Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp lấy ý kiến, đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 10% đến 50% giá khởi điểm; bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng bỏ cọc trên cơ sở luật hóa Nghị quyết 66.11/2026 của Chính phủ (xử lý khó khăn, vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai).
Theo dự thảo, người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, cá nhân, tổ chức có liên quan có hành vi vi phạm quy định của luật, tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định.
Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) đang được Bộ Tư pháp lấy ý kiến (Ảnh minh họa: Tâm Nguyễn).
Người trúng đấu giá vi phạm những điều nghiêm cấm (cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; sử dụng giấy tờ giả mạo để đăng ký tham gia đấu giá; thông đồng, móc nối với đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả; đe dọa, cưỡng ép đấu giá viên, người tham gia đấu giá khác) dẫn đến kết quả đấu giá bị huỷ hoặc không được phê duyệt sẽ không được nhận lại khoản tiền đặt cọc.
Người trúng đấu giá quyền sử dụng đất (đối với trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai), quyền khai thác khoáng sản, địa chất vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá dẫn đến quyết định phê duyệt kết quả đấu giá bị hủy thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm sẽ bị cấm tham gia đấu giá đối với loại tài sản đó trong thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm.
Cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu giá sẽ quyết định cấm tham gia đấu giá. “Quyết định cấm tham gia đấu giá phải được gửi cho tổ chức, cá nhân bị xử lý và cơ quan, tổ chức có liên quan; đồng thời gửi đến Bộ Tư pháp và phải đăng tải trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia”, dự thảo luật nêu rõ.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung nguyên tắc về việc người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi như đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm. Điều này nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, “xã hội đen”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.
Thống kê của Bộ Tư pháp cho thấy, sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật Đấu giá tài sản (được sửa đổi, bổ sung năm 2024) đạt nhiều kết quả cụ thể.
Đến nay, cả nước có gần 1.200 đấu giá viên, gần 500 doanh nghiệp đấu giá tài sản và 32 trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản tại các tỉnh, thành phố.
Từ tháng 7/2017 đến ngày 31/12/2025, các tổ chức đấu giá tài sản đã tổ chức hơn gần 336.600 cuộc đấu giá, số tiền thù lao dịch vụ đấu giá tài sản thu được đạt hơn 4.000 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước hơn 1.700 tỷ.
Dù vậy, Bộ Tư pháp thừa nhận một số quy định về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản mà pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá còn gây khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được hoàn thiện. Vẫn còn tình trạng thông đồng, dìm giá, ngày càng có xu hướng tinh vi, phức tạp.
Đáng chú ý, theo cơ quan soạn thảo, còn xảy ra tình trạng người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất lợi dụng giá khởi điểm chênh lệch so với giá thị trường và tiền đặt trước tham gia đấu giá đất thấp để tham gia đấu giá, trả giá cao, “thổi giá”, sau đó bỏ cọc nhằm trục lợi, tạo mặt bằng giá ảo. Điều này xảy ra tại một số địa phương gây ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường bất động sản cũng như tình hình an ninh trật tự.
Từ năm 2018 tới nay, cơ quan có thẩm quyền đã khởi tố, điều tra, xét xử 16 vụ án liên quan đến tội phạm vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản với các hành vi như thông đồng dìm giá, nâng giá, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, cố ý làm lộ bí mật công tác, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Bộ Tư pháp đề xuất Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.
Tài sản đấu giá niêm yết thông tin tại trụ sở UBND xã
Tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi trình tự, thủ tục đấu giá theo hướng chặt chẽ, bảo đảm khả thi, hợp lý như chỉ yêu cầu niêm yết thông tin tại UBND cấp xã đối với bất động sản là đất đai, nhà, công trình gắn liền với đất, thay vì quy định như luật hiện hành gồm các tài sản khác như quyền khai thác mặt bằng kinh doanh, quyền thu phí, quyền khai thác khoáng sản (nằm ở nhiều địa phương).
Dự luật bắt buộc thông báo công khai trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia tất cả các loại tài sản; quy định thời gian bán, tiếp nhận hồ sơ tham gia đấu giá, nộp tiền đặt trước hợp lệ, nhất là đối với tài sản quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư, quyền khai thác khoáng sản; quy định trình tự thực hiện đấu giá trực tuyến toàn trình trên môi trường mạng
Cũng tại dự thảo, Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung một chương riêng (Chương IV) quy định về trình tự, thủ tục đấu giá trực tuyến đối với tài sản tự nguyện của cá nhân, tổ chức.
Cá nhân, tổ chức có tài sản tự nguyện có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục đấu giá phù hợp, linh hoạt, được lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp để bán tài sản. Trong đó có các hình thức đấu giá khác ngoài 4 hình thức đấu giá theo luật, phương thức đặt giá xuống, nguyên tắc không công khai giá khởi điểm để tạo sự cạnh tranh giữa những người tham gia đấu giá.
“Quy định này tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất, đầy đủ cho việc đấu giá các loại tài sản tự nguyện, phù hợp với thông lệ quốc tế về nghề đấu giá”, Bộ Tư pháp cho hay.
