Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/2026/NQ-HĐTP có hiệu lực từ ngày 15/10/2026. Theo đó, những cá nhân vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đất đai thuộc diện áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù sẽ được Hội đồng xét xử cân nhắc giảm nhẹ hình phạt dựa trên mức độ chủ động bồi thường, khắc phục thiệt hại thực tế.
Cơ sở xem xét khoan hồng
Căn cứ khoản 5 Điều 5 Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP, chính sách giảm khung hình phạt được áp dụng trong trường hợp bị cáo hoặc tổ chức, cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chưa thể hoàn trả, khắc phục được 100% hậu quả thiệt hại phát sinh.
Tại thời điểm mở phiên tòa xét xử,Hội đồng xét xử tiến hành đánh giá toàn diện dựa trên 3 trụ cột then chốt:
Mức độ, tỷ lệ phần trăm thiệt hại kinh tế đã được khắc phục thực tế tại thời điểm xét xử.
Hiệu quả kinh tế - xã hội tổng thể mà dự án, công trình đất đai liên quan đã hoặc đang đóng góp cho địa phương và đất nước.
Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiên quyết theo khuôn khổ cơ chế, chính sách đặc thù được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
4 mức giảm hình phạt tương ứng với mức độ khắc phục
Nghị quyết 04/2026/NQ-HĐTP cụ thể hóa biên độ giảm án thành 4 bậc rõ ràng, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các cơ quan tiến hành tố tụng:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Mức 1: Trường hợp đã khắc phục đến 1/4 (25%) hậu quả thiệt hại, Tòa án có thể xem xét giảm tối đa đến 1/4 mức hình phạt.
Mức 2: Trường hợp đã khắc phục từ trên 1/4 đến 1/2 (từ trên 25% đến 50%) hậu quả thiệt hại, mức hình phạt có thể được xem xét giảm tối đa đến 1/2 mức án.
Mức 3: Trường hợp đã khắc phục từ trên 1/2 đến 3/4 (từ trên 50% đến 75%) hậu quả thiệt hại, bị cáo có thể được xem xét giảm tối đa đến 2/3 mức hình phạt.
Mức 4: Trường hợp đã khắc phục từ trên 3/4 đến dưới mức toàn bộ (từ trên 75% đến dưới 100%) hậu quả thiệt hại, mức giảm tối đa có thể lên tới 4/5 mức hình phạt.
Quy định mới này kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và chính sách nhân đạo của Nhà nước. Việc lượng hóa mức độ khoan hồng gắn liền với tỷ lệ khắc phục vật chất không chỉ tạo động lực mạnh mẽ để các bên liên quan tích cực huy động nguồn lực bù đắp thiệt hại ngân sách, mà còn góp phần tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài, khơi thông nguồn lực đất đai và bảo toàn giá trị phát triển kinh tế - xã hội của các dự án trọng điểm.
