Cục Đường sắt Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng dự thảo Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TPHCM. Đây là quy hoạch quan trọng, làm cơ sở để đầu tư mạng lưới đường sắt liên vùng (không tính đường sắt đô thị) tại khu vực phía Nam với tầm nhìn đến năm 2050.
Theo hồ sơ quy hoạch, mạng lưới đường sắt đầu mối TPHCM sẽ gồm 8 tuyến với tổng chiều dài 508km. Trong đó, thành phố đã có 1 tuyến hiện hữu (tuyến đường sắt Hà Nội - TPHCM đoạn Trảng Bom - An Bình) dài 34km. 7 tuyến còn lại sẽ được xây dựng mới với tổng chiều dài 474km.
Vị trí dự kiến xây dựng ga đầu mối Thủ Thiêm (Ảnh: Phương Quyên).
7 tuyến mới được nghiên cứu đầu tư khổ ray tiêu chuẩn 1.435mm, gồm: đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (đoạn Thủ Thiêm - Long Thành và nhánh Cẩm Mỹ - Trảng Bom); tuyến An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên; tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu kết nối cụm cảng Cái Mép - Thị Vải; tuyến TPHCM - Cần Thơ - Cà Mau; tuyến TPHCM - Lộc Ninh; tuyến TPHCM - Mộc Bài và tuyến nhánh kết nối cảng Hiệp Phước, cảng Long An.
Hệ thống ga đầu mối giữ vai trò hạt nhân tổ chức vận tải hành khách và hàng hóa cho toàn vùng, được đề xuất tại 4 vị trí trọng điểm.
Trong đó, ga An Bình (phường Dĩ An) có quy mô lớn nhất với khoảng 173ha, đóng vai trò ga đầu mối hàng hóa và ga hành khách; điểm cuối của tuyến đường sắt Hà Nội - TPHCM khổ 1.000mm (thay thế cho ga Hòa Hưng).
Ga Tân Kiên có diện tích 105ha, đảm nhận chức năng đầu mối hàng hóa, đón trả khách và dự trữ quỹ đất cho tàu tốc độ cao đi xuyên tâm.
Ga Trảng Bom có diện tích 63,9ha, là ga đầu mối hàng hóa và trung chuyển phía Đông.
Ga Thủ Thiêm quy mô 17,2ha được quy hoạch là ga hành khách đầu mối trung tâm, phục vụ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và kết nối các tuyến metro.
Tổng nhu cầu vốn dự kiến để thực hiện quy hoạch mạng lưới đường sắt đầu mối TPHCM là 544.231 tỷ đồng, với tổng diện tích sử dụng đất khoảng 2.911,5ha.
Về phân kỳ đầu tư, dự thảo xác định đến năm 2030 cần khoảng 92.673 tỷ đồng để tập trung khởi công tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1 và tuyến TPHCM - Cần Thơ giai đoạn 1.
Việc nâng cấp các tuyến hiện hữu và hoàn thành các tuyến còn lại được dự kiến trong giai đoạn 2031-2050 (nhu cầu vốn khoảng 451.558 tỷ đồng).
