Dù còn gần hai tháng mới đến Tết Trung thu, thị trường bánh tại TPHCM đã sớm vào mùa. Bên cạnh các quầy bán bánh truyền thống của những thương hiệu quen thuộc trên nhiều tuyến đường, bánh trung thu nhà làm (handmade) cũng nở rộ trên chợ mạng, với mẫu mã, chủng loại và mức giá đa dạng.
Dòng bánh nhà làm được giới thiệu với nhiều loại nhân sáng tạo, giá bán từ bình dân đến cao cấp, kèm những lời quảng cáo như “không chất bảo quản”, “nguyên liệu tự nhiên”. Một bộ phận người tiêu dùng ưa chuộng loại bánh này, song vấn đề an toàn thực phẩm vẫn là mối quan tâm, nhất là khi việc sản xuất, bảo quản và nguồn gốc nguyên liệu không phải lúc nào cũng được kiểm chứng.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, nhìn nhận sản phẩm bánh thủ công, nhà làm có nét độc đáo và đáp ứng tốt thị hiếu người tiêu dùng. Tuy nhiên, sự độc đáo không thể thay thế cho các điều kiện an toàn tối thiểu.
“Sản phẩm bán ra vẫn phải đáp ứng các tiêu chí: tự công bố về thành phần, hàm lượng; cam kết không sử dụng chất cấm; ghi rõ hạn sử dụng; người trực tiếp làm bánh phải đủ điều kiện sức khỏe… để người tiêu dùng và cơ quan nhà nước có thể kiểm soát được”, bà Lan nói.
Theo bà Lan, ranh giới nằm ở mục đích sử dụng. Nếu chỉ làm bánh cho gia đình dùng thì không phải thực hiện các thủ tục nêu trên. Nhưng khi đã làm bánh để bán, người kinh doanh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước, từ đăng ký kinh doanh, nghĩa vụ thuế đến bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.
Các thủ tục này không quá phức tạp và phần lớn đã có thể thực hiện trực tuyến. Việc đăng ký kinh doanh, đăng ký mã số thuế đều có cổng dịch vụ công; riêng các website, ứng dụng bán hàng còn được quản lý, thông báo qua hệ thống của Bộ Công Thương.
Bánh trung thu nhà làm được rao trên chợ mạng (Ảnh chụp màn hình).
“Người bán hoàn toàn có thể công khai giấy phép kinh doanh ngay trên trang bán hàng của mình để người tiêu dùng yên tâm hơn về nguồn gốc sản phẩm”, bà Lan nói.
Ở chiều ngược lại, những cơ sở, cá nhân bán bánh nhưng không thực hiện các thủ tục theo quy định sẽ đối mặt với rủi ro pháp lý. Qua hậu kiểm, nếu phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng có thể xử phạt và buộc tiêu hủy sản phẩm.
Theo bà Lan, thực tế đã ghi nhận những trường hợp kinh doanh bánh trung thu với số lượng lớn nhưng khi bị kiểm tra lại không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, sản phẩm, đồng thời chưa thực hiện thủ tục công bố theo quy định.
Đáng lo ngại hơn, với bánh “nhà làm”, khi xảy ra sự cố, người mua nhiều khi không biết tìm ai để khiếu nại, thậm chí không có đủ thông tin về cơ sở sản xuất để truy xuất trách nhiệm.
“Người tiêu dùng phải biết tự bảo vệ mình. Một người ngồi ở nhà, đặt hàng giao tới mà không rõ xuất xứ; nếu có rủi ro cho sức khỏe thì chính họ là người gánh chịu đầu tiên”, bà Lan cảnh báo.
Lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TPHCM khuyến nghị người tiêu dùng ưu tiên chọn cơ sở có thông tin rõ ràng: có tên, địa chỉ, giấy phép, thông tin công bố sản phẩm và hạn sử dụng; hạn chế mua sản phẩm trôi nổi chỉ vì giá rẻ hay hình thức bắt mắt.
Với người bán, việc tuân thủ thủ tục không chỉ để tránh bị xử lý, mà còn là cách xây dựng uy tín bền vững trong một mùa vụ mà niềm tin của khách hàng là tài sản quan trọng nhất.
