Ngày 18/8, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam ban hành công văn về việc thực hành phóng sinh đúng Chính pháp, bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học trong mùa Vu Lan - báo hiếu, rằm tháng bảy năm Bính Ngọ.
Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho biết, mùa Vu Lan - báo hiếu, rằm tháng bảy là dịp để tăng ni, phật tử và đồng bào hướng về công ơn sinh thành, tưởng nhớ tổ tiên, tri ân các anh hùng liệt sĩ, thực hành hiếu hạnh và làm những việc thiện lành.
Trong truyền thống Phật giáo, phóng sinh thể hiện tinh thần từ bi, tôn trọng và bảo hộ sự sống, gắn với giới không sát sinh.
Tuy nhiên, ý nghĩa của việc phóng sinh là cứu giúp những sinh vật đang gặp nguy hiểm, đứng trước nguy cơ bị sát hại và tạo điều kiện để chúng tiếp tục sống trong môi trường tự nhiên phù hợp.
Do đó, Giáo hội cho rằng việc phóng sinh cần được thực hành bằng tâm từ bi đi cùng trí tuệ, không chạy theo hình thức, số lượng hoặc quan niệm cầu xin, giải hạn.
Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam lưu ý thực tế tại một số nơi, vào các dịp lễ lớn xuất hiện tình trạng đặt mua trước số lượng lớn chim, cá, rùa và nhiều loài động vật khác để phục vụ phóng sinh.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam đánh giá, việc này có thể vô tình tạo ra nhu cầu thị trường, thúc đẩy hoạt động săn bắt, đánh bắt, vận chuyển, buôn bán và giam giữ động vật. Thậm chí, có trường hợp động vật vừa được thả tiếp tục bị bắt lại để bán.
Vì vậy, một trong những nội dung được nhấn mạnh trong công văn là các cơ sở tự viện, tăng ni và phật tử không tổ chức đặt hàng, thu gom hoặc đặt mua trước với số lượng lớn động vật làm vật phóng sinh, đặc biệt trong dịp lễ, rằm, mùng một và mùa Vu Lan.
Cá được phóng sinh mùa Vu Lan (Ảnh: Nguyễn Duy).
Giáo hội Phật giáo Việt Nam đề nghị không để nhu cầu làm việc thiện của phật tử trở thành nguyên nhân phát sinh hoặc gia tăng hoạt động săn bắt, đánh bắt, nhốt giữ và buôn bán sinh vật.
Giáo hội cũng yêu cầu tuyệt đối không sử dụng động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm làm vật phóng sinh; không mua bán, tiếp nhận, vận chuyển hoặc sử dụng các loài thuộc diện pháp luật bảo vệ.
Khi phát hiện động vật hoang dã bị săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển hoặc buôn bán trái pháp luật, các cơ sở Phật giáo và phật tử được đề nghị phối hợp với cơ quan chức năng, kiểm lâm hoặc đơn vị cứu hộ có thẩm quyền để xử lý, cứu hộ, tái thả theo quy định.
Đối với sinh vật thủy sinh, Giáo hội lưu ý không mua hoặc thả các loài ngoại lai xâm hại, loài có nguy cơ xâm hại hoặc có khả năng gây mất cân bằng hệ sinh thái, cạnh tranh và gây hại cho các loài bản địa.
Người dân cũng không nên tùy tiện mua cá, rùa, ốc và các loài thủy sinh chưa xác định rõ loài, nguồn gốc, môi trường sống để thả xuống sông, hồ, ao, đầm.
Các hoạt động phóng sinh phải bảo đảm vệ sinh, an toàn, trật tự; không để túi nilon, hộp xốp, chai lọ, dây buộc, lồng và vật dụng chứa động vật trở thành rác thải tại môi trường tự nhiên.
Một định hướng được Giáo hội Phật giáo Việt Nam đưa ra là chuyển từ việc “mua vật phóng sinh” sang thực hành bảo hộ sự sống bằng những hành động thiết thực, lâu dài hơn.
Thay vì dành tiền đặt mua động vật để thả, tăng ni và phật tử được khuyến khích cứu hộ động vật gặp nạn; hỗ trợ các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã; trồng và bảo vệ cây xanh, rừng, nguồn nước; giảm rác thải nhựa và bảo vệ môi trường sống của các loài.
Giáo hội nhấn mạnh không vì phóng sinh mà tạo thêm việc bắt giữ, không vì cứu một loài mà gây tổn hại tới những loài khác và không vì hình thức nghi lễ mà ảnh hưởng môi trường sống chung.
Ý nghĩa của phóng sinh không nằm ở số lượng sinh vật được mua để thả mà ở việc giảm sát hại, cứu giúp sinh mạng khi có duyên và xây dựng đời sống biết tôn trọng, gìn giữ sự sống của con người, muôn loài và thiên nhiên.
