Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) mới nhất vừa được Bộ Công an gửi tới Bộ Tư pháp thẩm định. Nội dung mới đáng chú ý được nêu tại Điều 27a dự thảo luật, quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo đó, người thực hiện tội phạm quy định tại Chương XVIII của bộ luật này (các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế) có thể được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả khi có đủ các điều kiện sau:
Thứ nhất, hành vi gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh;
Thứ hai, không tham nhũng;
Thứ ba, các dự án đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả do nguyên nhân khách quan nhưng có khả năng, phương án khả thi, điều kiện để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Người thực hiện các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế có thể được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả khi có đủ 3 điều kiện (Ảnh minh họa: Luật sư).
Thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không quá 2 năm. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn một lần nhưng không quá một năm.
Thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 27 bộ luật này.
Bộ Công an cũng đề xuất thời điểm tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định về việc tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nếu trong thời hạn quy định, người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, truy tìm thì thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Khoản 3 Điều 27 dự thảo bộ luật nêu rõ, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện.
Nếu trong thời hạn quy định, người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà bộ luật này quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên 1 năm tù, thì thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện hành vi phạm tội mới.
Chương XVIII của dự thảo bộ luật quy định các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế như: Tội buôn lậu, kinh doanh, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ; Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm; Tội sản xuất, buôn bán hàng giả; Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc; Tội đầu cơ; Tội quảng cáo gian dối; Tội lừa dối khách hàng; trốn thuế; Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự; Tội lập quỹ trái phép; Tội thao túng thị trường chứng khoán; Tội gian lận bảo hiểm y tế; Tội xâm phạm quyền Sở hữu công nghiệp; Tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai…
Liên quan đến đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh (Tội bạo loạn; Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; Tội mua bán trái phép chất ma túy; Tội chống loài người; Tội phạm chiến tranh; bỏ một tội danh có hình phạt tử hình do nhập Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân ở Điều 113 vào Tội khủng bố tại Điều 299), TAND Tối cao bày tỏ nhất trí với chủ trương nêu tại dự thảo.
Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị bổ sung, làm rõ căn cứ và đánh giá tác động của việc bỏ hình phạt tử hình đối với từng tội danh nhằm bảo đảm cơ sở khoa học, thực tiễn và tính thuyết phục.
Tiếp thu ý kiến, Bộ Công an cho biết đã rà soát, đánh giá nhằm bảo đảm cơ sở khoa học, thực tiễn đối với đề xuất trên.
Đối với nội dung bỏ hình phạt cảnh cáo (Điều 32 và Điều 34), TAND Tối cao phân tích, hình phạt này có vai trò quan trọng trong thể chế hóa nguyên tắc nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự và cá thể hóa hình phạt đối với những trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng, có nhiều tình tiết giảm nhẹ.
Đồng thời, hình phạt cảnh cáo còn góp phần giáo dục người phạm tội nhận thức rõ hành vi vi phạm, tự giác sửa chữa sai lầm, tuân thủ pháp luật và trở thành công dân có ích cho xã hội. Do đó, TAND Tối cao đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc việc bỏ hình phạt này trong hệ thống hình phạt.
Hơn nữa, dự thảo tuy đề xuất bỏ hình phạt cảnh cáo nhưng tại một số điều luật cụ thể (Điều 132, Điều 138, Điều 155, Điều 165, Điều 181, 182, 185, 186, 198, 331, 335, 336, 340, 344, 345, 351) vẫn còn hình phạt cảnh cáo. Do vậy, trường hợp vẫn bỏ hình phạt cảnh cáo, đề nghị rà soát lại để bảo đảm đồng bộ, thống nhất giữa các điều luật.
Bộ Công an tiếp thu ý kiến của TAND Tối cao và cho biết sẽ giữ lại quy định của bộ luật hiện hành về hình phạt cảnh cáo.
Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI và thông qua tại Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XVI.
