Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt vừa ký thông báo Kết luận thanh tra việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt phát biểu trong buổi công bố quyết định thanh tra tại Tổng công ty Giấy Việt Nam vào tháng 11/2024 (Ảnh: Phương Hiếu).
Thực hiện chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ
Kết luận nêu rõ, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) không ban hành văn bản chỉ đạo Tổng công ty Giấy Việt Nam lập phương án khai thác rừng đã trồng để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng.
HĐTV Tổng công ty Giấy Việt Nam chậm ban hành quyết định phê duyệt điều lệ hoạt động của Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam và thiếu kiểm tra, giám sát công ty này trong việc lập phương án sử dụng đất, sử dụng đất vào mục đích trồng rừng khi chưa được giao, cho thuê đất.
Cũng theo kết luận, HĐTV Tổng công ty Giấy Việt Nam không chỉ đạo Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam xây dựng phương án sử dụng đúng mục đích diện tích rừng trồng trước đây đã được nghiệm thu và diện tích rừng thực tế trồng. Việc cho phép doanh nghiệp khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng.
Tại Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam, Thanh tra Chính phủ phát hiện đã sử dụng trên 1.266ha đất tại tỉnh Kon Tum (trước đây) vào mục đích trồng rừng nhưng không đăng ký với cơ quan nhà nước - không đúng quy định của Luật Đất đai.
Công ty này ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, không có biên bản giao nhận, không thể hiện tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cũng như không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh, định mức giao khoán.
Doanh nghiệp thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra việc trồng cây cao su không đúng mục đích, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, là không thực hiện đúng Nghị định 168/2016 của Chính phủ.
Hoạt động sản xuất tại Tổng công ty Giấy Việt Nam (Ảnh: VINAPACO).
Nhiều địa phương dính líu trách nhiệm
UBND tỉnh Kon Tum ban hành văn bản tạm giao và biên bản thoả thuận giao quản lý, sử dụng đất để trồng rừng nguyên liệu giấy, không tiến hành bàn giao đất tại thực địa nên không xác định được diện tích đất thực tế đang quản lý sử dụng. Các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương chưa thực hiện đúng trách nhiệm trong việc Công ty nguyên liệu Giấy Việt Nam sử dụng hơn 1.266ha đất trồng rừng từ năm 2001.
UBND các huyện ở Kon Tum (trước sáp nhập tỉnh) chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát theo dõi việc sử dụng trên 3.000ha thu hồi của Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam giao địa phương quản lý.
Thanh tra Chính phủ phát hiện Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai chưa thực hiện rà soát hiện trạng sử dụng đất, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ diện tích, ranh giới. Doanh nghiệp quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo, đến nay diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm lớn.
Đáng chú ý, Công ty Tân Mai sử dụng đất được thuê chưa đúng, chưa thực hiện trồng rừng, còn để đất trống với diện tích lớn, trong đó tại tỉnh Đắk Lắk có diện tích trên 1.553ha, Đắk Nông hơn 808ha và Lâm Đồng 69,3ha.
Doanh nghiệp cũng chưa thực hiện thủ tục về nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha đất tại huyện Bảo Lâm (nay thuộc xã Bảo Lâm 3) và hơn 560,5ha tại huyện Đam Rông (nay thuộc xã Đam Rông 2 và xã Đam Rông 3).
Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai (Ảnh: Tiền Phong).
UBND các huyện ở tỉnh Đắk Lắk bị kết luận chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát theo dõi việc sử dụng đất đối với phần diện tích đất trên 1.530ha thu hồi của Công ty Tân Mai.
Kết luận thanh tra làm rõ các cơ quan chức năng của Đắk Lắk chưa có biện pháp xử lý đối với 1.553ha Công ty Tân Mai chưa trồng rừng, không đưa đất vào sử dụng.
Tại Đắk Nông, các cơ quan chức năng của tỉnh chưa có biện pháp xử lý đối với diện tích 808ha mà Công ty Tân Mai chưa thực hiện việc trồng rừng. UBND tỉnh chưa ban hành quyết định thu hồi 2,2ha của công ty này.
Trong khi đó, các cơ quan chức năng của tỉnh Lâm Đồng chưa có biện pháp xử lý đối với 69,3ha tại huyện Lâm Hà, Công ty Tân Mai chưa thực hiện việc trồng rừng, đưa đất vào sử dụng theo quy định.
Nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự phải chuyển cơ quan chức năng
Thanh tra Chính phủ nêu rõ trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu trên thuộc Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương); HĐTV, Chủ tịch HĐTV, Tổng giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam; Chủ tịch, Giám đốc Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam; Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai; UBND các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng (trước sáp nhập tỉnh); Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thuế tỉnh, UBND các huyện trên địa bàn.
Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng tổ chức thực hiện nghiêm kết luận và kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ.
“Trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật", Thanh tra Chính phủ yêu cầu.
Tổng công ty Giấy Việt Nam tiền thân là Công ty Giấy Gỗ Diêm phía Bắc và phía Nam được thành lập năm 1976, chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, chịu sự quản lý trực tiếp của Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) vào năm 2005. Đến năm 2010, Thủ tướng có quyết định chuyển công ty mẹ Tổng công ty Giấy Việt Nam thành Công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở hữu.
Trên địa bàn Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam chỉ có một đơn vị thành viên (công ty con) là Công ty TNHH MTV nguyên liệu Giấy miền Nam do tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ. Ngoài ra, tổng công ty nắm giữ 22,73% vốn tại Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai.
