Theo ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), những năm gần đây thiên tai xảy ra ngày càng khốc liệt, cực đoan với nhiều loại hình.
Đặc biệt, trong hai năm liên tiếp (2024-2025) xảy ra những đợt mưa lũ sau bão đặc biệt lớn, kéo dài nhiều ngày, thiết lập các mốc mực nước lũ lịch sử mới, uy hiếp đến an toàn hệ thống đê điều.
Mưa lũ uy hiếp an toàn đê điều ở Hải Dương (Ảnh: Nguyễn Dương).
Năm 2024, siêu bão Yagi với cường độ rất mạnh, sức tàn phá rất lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng, bao phủ 26 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa.
Hoàn lưu bão gây mưa lớn dài ngày, xuất hiện lũ đặc biệt lớn trên diện rộng (hầu hết các sông vượt mức báo động 3). Trong đó, lũ lịch sử xuất hiện trên nhiều tuyến sông thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình. Các hồ chứa phải vận hành xả lũ, đặc biệt hồ chứa Thác Bà có thời điểm lưu lượng lũ đến hồ vượt quá khả năng xả lũ thiết kế của hồ, nguy cơ mất an toàn hồ chứa.
Mưa lớn kéo dài cũng gây sạt lở đất, lũ ống, lũ quét tại hầu hết các tỉnh miền núi và trung du Bắc Bộ.
Thống kê thiệt hại cho thấy năm 2024, thiên tai khiến 513 người chết và mất tích, trên 800 sự cố đê điều cùng nhiều công trình, nhà cửa, vật nuôi, hoa màu bị hư hỏng, cuốn trôi.
Năm 2025, thiên tai tiếp tục diễn ra dồn dập, khốc liệt trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố cực đoan, bất thường, vượt mức lịch sử. Đây là một trong những năm có số lượng bão và áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên Biển Đông nhiều nhất với 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới.
Trong đó, bão số 10 (cuối tháng 9/2025) gây mưa lũ lớn trên hệ thống sông thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nhiều tuyến sông lên mức báo động 3 và trên báo động 3. Riêng lũ sông Bưởi tại Kim Tân (Thanh Hóa) đã vượt mức lũ lịch sử năm 2007.
Ngay sau đó, bão số 11 (đầu tháng 10/2025) tiếp tục gây ra đợt mưa lũ đặc biệt lớn trên hệ thống sông thuộc Bắc Bộ, lũ trên sông Cầu, sông Thương, sông Cà Lồ vượt mức lũ lịch sử.
“Đây là hình thái thiên tai kép (bão chồng bão, lũ chồng lũ), gây lũ lịch sử và rất nhiều sự cố đê điều, trong đó có nhiều sự cố đặc biệt nghiêm trọng uy hiếp đến an chống lũ của đê. Các tuyến đê đã phải tổ chức chống tràn ở mức rất cao, trên phạm vi rộng gần như toàn tuyến. Các tuyến đê chính trên tuyến sông Cầu, sông Thương bị tràn trên 26,5km”, ông Luận thông tin.
Mưa lũ lớn kéo dài khu vực miền Trung sau các cơn bão số 12, 13 (cuối tháng 10- 11/2025), trong đó Huế có đợt mưa đặc biệt lớn 1.200-2.200mm, có nơi trên 6.000mm; Đắk Lắk mưa 800-1.500mm, có nơi trên 1.900mm, đã gây ra các đợt lũ đặc biệt lớn trên sông Bồ (Huế), sông Thu Bồn (Đà Nẵng), sông Ba (Đắk Lắk), sông Dinh (Khánh Hòa) vượt mức lũ lịch sử. Từ đó dẫn đến nhiều khu vực bị ngập lụt sâu trên diện rộng tại các tỉnh, đặc biệt nghiêm trọng ở Đắk Lắk (tỉnh Phú Yên cũ) và Khánh Hòa.
Lưu lượng lũ về hồ đặc biệt lớn, thủy điện sông Ba Hạ đã phải mở 12 cửa tràn xả lũ với lưu lượng xả 16.100m3/s, lớn nhất từ trước đến nay.
Ông Luận dẫn thống kê năm 2025 thiên tai làm 484 người chết và mất tích, 811 người bị thương, 185 sự cố đê điều cùng nhiều công trình, nhà cửa, vật nuôi, hoa màu bị hư hỏng, cuốn trôi. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính gần 105.000 tỷ đồng.
Qua thực tế chỉ đạo, điều hành phòng chống lũ, bão nhiều năm qua, đặc biệt các năm 2024-2025, Cục trưởng Phạm Đức Luận khẳng định vai trò của lực lượng chuyên trách quản lý đê điều trong hộ đê, xử lý sự cố để đảm bảo an toàn hệ thống đê điều rất quan trọng.
Đây là lực lượng trực tiếp tham mưu về mặt chuyên môn kỹ thuật, triển khai xử lý sự cố đê điều ngay từ giờ đầu, giữ an toàn đê, hạn chế được thiệt hại do lũ, bão gây ra.
Một đoạn đường đê trên địa bàn Hà Nội (Ảnh: Hữu Nghị).
Tại hội nghị vừa diễn ra, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai đánh giá diễn biến của các trận lũ đặc biệt lớn sau bão, nêu ra thực trạng hệ thống đê điều, bãi sông, lòng dẫn và công tác ứng phó, hộ đê nhằm đảm bảo an toàn hệ thống đê.
Những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và bài học kinh nghiệm, đề xuất giải pháp cần triển khai trong thời gian tới phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành cũng được nêu ra nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu giữ đê an toàn, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhà nước và nhân dân.
Hơn 9.708km đê
Cả nước hiện có hơn 9.700km đê cùng số lượng khổng lồ các công trình trên tuyến, với hơn 1.035km kè bảo vệ đê, hơn 1.500 cống dưới đê, hơn 1.400 điếm canh đê…
Hệ thống đê điều được xác định chống lũ, bão một cách triệt để, tập trung chủ yếu ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Ngoài ra, vùng Đồng bằng sông Cửu Long còn có khoảng 45.500km đê bao, bờ bao các loại.
Do hệ thống đê lớn, hình thành từ lâu, chủ yếu đắp bằng đất, dưới tác động của thiên tai nên thường xuyên bị hư hỏng, xuống cấp, còn nhiều xung yếu.
