Tổng thống Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Trump
“Tôi sẽ sớm xem xét kế hoạch mà Iran vừa gửi cho chúng ta, nhưng chưa chắc nó sẽ được chấp nhận vì họ vẫn chưa phải trả giá đủ lớn cho những gì họ đã gây ra đối với nhân loại và thế giới trong 47 năm qua”, Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/5.
Trước đó, trong cuộc trao đổi với các phóng viên, Tổng thống Trump cho biết ông đã thảo luận về một thỏa thuận tiềm năng với Iran và sẽ xem xét "văn bản chính xác" trên chuyên cơ Không Lực Một.
"Họ đã nói với tôi về ý tưởng của thỏa thuận. Bây giờ họ sẽ đưa cho tôi văn bản chính xác. Chúng ta đang làm rất tốt trong vấn đề Iran. Một lần nữa, họ muốn đạt được một thỏa thuận. Họ đang bị tàn phá nặng nề", ông Trump nói.
"Nếu chúng ta rút lui ngay bây giờ, họ sẽ mất 20 năm để xây dựng lại. Nhưng chúng ta sẽ không rút lui ngay bây giờ. Chúng ta sẽ làm điều đó để không ai phải quay lại trong 2 hoặc 5 năm nữa”, nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.
Tổng thống Trump nói thêm rằng chính quyền Iran "đang gặp khó khăn trong việc tìm ra người lãnh đạo của họ".
Ông Trump cũng cho biết có khả năng Mỹ sẽ nối lại các cuộc tấn công quân sự vào các mục tiêu ở Iran.
Kế hoạch 14 điểm của Iran
Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran đưa tin, nước này đã gửi đề xuất gồm 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột với Mỹ thông qua một bên trung gian là Pakistan.
Kế hoạch 14 điểm của Iran bao gồm các đảm bảo không tấn công trở lại, rút lực lượng Mỹ khỏi các khu vực lân cận Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bãi bỏ các lệnh trừng phạt, bồi thường thiệt hại và chấm dứt xung đột “trên mọi mặt trận”, bao gồm cả ở Li Băng.
Báo cáo nói thêm rằng đề xuất này cũng bao gồm một khuôn khổ liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch cho dầu mỏ và khí đốt toàn cầu vốn vẫn bị phong tỏa kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2.
Trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Chủ tịch tạm quyền Thượng viện Chuck Grassley hôm 1/5, Tổng thống Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran đã “chấm dứt” nhờ thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, thỏa thuận này vẫn còn hiệu lực mà không có thời hạn cụ thể.
Giới phân tích cho rằng bức thư của Tổng thống Trump có thể chỉ là nỗ lực của ông chủ Nhà Trắng nhằm lách Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973.
Theo Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi phải chấm dứt nó, trừ khi yêu cầu quốc hội cấp phép hoặc đề nghị gia hạn thêm 30 ngày rút quân một cách an toàn.
Cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/ 2, khi Israel và Mỹ mở màn các cuộc không kích vào Iran. Ông Trump đã chính thức thông báo cho quốc hội về cuộc xung đột 48 giờ sau các cuộc không kích đầu tiên, do vậy, thời hạn 60 ngày kết thúc vào 1/5.
Giới phân tích nhận định, mặc dù Tổng thống Trump đã tuyên bố chấm dứt cuộc chiến Mỹ - Iran, nhưng thực tế không hẳn như vậy. Điều này có thể được giải thích dựa trên các bằng chứng hiện có.
Mặc dù Mỹ và Iran không còn tiến hành các cuộc tấn công trực diện và tham gia vào các cuộc giao tranh toàn diện như những tuần đầu của cuộc xung đột, nhưng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran vẫn còn hiệu lực.
Lực lượng Mỹ cũng vẫn hiện diện gần Iran, và xung đột luôn có khả năng bùng phát trở lại vào bất kỳ lúc nào. Mỹ hiện vẫn duy trì 2 nhóm tác chiến tàu sân bay ở Trung Đông với hàng nghìn binh sĩ và hàng loạt khí tài.
Vào ngày 30/4, Tổng thống Trump đã nhận được báo cáo về các kế hoạch cho các cuộc không kích quân sự mới nhằm buộc Iran phải đàm phán để chấm dứt xung đột.
Nguy cơ xung đột xảy ra càng cao hơn khi Tổng thống Trump cho biết ông “không hài lòng” với đề xuất đàm phán mới từ phía Iran, trong đó Tehran đề xuất gác lại vấn đề hạt nhân cho giai đoạn đàm phán sau này.
Trong khi đó, ông Mohammad Jafar Asadi, quan chức cấp cao trong bộ chỉ huy trung tâm của quân đội Iran, tuyên bố “một cuộc xung đột mới giữa Iran và Mỹ vẫn có khả năng xảy ra vì các bằng chứng cho thấy Mỹ không cam kết với bất kỳ lời hứa hay thỏa thuận nào".
Quan chức quân sự Iran tuyên bố lực lượng vũ trang nước này vẫn được đặt trong tình trạng báo động cao và sẵn sàng đáp trả bất kỳ hành động leo thang nào từ phía Mỹ.
