TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện dự án đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Một vấn đề quan trọng mà người dân đang quan tâm là giá trị pháp lý, mức độ chi tiết của quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5.000 và quyền sử dụng đất, nhà ở của người dân trong thời gian chưa triển khai dự án, chưa thực hiện thu hồi đất.
Công khai việc tiếp thu, giải trình các nội dung góp ý của người dân
Sở Xây dựng Hà Nội cho biết quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5.000 xác lập cấu trúc không gian, các khu chức năng, mạng lưới giao thông chính, hệ thống hạ tầng kỹ thuật - xã hội, các khu vực bảo tồn, chỉnh trang, tái thiết và phát triển mới.
Theo đó, đây là cơ sở pháp lý để quản lý phát triển không gian sau khi được phê duyệt, nhưng không phải bản đồ địa chính và không trực tiếp thay thế việc xác định ranh giới thu hồi đất của từng thửa. Vì mục tiêu và tỷ lệ khác nhau, ranh giới chức năng trên bản đồ quy hoạch sẽ được cụ thể hóa bằng hồ sơ quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư xây dựng, đo đạc và mốc giới khi triển khai.
Phối cảnh khu vực hồ Tây kết nối với sông Hồng (Ảnh: Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội).
Sở Xây dựng Hà Nội cũng cho hay các thuật ngữ "cải tạo, chỉnh trang", tái thiết", "di dời", "định hướng dài hạn" mô tả cách tổ chức không gian ở cấp quy hoạch. Chỉ khi quy hoạch chi tiết, dự án đầu tư xây dựng được phê duyệt và xác lập ranh giới, tiến độ, chính sách và quyền lợi mới được áp dụng đến từng hộ.
Cách phân định này bảo đảm quy hoạch có thể định hướng dài hạn mà không làm mất đi yêu cầu xác định chính xác quyền và nghĩa vụ ở từng bước thực hiện, theo Sở xây dựng Hà Nội.
Hà Nội xác định việc bảo đảm tính ổn định, đồng bộ và minh bạch của quy hoạch là yêu cầu quan trọng trong quá trình lập và tổ chức thực hiện quy hoạch, đồng thời là cơ sở để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, hạn chế tình trạng quy hoạch bị điều chỉnh tùy tiện, manh mún, cục bộ.
Theo Sở xây dựng Hà Nội, đối với các quy hoạch chi tiết và dự án được triển khai trong các bước tiếp theo, việc cụ thể hóa phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch cấp trên đã được phê duyệt.
Cơ quan này cho biết trường hợp phát sinh nhu cầu điều chỉnh làm thay đổi định hướng, chức năng sử dụng đất hoặc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cộng đồng dân cư thì việc điều chỉnh phải được xem xét, đánh giá và thực hiện theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật, không thực hiện tùy tiện theo từng dự án hoặc từng khu vực.
Đồng thời, quá trình lập, điều chỉnh và tổ chức thực hiện quy hoạch phải bảo đảm công khai, minh bạch, lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cộng đồng dân cư theo quy định.
Theo Sở xây dựng Hà Nội, đây là cơ sở để người dân được tiếp cận thông tin, tham gia ý kiến và giám sát quá trình lập, điều chỉnh và thực hiện quy hoạch, qua đó góp phần bảo đảm tính ổn định của quy hoạch và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định các nội dung góp ý của cộng đồng dân cư sẽ được cơ quan tổ chức lập quy hoạch tổng hợp, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện hồ sơ quy hoạch. Các nội dung tiếp thu, giải trình sẽ được công khai, minh bạch đến với cộng đồng dân cư theo quy định.
Công bố quy hoạch không đồng nghĩa mọi khu đất trong ranh giới đều cùng bị thu hồi trong một thời điểm
Sở Xây dựng Hà Nội cho biết việc đồ án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 được phê duyệt không đồng nghĩa với việc ngay tại thời điểm quy hoạch được phê duyệt, người dân bị chấm dứt quyền sử dụng đất hoặc phải di chuyển, giải phóng mặt bằng.
Trong thời gian chưa có quyết định thu hồi đất và chưa có các điều kiện, thủ tục triển khai dự án theo quy định, người sử dụng đất vẫn thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật về đất đai, theo Sở xây dựng Hà Nội.
Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là 1 trong 9 trục động lực phát triển của thủ đô (Ảnh: Nguyễn Hải).
Đối với việc xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo nhà ở và công trình hiện có, cơ quan này cho hay việc thực hiện phải tuân thủ quy định quản lý theo quy hoạch phân khu đã được phê duyệt có liên quan, quy định của pháp luật về xây dựng, quy chế quản lý kiến trúc và các quy định có liên quan.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, pháp luật đất đai phân định rõ giữa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thủ tục thu hồi đất. Trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố nhưng khu đất chưa được đưa vào kế hoạch thu hồi, chuyển mục đích theo quy định, người sử dụng đất tiếp tục sử dụng và thực hiện các quyền của người sử dụng đất.
Cùng với đó, Sở Xây dựng Hà Nội cũng nhấn mạnh khi diện tích đã được xác định thuộc kế hoạch thu hồi hoặc chuyển mục đích, người sử dụng đất vẫn tiếp tục thực hiện các quyền theo luật nhưng việc xây dựng mới nhà ở, công trình, trồng mới cây lâu năm bị giới hạn. Việc cải tạo, sửa chữa công trình hiện có và xây dựng theo giấy phép có thời hạn được thực hiện theo pháp luật xây dựng và pháp luật có liên quan.
Sở Xây dựng Hà Nội khẳng định thu hồi đất cho dự án được thực hiện bằng một chuỗi thủ tục riêng.
Theo Luật Đất đai, trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người có đất thu hồi; theo Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội, thời hạn thông báo chậm nhất là 60 ngày đối với đất nông nghiệp và 120 ngày đối với đất phi nông nghiệp (trừ trường hợp người sử dụng đất cho thu hồi đất trước thời hạn).
Sau quy trình trên, cơ quan chức năng mới thực hiện xác minh nguồn gốc đất, kiểm kê tài sản, lập - công khai - lấy ý kiến và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, trước khi quyết định thu hồi đối với từng trường hợp, theo Sở Xây dựng Hà Nội.
"Một khu đất có thể lần lượt đi qua nhiều trạng thái như nằm trong ranh giới nghiên cứu, được định hướng một chức năng sử dụng đất, được xác định thuộc phạm vi một dự án, được đưa vào kế hoạch thực hiện, được thông báo thu hồi, được đo đạc - kiểm đếm và lập phương án bồi thường, sau đó mới có quyết định thu hồi. Mỗi trạng thái tạo ra hệ quả pháp lý khác nhau", Sở Xây dựng Hà Nội nêu rõ.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, việc công bố quy hoạch vì vậy giúp người dân biết định hướng phát triển của khu vực nhưng không đồng nghĩa mọi khu đất trong ranh giới đều bị thu hồi hoặc cùng bị thu hồi trong một thời điểm.
