TPHCM đang thực hiện lấy ý kiến góp ý về dự thảo nghị quyết quy định tiêu chí, hồ sơ, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư; đồng thời quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo quy định hiện hành, trường hợp Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án phải có dự án đầu tư được duyệt. Thời gian lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư trên thực tế khoảng 5-6 tháng, trong khi công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng mất khoảng 5-7 tháng.
Công trường dự án cải tạo Rạch Xuyên Tâm ở TPHCM (Ảnh: Nam Anh).
Cơ quan xây dựng dự thảo tờ trình nhận định, việc cho phép triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ngay sau khi chủ trương đầu tư được duyệt, song song với việc lập dự án đầu tư, tiến độ có thể được rút ngắn 5-7 tháng. Đây là công cụ pháp lý quan trọng để thành phố đẩy nhanh tiến độ các dự án phức tạp, có khối lượng bồi thường, giải phóng mặt bằng lớn; qua đó thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và tạo mặt bằng cho các dự án xây dựng trọng điểm.
Cơ chế này dự kiến áp dụng đối với dự án đầu tư công, dự án PPP (đối tác công tư) và dự án đầu tư theo Luật Đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ hoặc Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM.
Một điểm được nêu trong dự thảo là cơ chế thưởng đối với người có đất thu hồi bàn giao mặt bằng trước thời hạn. Bên cạnh đó, dự thảo dành riêng các điều khoản về di dời công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và những chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.
Các nhóm hỗ trợ được dự thảo đề cập gồm hỗ trợ đối với tài sản; trường hợp chia tách, mua bán, tặng cho nhà, đất bằng giấy tay trong khoảng thời gian từ sau ngày 1/7/2014 đến trước ngày có chủ trương thực hiện dự án; trường hợp không đủ điều kiện bồi thường về đất theo quy định tại Luật Đất đai.
Về tái định cư, dự thảo quy định chính sách tái định cư, trong đó có trường hợp sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, có khuôn viên riêng, sử dụng riêng trước ngày 1/7/2006, không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền.
