Ngày 22/4 tại TPHCM, Cục Việc Làm (Bộ Nội vụ) phối hợp cùng Sở Nội vụ TPHCM tổ chức hội nghị “Giải pháp nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới”.
Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, báo cáo khái quát về thực trạng năng suất lao động và thị trường lao động hiện nay.
Bà Nguyễn Thị Quyên, Phó Cục trưởng Cục Việc làm, khái quát bức tranh nhân lực tại Việt Nam hiện nay (Ảnh: CTV).
Bức tranh chung, thị trường lao động có nhiều điểm nghẽn khi năng suất lao động có tăng nhưng còn thấp; chất lượng nguồn nhân lực thấp, thiếu lao động kỹ thuật và lao động chất lượng cao; cơ cấu chậm chuyển dịch theo hướng sử dụng lao động trình độ kỹ năng cao, lao động giản đơn chiếm tỷ trọng lớn... Thực trạng trên đặt ra yêu cầu phải có giải pháp mạnh mẽ để giải quyết.
Từ đó, Cục Việc làm đã xây dựng dự thảo sơ bộ giải pháp nhằm nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động trong giai đoạn mới. Trong dự thảo, Cục đề xuất 7 nhóm giải pháp, trong đó có một số giải pháp trọng tâm, cần quyết liệt triển khai.
Theo ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm, thực tế lâu nay các địa phương chú trọng quy hoạch đầu tư nhưng chưa để ý quy hoạch phát triển nguồn nhân lực kèm theo, dẫn đến khi kinh tế phát triển thì không đủ nguồn nhân lực cần thiết.
Ngoài ra, các doanh nghiệp FDI, các tập đoàn đầu tư nhiều, quy mô lớn nhưng hầu hết các vị trí việc làm đều có năng suất lao động thấp, giá trị thấp để tận dụng nguồn nhân lực giá rẻ, dẫn đến chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động của nước ta không cao.
Do đó, điều quan trọng hiện nay là cần có giải pháp đột phá trong việc thu hút, đào tạo nhân lực chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh quốc tế.
Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm, trình bày những giải pháp trọng tâm đề xuất để xây dựng "đặc khu phát triển nhân lực" (Ảnh: CTV).
Cục Việc làm đề xuất thí điểm xây dựng “Đặc khu phát triển nhân lực” với cơ chế ưu đãi cao nhất (tương đương khu kinh tế mở, trung tâm tài chính) để thu hút các tập đoàn đa quốc gia, trường đại học và cơ sở đào tạo danh tiếng trên thế giới thiết lập trung tâm đào tạo tại Việt Nam, hình thành các hệ sinh thái đào tạo chuẩn quốc tế, làm nòng cốt để phát triển đội ngũ chuyên gia, lao động kỹ năng cao.
Để giải quyết thực trạng nguồn lao động đang thu hẹp do tác động già hóa dân số, Cục Việc làm đề xuất nhóm giải pháp đổi mới giáo dục nghề nghiệp. Trong đó, Cục đề xuất đẩy mạnh phân luồng, rút ngắn thời gian đào tạo thông qua việc triển khai quyết liệt mô hình đào tạo nghề sau bậc học trung học cơ sở (THCS).
Theo ông Vũ Trọng Bình, ở các nước đều phân luồng 50-70% học sinh sau THCS thì học nghề, trở thành cử nhân nghề... Theo cách này, lao động ra trường, gia nhập thị trường sớm hơn người theo học chương trình đại học 3 năm. Nếu làm được như vậy thì mỗi năm Việt Nam sẽ có thêm 500.000 lao động ra trường sớm, khắc phục được tình trạng thiếu lao động do già hóa dân số.
Đặc biệt, Cục Việc làm đề xuất nhóm giải pháp hỗ trợ và thúc đẩy việc làm năng suất cao. Trong đó, Cục đề xuất xây dựng bộ chỉ số “Việc làm chất lượng cao” với các trụ cột như: Năng suất lao động cao, tiền lương, chế độ phúc lợi, đào tạo, kỹ năng lao động...
“Mục đích xây dựng bộ chỉ số này là gì? Những doanh nghiệp đạt tiêu chí này thì nhà nước ưu đãi chính sách, thuế... Nếu làm minh bạch việc này thì doanh nghiệp sẽ đầu tư đưa các vị trí việc làm năng suất cao vào Việt Nam”, ông Bình nhấn mạnh.
Đồng thời, bộ tiêu chí này cũng sẽ là chỉ tiêu đánh giá các địa phương. Tỉnh nào làm tốt là đáp ứng chỉ đạo của trung ương về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đại biểu góp ý tại hội nghị (Ảnh: CTV).
Một vấn đề lớn khác mà ông Bình nhắc đến là hiện tại quy hoạch các khu công nghiệp nhưng không quan tâm quy hoạch khu đô thị, các công trình hạ tầng an sinh xã hội cho người lao động.
Ông Bình nói: “Người lao động phải sống trong nhà trọ, an sinh kém thì làm sao có năng suất lao động cao được? Lao động gắn bó, đóng góp cho TPHCM 10 năm trời, tại sao không thể tiếp cận được nhà giá rẻ? Phải đảm bảo an sinh tốt cho người lao động mới mong năng suất lao động”.
Tại hội nghị, đại diện Sở Nội vụ các tỉnh phía Nam và các trường học, đơn vị liên quan đã góp ý cho dự thảo, cơ bản đánh giá những đề xuất của Cục Việc làm bám sát tình hình thực tiễn của địa phương.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Chung, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Cần Thơ, địa phương nhận thấy rất rõ sự chênh lệch giữa kỹ năng của nguồn lao động hiện nay so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Do đó, yêu cầu bức thiết hiện nay là cần có những chính sách ưu đãi cụ thể hỗ trợ trường nghề, doanh nghiệp đào tạo nguồn lao động có kỹ năng bám sát nhu cầu thực tế của thị trường.
