Cán bộ tiếp nhận hồ sơ đăng ký thất nghiệp của người lao động tại TPHCM (Ảnh: Tùng Nguyên).
Tháng 6/2025, chị Phượng nhận tháng trợ cấp thất nghiệp cuối cùng. Từ đầu tháng 5, chị cũng đã nhận việc ở công ty mới. Không ngờ chỉ sau vài ngày làm việc, công ty mới ký hợp đồng ngay và đóng bảo hiểm xã hội cho chị mà không cần thử việc. Đến nay, chị Phượng bất ngờ nhận được yêu cầu hoàn trả tiền trợ cấp thất nghiệp tháng 6/2025.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tại thời điểm chị Phượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là đã được xác định có việc làm (tháng 6/2025). Tại thời điểm này, chị sẽ bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Tuy nhiên, do chị Phượng đã nhận trợ cấp thất nghiệp tháng 6/2025 qua tài khoản ngân hàng. Sau đó, hệ thống bảo hiểm xã hội mới ghi nhận chị tham gia bảo hiểm bắt buộc tháng 6/2025 trùng với tháng hưởng trợ cấp thất nghiệp. Tức là chị Phượng đã hưởng trợ cấp thất nghiệp tháng 6/2025 sai quy định, phải thu hồi.
Thực tế, tình trạng như chị Phượng không hiếm. Nguyên nhân là do người lao động chưa nắm rõ các quy định về pháp luật bảo hiểm thất nghiệp, không rõ về các trường hợp dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp, không thông báo kịp thời cho Trung tâm Dịch vụ việc làm (nơi họ nhận trợ cấp thất nghiệp) khi có việc làm mới...
Do đó, khi phát hiện người lao động rơi vào trường hợp dừng hưởng trợ cấp mà thực tế tiền trợ cấp đã được chi thì Trung tâm Dịch vụ việc làm sẽ phối hợp cùng cơ quan bảo hiểm xã hội để thu hồi số tiền trên.
Theo Điều 19 Nghị định số 374/2025/NĐ-CP (quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp), người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp trong 13 trường hợp sau:
Thứ nhất, người lao động có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Thứ hai, người lao động thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia công an nhân dân, dân quân thường trực.
Thứ ba, người lao động hưởng lương hưu hằng tháng.
Thứ tư, sau 2 lần người lao động từ chối việc làm do tổ chức dịch vụ việc làm công nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp giới thiệu mà không có lý do chính đáng.
Thứ năm, trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động có 3 tháng liên tục không thực hiện thông báo hằng tháng về việc tìm kiếm việc làm với tổ chức dịch vụ việc làm công theo quy định.
Thứ sáu, người lao động ra nước ngoài để định cư.
Thứ bảy, người lao động đi học tập có thời hạn trên 12 tháng.
Thứ tám, người lao động bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật bảo hiểm thất nghiệp.
Thứ chín, người lao động qua đời.
Thứ mười, người lao động chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Thứ mười một, người lao động bị tòa án tuyên bố mất tích.
Thứ mười hai, người lao động bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù.
Cuối cùng, chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp theo đề nghị của người lao động.
