Cụ thể, Tòa Phá án Pháp vào ngày 8/7 đã quyết định chuyển vụ kiện chất độc da cam của bà Trần Tố Nga đối với các tập đoàn hóa chất Mỹ từng sản xuất chất khai quang da cam sang Đại hội đồng toàn thể. Đây là cấp xét xử cao nhất của Tòa Phá án, chỉ được triệu tập đối với những vụ việc đặt ra các vấn đề pháp lý có ý nghĩa nguyên tắc hoặc cần thống nhất cách áp dụng pháp luật.
Quyết định trên được đưa ra sau phiên xem xét đơn kháng nghị của bà Trần Tố Nga hôm 16/6. Trước đó, Tòa án Evry vào năm 2021 và Tòa Phúc thẩm Paris trong năm 2024 đều bác đơn kiện với lý do các doanh nghiệp bị kiện được hưởng quyền miễn trừ tài phán vì hành động theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam.
Trong quyết định công bố vào ngày 8/7, các thẩm phán của Tòa Phá án nhận định vụ việc đặt ra "một vấn đề mang tính nguyên tắc", cần được Đại hội đồng toàn thể xem xét để đưa ra quan điểm thống nhất.
Bà Trần Tố Nga chụp ảnh cùng bia tưởng niệm nạn nhân chất độc da cam/dioxin tại công viên Choisy, quận 13, thủ đô Paris, Pháp (Ảnh: TTXVN)
Theo quy định, Đại hội đồng toàn thể gồm Chánh án Tòa Phá án cùng các thẩm phán đại diện cho tất cả các tòa chuyên trách, là cơ quan xét xử có thẩm quyền cao nhất của Tòa Phá án đối với những vụ việc đặc biệt quan trọng.
Tại phiên điều trần, đại diện Viện công tố thuộc Tòa Phá án đề nghị hủy bản án của Tòa Phúc thẩm Paris, qua đó tạo điều kiện để tòa án xem xét các yêu cầu khởi kiện của bà Trần Tố Nga. Theo đại diện Viện Công tố, các doanh nghiệp không hành động thay mặt Nhà nước Mỹ mà chỉ hoạt động vì lợi ích của bên đặt hàng, do đó không đương nhiên được hưởng quyền miễn trừ tài phán.
Luật sư Bertrand Repolt - một trong hai luật sư bảo vệ quyền lợi cho bà Trần Tố Nga - cho rằng quyết định trên cho thấy Tòa Phá án đánh giá đây là vụ việc có ý nghĩa nguyên tắc, đặc biệt liên quan đến vấn đề quyền miễn trừ tài phán. Tuy nhiên, theo ông Repolt, việc chuyển hồ sơ lên Đại hội đồng toàn thể cũng đồng nghĩa với việc quá trình tố tụng sẽ kéo dài thêm khoảng từ 6 - 12 tháng.
Collectif Vietnam-Dioxine - tổ chức đồng hành cùng bà Trần Tố Nga trong vụ kiện chất độc da cam - cho rằng việc Đại hội đồng toàn thể thụ lý vụ việc đã phản ánh tầm quan trọng về mặt lịch sử và pháp lý của vụ kiện. Đồng thời, vấn đề quyền miễn trừ tài phán và trách nhiệm của các tập đoàn đa quốc gia đối với những hậu quả môi trường trong chiến tranh đã được đưa ra xem xét ở cấp xét xử cao nhất.
