Tại hội thảo "Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số" chiều 9/6, TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), nhấn mạnh rằng chuyển dịch năng lượng không chỉ là một yêu cầu của quá trình phát triển bền vững mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của quốc gia.
"Nếu trước đây an ninh năng lượng chủ yếu được hiểu là bảo đảm đủ điện, đủ nhiên liệu cho sản xuất và tiêu dùng, thì hiện nay khái niệm này cần được mở rộng theo hướng an ninh năng lượng thế hệ mới", ông nói.
Nghĩa là không chỉ bảo đảm nguồn cung mà còn phải hướng tới các nguồn năng lượng xanh, sạch, tái tạo và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động địa chính trị toàn cầu.
TS Đào Duy Anh cho rằng năng lượng ngày nay đã trở thành yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh của nền kinh tế, bởi sản phẩm không chỉ cạnh tranh bằng giá thành hay chất lượng mà còn bằng mức độ xanh hóa trong quá trình sản xuất và sử dụng năng lượng.
"Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, ESG hay cam kết phát thải ròng bằng 0 ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại quốc tế, Việt Nam cần chủ động chuyển đổi để thích ứng và tận dụng cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu", ông nói.
TS Đào Duy Anh, Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) chia sẻ tại hội thảo (Ảnh: BTC).
Chuyển đổi xanh vì vậy không phải là gánh nặng hay sức ép từ bên ngoài, mà là nhu cầu nội tại để xây dựng một nền kinh tế phát triển, tự chủ và bền vững hơn. Theo TS Đào Duy Anh, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới, việc phát triển mạnh các nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng là yếu tố mang tính quyết định.
Ông cũng cho rằng việc triển khai xăng sinh học E10 là một bước đi cụ thể trong lộ trình chuyển dịch năng lượng, không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội phát triển chuỗi giá trị nhiên liệu xanh trong nước.
"Xăng E10 không phải là đích đến mà mới là bước khởi đầu. Cần phải nhìn nhận rằng ý nghĩa lớn nhất của E10 không chỉ nằm ở tỷ lệ 10% ethanol trong mỗi lít xăng mà quan trọng hơn là mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghiệp sản xuất nhiên liệu mới - chuỗi giá trị nguyên liệu, sản xuất, cung ứng, sử dụng nhiên liệu xanh hơn, sạch hơn, có giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế", ông nói.
Theo đại diện cơ quan này, những kết quả bước đầu trong những ngày đầu triển khai trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 đến nay đã cho thấy thị trường cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, người dân đón nhận tích cực hơn dự báo ban đầu.
"Nếu được thực hiện đồng bộ cùng với đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghiệp xanh, chuyển dịch năng lượng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo nền tảng để Việt Nam phát triển bền vững trong dài hạn", ông nhìn nhận.
Tương tự, TS Trần Văn Thế, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển INDEL, cũng cho rằng chuyển dịch năng lượng hiện không chỉ là câu chuyện môi trường mà đã trở thành một yếu tố quan trọng cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia.
"Quốc gia nào đi nhanh hơn trong quá trình này sẽ có nhiều cơ hội thu hút dòng vốn xanh, công nghệ cao và các mô hình tăng trưởng có giá trị gia tăng lớn. Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, từ tiềm năng điện gió, điện mặt trời, hydrogen xanh đến các cam kết mạnh mẽ về phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050", ông nói.
Bên cạnh đó, theo vị này, các yêu cầu ngày càng khắt khe từ chuỗi cung ứng toàn cầu về giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch cũng khiến chuyển dịch năng lượng trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình này cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu giảm phát thải và yêu cầu an ninh năng lượng.
Người dân đổ xăng E10 vào ngày 1/6 tại một cửa hàng xăng dầu tại TPHCM (Ảnh: Nam Anh).
Theo TS Trần Văn Thế, để thúc đẩy thị trường nhiên liệu sạch phát triển bền vững, cần xây dựng lộ trình chính sách rõ ràng, ổn định và có tính dự báo cao; bảo đảm nguồn cung ethanol trong nước; hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kiểm soát chất lượng; đồng thời có chính sách tài chính phù hợp để hỗ trợ giai đoạn chuyển đổi.
Ông cũng nhấn mạnh rằng rào cản lớn hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở khung pháp lý và khả năng tiếp cận vốn cho các lĩnh vực mới như hydrogen xanh, lưu trữ năng lượng hay tài chính xanh.
"Nếu Nhà nước hoàn thiện cơ chế, doanh nghiệp đầu tư thực chất và các nguồn lực tài chính xanh được khơi thông, chuyển dịch năng lượng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong thập niên tới", ông nói.
