Đức Hồng y Phạm Minh Mẫn tu học từ nhỏ, trong 61 năm mục vụ, ông có nhiều cải cách, giúp đỡ người nghèo, gắn kết giáo dân.
Con đường tu học của Đức Hồng y bắt đầu từ nhỏ. Ông từng kể lần đầu gặp linh mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, cha sở Tắc Sậy, khi mới 5 tuổi trong một bữa cơm gia đình. Khi đó, cha Diệp gợi ý cha mẹ cho ông vào học nội trú trường dòng rồi tiến tới chủng viện.
Khoảng 7 tuổi, ông được gọi giúp lễ tại nhà thờ. Đến 10 tuổi, ông theo học Tiểu chủng viện Cù Lao Giêng (Long Xuyên), sau đó sang Phnom Penh (Campuchia). Tiếp đó, ông trở về Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, học triết học và thần học đến năm 1965.
Trong đời mục vụ, Hồng y Mẫn luôn đề cao tinh thần sẻ chia. Ông từng kể kỷ niệm thời học tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, khi cùng nhiều chủng sinh miền Trung, trong đó có linh mục Stêphanô Nguyễn Như Thể (sau là Tổng giám mục Huế).
Một chiều chủ nhật, ông rủ bạn: “Anh Thể đi Sở thú không?”. Nghe đáp “đi mần răng”, hiểu theo tiếng Huế là đi bằng phương tiện gì, song ông tưởng bạn tới nha sĩ nên đi một mình. Tuy nhiên sau đó hai người lại gặp nhau ở Sở thú. Từ trải nghiệm này, ông nhắn nhủ các linh mục dành thời gian cho người di dân từ nơi khác có những khác biệt về giọng nói, văn hoá, người bị bệnh tật, để đồng hành và giúp họ sớm hoà nhập.
Tháng 3/1993, ông được Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm giám mục phó giáo phận Mỹ Tho. Gần nửa năm sau, ông được tấn phong giám mục với khẩu hiệu “Như Thầy yêu thương”. Giai đoạn 1996-1998, ông giữ chức Phó tổng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam.
Sau gần 60 năm tu học, phục vụ tại các giáo phận miền Tây, ngày 10/3/1998, ông được bổ nhiệm làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Sài Gòn. Trong lễ nhậm chức, ông cúi đầu hôn mặt đất tại khuôn viên Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn.
Khoảng thời gian là người đứng đầu Tổng giáo phận Sài Gòn, ông luôn cần mẫn điều hành, dẫn dắt cộng đoàn giáo phận. Sau giờ tổ chức lễ ở Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn ông về làm việc tại Toà Tổng giám mục.
Ngài đã xây dựng tổ chức giáo phận, thành lập ban tư vấn giám mục, hội đồng mục vụ, hội đồng linh mục, ban hành quy chế hội đồng mục vụ giáo xứ, ấn định lại ranh giới các giáo xứ. Ảnh: Nguyễn Á
Ngày 22/10/2003, ông được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong Hồng y tại Roma, trở thành Hồng y đầu tiên của Tổng giáo phận Sài Gòn và là vị Hồng y thứ 5 của Việt Nam.
Ông cũng được bổ nhiệm làm thành viên Bộ phụng sự và kỷ luật các bí tích và Bộ loan báo tin mừng cũng trong thời gian này. Trong khoảng thời gian giữ tước vị Hồng y, ông từng hai lần dự Mật nghị Hồng y để bầu Giáo hoàng vào năm 2005 và 2013.
Năm 2014, ở tuổi 80, ông từ nhiệm Tổng giám mục Tổng giáo phận Sài Gòn, nghỉ hưu và được kế nhiệm bởi Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc. Trong thời gian tĩnh dưỡng tại Nhà truyền thống Tổng giáo phận TP HCM, ông duy trì thói quen đọc báo L’Osservatore Romano (tiếng Pháp) – cơ quan ngôn luận của Tòa thánh Vatican – và tham gia các hoạt động hỗ trợ cộng đồng Công giáo.
Hồng y Mẫn được đánh giá có nhiều cải cách trong giáo phận, chú trọng đào tạo giáo sĩ, đề cao tinh thần phục vụ và quan tâm giúp đỡ người khó khăn. Ảnh: Nguyễn Á
