Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Ảnh: Reuters).
Một trong những gương mặt có ảnh hưởng của đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ, ông Lindsey Graham, đã qua đời vào ngày 11/7 sau cơn bạo bệnh.
Giám đốc truyền thông của thượng nghị sĩ Graham xác nhận trên mạng xã hội X vào sáng 12/7 rằng ông đã qua đời sau một thời gian ngắn lâm bệnh. "Gia đình thượng nghị sĩ Graham trân trọng cảm ơn những lời cầu nguyện và mong được tôn trọng quyền riêng tư trong giai đoạn vô cùng khó khăn này", thông báo từ văn phòng của ông cho biết.
Ông Graham, 71 tuổi, là thượng nghị sĩ đại diện bang Nam Carolina và là một trong những chính trị gia có tiếng nói quan trọng của đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ.
Trong giai đoạn đầu của sự nghiệp chính trị, ông từng là người chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, những năm sau đó, ông Graham trở thành một trong những đồng minh thân cận và trung thành nhất của ông Trump tại Quốc hội.
Lần xuất hiện cuối cùng
Một ngày trước khi lực lượng cứu hộ khẩn cấp đến nhà riêng của ông Graham vào tối 11/7, vị thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa đến từ Nam Carolina đã có lần xuất hiện trước công chúng cuối cùng: đứng bên ngoài tu viện mái vòm vàng St. Michael ở thủ đô Kiev, Ukraine.
“Tôi chưa bao giờ lạc quan như hôm nay", ông nói hôm 10/7 sau cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Ông Graham, người có mối quan hệ cá nhân tốt đẹp với Tổng thống Trump, trải qua những ngày cuối đời trong vai trò là người trung gian quyền lực của Mỹ, một vai trò đã định hình phần lớn sự nghiệp của ông: gặp gỡ các nhà lãnh đạo nước ngoài, thúc đẩy chính sách đối ngoại cứng rắn của Mỹ.
Khi ông hạ cánh xuống Washington hôm 11/7, các đồng nghiệp cho biết ông mệt mỏi nhưng rất phấn khởi sau một loạt các cuộc họp ở châu Âu và Ukraine. Ông đã đón sinh nhật lần thứ 71 trên đường đi, được tiếp thêm động lực từ hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi Tổng thống Trump ca ngợi liên minh và ủng hộ Ukraine.
Quan trọng nhất, một phiên bản sửa đổi của dự luật trừng phạt Nga mà ông Graham hậu thuẫn dường như cuối cùng đã nhận được sự ủng hộ của Nhà Trắng.
“Đây là một việc cực kỳ quan trọng - tất cả chúng ta đều đã làm tốt”, ông Graham nói với thượng nghị sĩ Richard Blumenthal của đảng Dân chủ.
Nhưng vài giờ sau, ông Graham đột ngột qua đời.
Trong hơn 1 năm qua, ông Graham liên tục thúc giục Quốc hội và Nhà Trắng ủng hộ cứng rắn hơn với Nga. Với việc Tổng thống Trump, một số thành viên nội các của ông và các nhà lãnh đạo châu Âu đều tập trung tại hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Graham nhận thấy đây là thời điểm quyết định để tập hợp sự ủng hộ cho các biện pháp quyết liệt hơn với Moscow.
Ông đã vận động Tổng thống Trump trong nhiều tháng để nhận được sự ủng hộ, trong bối cảnh Mỹ đã thất bại trong nỗ lực vận động một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine. Những nỗ lực của ông Graham đôi khi khiến Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát mâu thuẫn với Tổng thống Trump và nhóm đàm phán của nhà lãnh đạo Mỹ.
Cách tiếp cận thất thường của ông Trump đối với Ukraine và NATO khiến Quốc hội và các đồng minh của Mỹ luôn trong tình trạng căng thẳng. Trong khi hàng chục nhà lãnh đạo các nước đổ về Ankara dự hội nghị thượng đỉnh, ông Graham và một nhóm nhỏ các nghị sĩ Mỹ khác đã gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Không khí căng thẳng khi các đồng minh chờ đợi để nghe những gì ông Trump sẽ nói tại Ankara lần này. Trong nhiều tháng qua, Tổng thống đã chỉ trích các quốc gia thành viên vì không hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột ở Iran.
Tối 7/7, ông Tom Barrack, Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ và là một trong những cố vấn Trung Đông đáng tin cậy nhất của Tổng thống Trump, đã tiếp đón các nghị sĩ và các quan chức chính quyền đến thăm tại dinh thự đại sứ ở Ankara.
Trong bữa tối, ông Graham nâng ly chúc mừng ông Scott Bessent - Bộ trưởng Tài chính Mỹ và cũng là người gốc Nam Carolina, đã cùng Tổng thống đến Ankara trên chuyên cơ.
Dự luật của ông Graham kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt và thuế quan sâu rộng đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ của Nga và các quốc gia nhập khẩu dầu của Nga nếu Moscow không đạt tiến triển trong các cuộc đàm phán hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột tại Ukraine.
Nếu dự luật này nhận được sự ủng hộ của Bộ trưởng Bessen, nó sẽ dễ dàng được thông qua hơn ở Quốc hội.
