưa xác định được danh tính.
Thượng tá Nguyễn Thành Đô - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Sông Lô. Ảnh: Thu Hường
Thực hiện chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm hoàn thành thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin", Ban Chỉ huy quân sự xã đã phối hợp với các lực lượng chuyên môn khẩn trương triển khai lấy mẫu ADN đối với toàn bộ 9 phần mộ này, với kỳ vọng sớm xác định danh tính, đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình", Thượng tá Nguyễn Thành Đô cho biết.
Những cán bộ, chiến sĩ và lực lượng chuyên môn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ có mặt tại nghĩa trang từ sáng sớm đến chiều muộn. Dù công việc diễn ra liên tục với cường độ cao, từng thao tác vẫn được thực hiện cẩn trọng, tỉ mỉ, trong không khí trang nghiêm và thành kính. Với họ, đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là sự tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Thân nhân liệt sĩ thắp hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ. Ảnh: Thu Hường
Chiến dịch "500 ngày đêm" không chỉ hướng tới mục tiêu hoàn thành việc lấy mẫu ADN đúng tiến độ, mà còn gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay là thêm một bước trên hành trình trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ, nối dài sự tri ân của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân vì Tổ quốc.
