Hàng trăm trâu, bò thả rông giữa Khu kinh tế Nhơn Hội
Hơn 400 trâu, bò của 17 hộ vẫn tự do kiếm ăn, nằm trên đường trong Khu kinh tế Nhơn Hội, trong khi người nuôi đã đồng ý bán nhưng chưa có nguồn hỗ trợ chuyển nghề.
Mỗi ngày, những đàn trâu bò đi dọc các tuyến đường, bãi đất trống và khu cây xanh trong Khu kinh tế Nhơn Hội, phường Quy Nhơn Đông, tìm thức ăn, nước uống. Cuối ngày, chúng trở về các chuồng tạm hoặc nằm rải rác ven, thậm chí dưới lòng đường.
Khu vực đàn gia súc thường xuất hiện có vòng xoay tiếp giáp cầu Thị Nại, gần trụ sở UBND phường Quy Nhơn Đông. Đây là nơi lượng xe qua lại lớn, nhất là vào các khung giờ cao điểm.
Trâu bò thả rông giẫm đạp thảm cỏ, phá cây xanh, phóng uế trên đường, khiến công nhân vệ sinh phải thường xuyên thu dọn. Nhiều dải phân cách, bồn hoa được rào dây thép gai để ngăn gia súc nhưng vẫn bị phá. Việc trâu bò đi lại, nằm trên đường cũng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, nhất là ban đêm.
Đàn bò băng qua đường trong khu kinh tế Nhơn Hội, tiềm ẩn nguy tai nạn giao thông. Ảnh: Trần Hóa
Khu kinh tế Nhơn Hội có quyết định thành lập năm 2005, rộng hơn 12.000 ha trên bán đảo Phương Mai, tập trung các khu công nghiệp, đô thị, du lịch và dân cư. Nhiều tuyến đường tại đây đồng thời kết nối trung tâm Quy Nhơn với các điểm du lịch như Eo Gió, Kỳ Co.
Trong khi hạ tầng, đô thị ngày càng phát triển, phương thức chăn nuôi thả rông tồn tại hàng chục năm vẫn được nhiều hộ duy trì. Theo chính quyền địa phương, đất dành cho chăn nuôi ngày càng thu hẹp, trong khi khu vực không có quỹ đất để tổ chức chăn nuôi tập trung.
Người dân vì thế tận dụng các bãi đất trống, khu cây xanh ven đường để thả gia súc. Phần lớn hộ không có người chăn dắt thường xuyên, để bò tự đi tìm thức ăn rồi quay về. Có trường hợp bò sinh con ngoài bãi, chủ chỉ biết khi đàn gia súc trở về.
Sinh kế gắn với đàn bò
Bà Nguyễn Thị Tra, 65 tuổi, ở tổ dân phố Nhơn Hội, đang nuôi khoảng 40 con bò. Hơn 25 năm qua, đàn bò là nguồn thu nhập chính của gia đình.
Trước đây khu vực còn nhiều đất trống, đàn bò có thể tự đi tìm cỏ. Khi đường sá, nhà máy, khu đô thị và các dự án du lịch dần hình thành, không gian chăn thả thu hẹp. Gia đình bà lại không đủ điều kiện đầu tư chuồng trại và nguồn thức ăn để chuyển sang nuôi nhốt.
Một góc khu kinh tế Nhơn Hội. Ảnh: Trần Hóa
Theo bà Tra dù biết việc để bò đi tự do ảnh hưởng giao thông, vệ sinh môi trường nhưng gia đình chưa có sinh kế thay thế. Khi chính quyền vận động bán đàn gia súc để chấm dứt chăn thả, bà đồng ý.
Tuy nhiên, ở tuổi 65, bà không dễ tìm công việc mới, trong khi thu nhập gia đình nhiều năm phụ thuộc vào việc nuôi bò. "Nuôi bò là nguồn thu nhập chính của gia đình. Nếu bán đàn, chúng tôi mong được hỗ trợ thêm vốn để chuyển sang buôn bán nhỏ, có nguồn thu ổn định", bà Tra nói.
Hoàn cảnh của bà cũng phổ biến ở nhiều hộ chăn nuôi tại Nhơn Hội. Phần lớn chủ hộ đã lớn tuổi, khó chuyển sang làm việc tại các khu công nghiệp, nhà máy hoặc cơ sở sản xuất.
Trước đó, chính quyền từng vận động người dân dựng chuồng, làm hàng rào để quản lý gia súc. Tuy nhiên, đàn bò vốn quen tự kiếm ăn trên phạm vi rộng, trong khi các hộ thiếu đất và điều kiện chuyển sang nuôi nhốt nên tình trạng thả rông chưa được giải quyết.
Đồng ý bán bò nhưng thiếu nguồn hỗ trợ chuyển nghề
Đầu năm 2025, địa phương tính phương án vận động 17 hộ bán đàn gia súc theo giá thị trường, đồng thời hỗ trợ chuyển nghề 500.000 đồng cho mỗi con trâu, bò được bán. Khoản tiền nhằm giúp người dân có thêm vốn chuyển sang sinh kế khác và được các hộ đồng thuận.
Với hơn 400 trâu bò, tổng kinh phí hỗ trợ dự kiến khoảng 200-250 triệu đồng. Tuy nhiên, phương án đến nay chưa thể triển khai bằng ngân sách nhà nước do chưa có quy định, căn cứ pháp lý cho khoản chi này.
Đàn trâu thả rong tự do kiếm ăn trong khu kinh tế Nhơn Hội. Ảnh: Trần Hóa
Địa phương sau đó tìm nguồn xã hội hóa nhưng việc vận động doanh nghiệp gặp khó do hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều đơn vị trên địa bàn chững lại.
Ông Trần Việt Quang, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông, cho biết qua nhiều lần làm việc, các hộ cơ bản đồng ý bán đàn gia súc. Vướng mắc hiện nay là tìm đầu mối thu mua trâu bò và nguồn hỗ trợ để người dân chuyển sang sinh kế khác.
UBND phường đang kêu gọi doanh nghiệp, cơ sở tiêu thụ tham gia thu mua trâu bò theo giá thị trường, đồng thời vận động nguồn lực hỗ trợ chuyển nghề. Mục tiêu là giải quyết đầu ra cho đàn gia súc, ổn định sinh kế các hộ và tiến tới chấm dứt chăn thả tự do trong khu kinh tế.
Trong khi phương án chưa tìm được nguồn lực, hơn 400 trâu bò vẫn tiếp tục được thả đi kiếm ăn mỗi ngày. Bài toán ở Nhơn Hội vì thế không chỉ là đưa đàn gia súc khỏi đường mà còn là tìm sinh kế thay thế cho những hộ đã sống bằng nghề chăn nuôi hàng chục năm.
Trần Hóa