Chiến lược dài hạn
Ngày hôm sau, ông Graham và các thành viên còn lại của phái đoàn Quốc hội Mỹ đã gặp gỡ ông Zelensky và Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa, nhà lãnh đạo vận động Mỹ giảm nhẹ các lệnh trừng phạt.
Ông Sharaa muốn Mỹ dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt thời Tổng thống Assad để giúp ổn định quá trình chuyển đổi chính trị mong manh của đất nước và phục hồi nền kinh tế bị tàn phá bởi chiến tranh. Ông Graham chính là lá phiếu quyết định quan trọng để dỡ bỏ các lệnh trừng phạt còn lại.
Sau cuộc gặp với ông Sharaa, ông Graham đã thể hiện thay đổi đáng kể trong giọng điệu, nói rằng nhà lãnh đạo mới của Syria xứng đáng có cơ hội để xây dựng lại đất nước. Ông kêu gọi Israel xem xét lại quan điểm đối với chính phủ của ông Sharaa. Sự thay đổi này đã gây xôn xao trên các phương tiện truyền thông Ả rập, nhấn mạnh tầm ảnh hưởng to lớn của nghị sĩ bang Nam Carolina này đối với chính sách đối ngoại của Mỹ.
Các nghị sĩ và quan chức châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh NATO, cho biết cuộc gặp gỡ thân mật giữa ông Trump và ông Zelensky đã chứng minh chiến lược dài hạn của vị ông Graham bằng cách vận động cho Kiev một cách thầm lặng, bất chấp những thay đổi của Tổng thống Trump về cuộc chiến Ukraine.
Trong giờ nghỉ giải lao, ông Graham nhắn tin cho thượng nghị sĩ Chris Coons của đảng Dân chủ và nói rằng họ nên ăn tối cùng nhau. Đó là một dịp đặc biệt đối với hai nghị sĩ này, những người hợp tác với nhau trong nhiều năm, và không chỉ vì hội nghị thượng đỉnh NATO.
Sinh nhật lần thứ 71 của ông Graham là vào ngày hôm sau. Tại một nhà hàng Thổ Nhĩ Kỳ tối hôm đó, cách xa các biện pháp an ninh và sự náo nhiệt của hội nghị thượng đỉnh, ông Coons và Graham đã cùng dùng bữa. Họ nâng ly chúc mừng sinh nhật ông Graham.
Chuyến đi cuối cùng
Hôm 9/7, ông Graham rời Ankara để thực hiện chuyến thăm thứ 10 tới Ukraine kể từ khi bùng nổ xung đột năm 2022. Do không phận Ukraine bị đóng cửa, ông đi tàu đêm từ Ba Lan đến Kiev, một hành trình kéo dài khoảng 10 tiếng.
Ông Graham đến Kiev vào thời điểm chiến tranh đang diễn ra gay cấn với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga nhằm vào các thành phố của Ukraine. Khi Tổng thống Zelensky tiếp ông Graham tại văn phòng của mình hôm 10/7, cả hai tươi cười bắt tay, trong đó ông Zelensky chúc mừng sinh nhật ông Graham và hỏi thăm sức khỏe.
Tổng thống Zelensky tặng ông Graham một chiếc áo thêu truyền thống của Ukraine.
Chiều hôm đó, ông Graham đã tham quan một cơ sở sản xuất do SkyFall, một công ty công nghệ quốc phòng của Ukraine, điều hành. Kể từ khi bùng nổ chiến sự, SkyFall đã trở thành một trong những nhà sản xuất máy bay không người lái lớn nhất nước này.
Trong một bức ảnh, ông Graham tạo dáng, cười tươi, cầm một máy bay đánh chặn P1-SUN màu đen được chế tạo để bắn hạ máy bay không người lái Shahed. “Tôi nghĩ sẽ là một sai lầm lớn nếu Mỹ không hợp tác với Ukraine trong lĩnh vực máy bay không người lái”, ông Graham nói.
Sau đó vào ngày 10/7, thượng nghị sĩ Graham cùng các đồng nghiệp thông báo đã đạt được thỏa thuận với chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành phiên bản sửa đổi của dự luật trừng phạt Nga. Tại Kiev, Graham nói với các phóng viên rằng thỏa thuận đã đạt được 30 phút trước đó.
“Điều đó có nghĩa là nó sẽ trở thành luật”, ông nói.
Nghị sĩ Michael McCaul, Chủ tịch danh dự của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cũng có mặt tại Ukraine cùng thời điểm với ông Graham.
Ông McCaul biết tin đồng nghiệp Graham qua đời khi đang ở trên chuyến tàu dài từ Kiev trở về Ba Lan, nơi ông dự định thúc đẩy thêm các biện pháp hỗ trợ Ukraine. “Ông ấy đã xoay xở rất tốt trong cả những thời điểm thuận lợi và khó khăn", ông nói về thượng nghị sĩ Graham.
Vào ngày 11/7, ông Graham trở lại Washington, vẫn tiếp tục gọi điện và nhắn tin. Ông đã liên lạc được với Tổng thống Trump và nói rằng ông cảm thấy mệt nhưng khỏe sau khi trở về từ Kiev.
“Thành thật mà nói, ông ấy là một chính trị gia tài ba”, Tổng thống Trump nói về ông Graham.
