Tối 23/9, tại Trung tâm Văn hóa - Thể thao phường Yên Sơn, Ninh Bình, tổ chức lễ công bố quyết định đưa Đám cưới truyền thống của người Mường, phường Yên Sơn vào danh mục.
Theo Quyết định số 21 ngày 6/1/2026, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa Đám cưới truyền thống của người Mường, phường Yên Sơn, tỉnh Ninh Bình vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng.
Phường Yên Sơn được hình thành trên cơ sở sáp nhập phường Tân Bình, xã Yên Sơn (thành phố Tam Điệp cũ) và xã Quảng Lạc (huyện Nho Quan cũ). Địa phương có diện tích tự nhiên 35,86 km², 5.711 hộ với 21.397 nhân khẩu, đồng bào dân tộc thiểu số có 5.883 người, chiếm 27,5% dân số, chủ yếu là người Mường.
Trong đời sống cộng đồng nơi đây, nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ như tiếng nói, dân ca, cồng chiêng, trang phục, ẩm thực, phong tục và các nghi lễ. Trong đó, đám cưới truyền thống là thực hành văn hóa đặc sắc, phản ánh quan niệm của người Mường về gia đình, dòng họ, đạo lý và tình nghĩa cộng đồng.
Một đám cưới truyền thống được thực hiện qua nhiều nghi thức, từ Lóng xiếng - dạm ngõ, đánh tiếng, dạm hỏi, vấn danh, ăn hỏi, nạp tài, lễ cưới, lễ đưa dâu đến lễ lại mặt.
Điểm đặc biệt trong phong tục này là vai trò của người mai mối, được gọi là “ô a”. Đây thường là người có uy tín, gia đình hạnh phúc, am hiểu phong tục và có khả năng sử dụng ca dao, tục ngữ, thơ ca trong giao tiếp.
“Ô a” không chỉ đảm nhiệm việc kết nối hai gia đình mà còn góp phần tạo dựng, duy trì mối quan hệ hòa thuận, tình nghĩa giữa hai bên.
Không gian đám cưới còn gắn với hình thức diễn xướng dân gian và tiếng cồng chiêng. Trong đoàn đón dâu, tiếng chiêng được sử dụng làm hiệu lệnh, nam nữ hát đúm, hát giao duyên, đối đáp.
Các nghi thức xin dâu, nhận rể, thắp hương tổ tiên, trao gửi cô dâu cùng những lời hát mời nước, mời trầu, mời cơm, mời rượu và chúc mừng tạo nên không gian văn hóa vừa trang trọng, vừa gần gũi.
Cùng với đám cưới truyền thống, Lễ hội Cơm mới của người Mường cũng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể theo Quyết định số 20 ngày 6/1.
Lễ hội được thực hành tại phường Yên Sơn và các xã Phú Sơn, Cúc Phương, Nho Quan, Phú Long, Gia Lâm của tỉnh Ninh Bình.
Theo kế hoạch của địa phương, lễ công bố và đón nhận chứng nhận đối với Lễ hội Cơm mới của người Mường sẽ được tổ chức trong dịp Lễ hội Cơm mới của đồng bào Mường tỉnh Ninh Bình vào tháng 11.
Như vậy, theo thông tin được công bố tại lễ, Ninh Bình hiện có 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gắn với cộng đồng người Mường, gồm Mo Mường, Đám cưới truyền thống của người Mường và Lễ hội Cơm mới của người Mường.
