Với chủ đề Khởi vượng tinh hoa, chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội Nghinh Ông TPHCM năm 2026 đã diễn ra tối 24/9, tại Công viên Cần Thạnh (xã Cần Giờ, TPHCM), Chương trình có sự tham dự của ông Nguyễn Phước Lộc - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM - cùng lãnh đạo HĐND TPHCM, các sở, ban, ngành thành phố, lãnh đạo địa phương và đông đảo người dân.
Chương trình nghệ thuật giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng của cư dân miền biển, trong đó có nghi thức Khai biển, nghệ thuật hát Bả trạo và tín ngưỡng thờ Cá Ông. Một điểm nhấn của chương trình là hoạt cảnh tái hiện cảnh các ngư dân đi biển gặp sóng dữ giữa biển khơi và được Cá Ông (cá voi) cứu giúp qua khỏi cơn hiểm nguy.
Tục cúng cá Ông (cá voi) là tín ngưỡng dân gian của cộng đồng ngư dân ven biển Việt Nam, từ Bắc Trung bộ đến Nam bộ. Tín ngưỡng này thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với loài cá voi, được người dân tôn kính gọi là "Ông" hay "Đức Ông", vị thần hộ mệnh linh thiêng của biển cả. Để nhớ công ơn Cá Ông, người dân Cần giờ hằng năm vẫn làm lễ tế trang trọng tại Lăng Ông Thủy Tướng.
Theo ông Trần Thế Thuận - Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao TPHCM, điểm mới của lễ hội năm nay là thành phố mở rộng không gian tổ chức, kết nối các hoạt động tại Cần Giờ với khu vực Vũng Tàu. Trên cùng một dải bờ biển của TPHCM, đang có hai di sản cùng chung niềm tín ngưỡng thờ Cá Ông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023 là Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu.
Hai lễ hội diễn ra gần như cùng một thời điểm, cùng hướng về biển, cùng đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Việc mở rộng không gian lần này là để hai vùng biển ấy gặp nhau, để bà con ngư dân hai địa phương cùng chung một mùa hội, để du khách đến với thành phố có thể đi trọn một hành trình văn hóa biển.
Song hành với phần lễ, phần hội năm nay phong phú và gần gũi mọi lứa tuổi với không gian mở triển lãm hình ảnh, hiện vật về quá trình hình thành, phát triển của lễ hội, về làng nghề, ngư cụ và đời sống nghề biển.
