Sau nhiều năm duy trì nhịp độ ổn định, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang chuẩn bị cho một bước đi mang tính bước ngoặt. Giới đầu tư và các định chế tài chính lớn dường như đã chuẩn bị sẵn tâm lý cho kịch bản cơ quan này sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm ngay sau cuộc họp chính sách tháng 9.
Nếu điều này xảy ra, đây sẽ là lần tăng lãi suất quỹ liên bang đầu tiên kể từ năm 2023 - thời điểm cựu Chủ tịch Jerome Powell chính thức khép lại chu kỳ thắt chặt sau đại dịch.
Quyết định lãi suất cận kề, giới giao dịch chờ đợi đợt tăng đầu tiên sau 3 năm (Ảnh: Yahoo Finance).
Bước ngoặt sau 3 năm và toan tính của cơ quan điều hành
Áp lực lớn nhất đè nặng lên các nhà điều hành lúc này là bài toán chi phí sinh hoạt. Mục tiêu ghìm lạm phát ở mức 2% của Fed đã bị phá vỡ suốt hơn 5 năm qua. Tình hình càng trở nên nóng hơn khi các căng thẳng tại khu vực Trung Đông thổi bùng chi phí tiêu dùng và năng lượng.
Theo công cụ FedWatch của CME Group, tỷ lệ đặt cược vào khả năng Fed nâng lãi suất trong phiên họp lần này đã vọt lên tới 92%. Dù khả năng giữ nguyên lãi suất chưa hoàn toàn bị dập tắt, nhưng cánh cửa cho kịch bản đó đang hẹp lại rõ rệt.
Khác với những người tiền nhiệm, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh kiên quyết nói không với việc định hướng thị trường từ sớm. Quan điểm của ông là để các quan chức có những cuộc “tranh luận gay gắt trong nội bộ” dựa trên dữ liệu thực tế tại phòng họp Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Nhìn lại Hội nghị Jackson Hole vào tháng 8 vừa qua, ông Warsh từng nhấn mạnh một câu ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: “Chúng ta còn việc phải làm”.
Bên cạnh câu chuyện tăng hay không tăng 0,25 điểm phần trăm, giới giao dịch phố Wall đang đặc biệt quan tâm Báo cáo Dự báo Kinh tế (SEP), nổi bật là "biểu đồ chấm" (dot plot). Đây là nơi hé lộ lộ trình lãi suất trong những năm tới mà giới điều hành tiền tệ đang ấp ủ.
Làn sóng siết van tín dụng lan rộng khắp toàn cầu
Quyết định của Fed vào chiều thứ tư (giờ Mỹ, rạng sáng thứ năm giờ Việt Nam) chỉ là phát súng mở màn cho chuỗi 3 sự kiện tiền tệ dồn dập trong tuần này. Thị trường quốc tế đang chứng kiến một cuộc chuyển giao chính sách đồng loạt giữa các ngân hàng trung ương quyền lực nhất.
Ngay sau động thái của Mỹ, Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) sẽ họp vào thứ năm. Ban đầu, giới chuyên môn dự đoán cơ quan này sẽ đứng ngoài cuộc, nhưng việc giá dầu leo thang gần đây đang khiến không ít chuyên gia phân tích đảo chiều quan điểm, cho rằng BOE hoàn toàn có thể tính tới phương án siết van tín dụng.
Sang đến thứ sáu, mọi sự chú ý sẽ dồn về Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Theo Reuters, BOJ được dự báo sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm - lần tăng đầu tiên sau 3 tháng. Bước đi này sẽ đưa lãi suất tại xứ sở hoa anh đào chạm mức đỉnh trong vòng 31 năm, chính thức giã từ kỷ nguyên tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài suốt nhiều thập kỷ.
Trước đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng vừa có lần tăng lãi suất thứ 2 trong năm. Chủ tịch ECB Christine Lagarde không giấu nổi sự thận trọng khi cảnh báo rằng bức tranh kinh tế khu vực hiện đang “rất bất định” do rủi ro lạm phát đè nặng trong khi tăng trưởng có dấu hiệu hụt hơi.
Có thể nói, những biến động phức tạp tại Trung Đông và Ukraine đã đẩy giá năng lượng lên cao, buộc các nhà làm chính sách phải hành động dứt khoát. Ông Joe Brusuelas, chuyên gia kinh tế trưởng tại RSM, nhận định: “Chúng tôi từ lâu đã cho rằng lạm phát và lãi suất đang bước sang một chế độ mới. Giờ đây, sự đồng thuận đang hình thành giữa các ngân hàng trung ương lớn rằng đã đến lúc phải kiềm chế lạm phát ngay từ đầu, thay vì xem các cú sốc giá cả chỉ là tạm thời”.
Túi tiền người dân và dòng vốn đầu tư dịch chuyển ra sao?
Khi lãi suất bước vào chu kỳ tăng, dòng tiền của người tiêu dùng và nhà đầu tư lập tức đứng trước những bài toán tính toán mới.
Trên thị trường chứng khoán, tâm lý thận trọng đang chiếm ưu thế. John Shugar, đối tác tại Goldman Sachs, đưa ra góc nhìn khá thực tế: “Về cơ bản, thị trường hiện đã hoàn tất phần lớn công việc nặng nề ở phía lợi nhuận doanh nghiệp”. Ông nhận thấy nhiều cơ hội đáng chú ý ở các ngành hàng tiêu dùng gắn liền với trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng cũng cảnh báo nhà đầu tư nên chuẩn bị tinh thần cho những biến động và trở ngại lớn hơn trong vài tuần tới.
Đối với người nắm giữ tiền mặt, theo phân tích từ Yahoo Finance, bức tranh có sự phân hóa rõ rệt:
Tiền gửi tiết kiệm thông thường: Mức lãi suất trung bình hiện vẫn khá khiêm tốn, chỉ nhỉnh hơn một chút ở mức khoảng 0,38%, mức chỉ phù hợp cho khoản tiền nhàn rỗi cần thanh khoản gấp. Người gửi tiền có xu hướng chuyển dòng vốn sang các tài khoản tiết kiệm lãi suất cao. Việc chịu khó so sánh biểu lãi suất giữa các nhà băng và luân chuyển dòng vốn sẽ đem lại hiệu quả sinh lời vượt trội khi mặt bằng lãi suất đi lên.
Chứng chỉ tiền gửi (CD): Lợi suất CD đã bắt đầu nhích dần. Mức trung bình tại thị trường Mỹ đối với kỳ hạn 12 tháng hiện ghi nhận ở mức 1,71%. Dẫu vậy, những khách hàng chủ động tìm kiếm các ngân hàng có mức chào mời cạnh tranh nhất vẫn có thể tìm được những thỏa thuận hấp dẫn hơn.
Lãi suất vay mua nhà: Một điểm người đi vay cần lưu ý là lãi suất Fed tăng không đẩy lãi suất thế chấp nhảy vọt ngay tức thì, bởi thị trường trái phiếu thường đã phản ánh kỳ vọng này từ trước. Dù vậy, mặt bằng lãi suất vay mua nhà gần đây đã áp sát hoặc vượt ngưỡng 7%, đồng pha với xu hướng đi lên của lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm.
Quyết định cuối cùng từ Fed và thông điệp phát đi từ chiếc "biểu đồ chấm" sẽ sớm hé lộ, định hình lại đường đi của dòng vốn toàn cầu trong phần còn lại của năm.
