Thủ tướng Sanae Takaichi (Ảnh: Reuters).
Ngày 20/7 vừa qua là Ngày của Biển ở Nhật Bản, một ngày nghỉ lễ khi nhiều người tìm cách tránh cái nóng mùa hè bằng việc bơi lội, lướt sóng và thư giãn trên bãi biển. Nhưng Thủ tướng Sanae Takaichi thì không.
Theo một bài viết trên mạng xã hội hôm 21/7, bà Takaichi đã dành kỳ nghỉ cuối tuần để đọc lại các tài liệu chính sách và xử lý hàng nghìn email tồn đọng.
Nữ Thủ tướng Nhật Bản chia sẻ rằng, lần đầu tiên sau một thời gian dài, bà được ngủ “trọn vẹn 5 tiếng”. Trước đó, bà chỉ ngủ tối đa 3 tiếng mỗi ngày.
Thủ tướng Takaichi cũng nói rằng trong khoảng thời gian rảnh rỗi ít ỏi, bà đã là quần áo, khâu những chiếc váy bị sờn và sửa lại những chiếc cúc áo vest bị lỏng.
Trong bài đăng, bà Takaichi viết khá dài về khối lượng công việc mà bà phải xử lý gần đây. Bà cho biết kể từ đầu tháng 7, “từ sáng sớm đến tận đêm khuya”, bà đã phải ở lại dinh thủ tướng vào các ngày cuối tuần để “nghiên cứu những chồng tài liệu dày cộp”.
Bà cũng chia sẻ những thông tin về cuộc sống cá nhân, nói rằng mình “rất vụng về trong việc là quần áo và mất rất nhiều thời gian”.
“Ngày mai tôi có thể quay lại guồng công việc và cống hiến hết sức mình!”, Thủ tướng Nhật Bản nhấn mạnh.
Kể từ khi bước vào chính trường những năm 1990, bà Takaichi - người khao khát trở thành một nhà lãnh đạo tạo ra sự thay đổi - đã coi tinh thần làm việc của mình là một phần cốt lõi trong bản sắc cá nhân. Khi nhậm chức thủ tướng vào năm ngoái, bà cam kết sẽ “làm việc, làm việc, làm việc, làm việc và làm việc”.
Bà cũng khéo léo sử dụng mạng xã hội để nhấn mạnh lịch trình bận rộn của mình. Bà từng đăng một bài viết dài hồi tháng 1 về việc xử lý các vấn đề địa chính trị trong khi chuyển đến dinh thự thủ tướng vào thời điểm kỳ nghỉ lễ.
Đây không phải lần đầu tiên thói quen làm việc của nữ Thủ tướng Nhật Bản gây chú ý. Hồi tháng 11 năm ngoái, bà từng gây tranh cãi vì triệu tập các trợ lý vào lúc 3 giờ sáng. Sau đó, bà giải thích rằng máy fax ở nhà bị hỏng và cần nhân viên giúp đến một văn phòng khác để có thể chuẩn bị cho một cuộc họp.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng nhau chơi trống (Ảnh: Kyodo).
Tranh cãi về cường độ làm việc
Thông qua những chia sẻ trên mạng xã hội, Thủ tướng Takaichi dường như muốn xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo gần gũi, không ngừng làm việc vì người dân Nhật Bản.
Tuy nhiên, bài viết của bà đã thu hút hơn 31 triệu lượt xem và làm bùng nổ một cuộc tranh luận trên cả nước về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, cũng như những hệ lụy của việc thiếu ngủ.
Nghị sĩ đối lập Toru Kunishige cảnh báo tình trạng thiếu ngủ kéo dài có thể “làm suy giảm khả năng phán đoán - tương tự trạng thái say xỉn - và có thể gây rủi ro cho việc xử lý các cuộc khủng hoảng quốc gia”.
Hiroyuki Konishi, một nghị sĩ khác chỉ trích Thủ tướng Takaichi tại Quốc hội, thậm chí kêu gọi bà từ chức. “Công việc thực sự của thủ tướng là định hướng chính sách và đưa ra chỉ đạo, chứ không phải xem xét kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ trong mọi tài liệu”, nghị sĩ Nhật Bản nói thêm.
Yuichiro Tamaki, lãnh đạo một đảng bảo thủ, mô tả bà Takaichi là người chăm chỉ, nhưng nói thêm rằng “nghỉ ngơi cũng là một phần của công việc”.
Một số nhà bình luận cho rằng bà Takaichi, người phụ nữ đầu tiên giữ chức thủ tướng Nhật Bản, cần được hỗ trợ nhiều hơn trong công việc.
Theo Yoko Iwama, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Chính sách Quốc gia ở Tokyo, trong khi các nhà lãnh đạo tiền nhiệm thường có vợ để hỗ trợ việc nhà, bà Takaichi dường như đang tự mình đảm đương nhiều công việc gia đình hơn.
“Việc xây dựng một hệ thống hỗ trợ cho phép thủ tướng Nhật Bản tập trung hoàn toàn vào nhiệm vụ của mình, mà không phải trực tiếp xử lý các công việc gia đình, từ đó sẽ góp phần thúc đẩy sự tiến bộ của phụ nữ trong xã hội”, bà Iwama viết trên báo Nikkei.
Gần đây, Thủ tướng Takaichi đã làm việc với cường độ cao nhằm thúc đẩy quốc hội thông qua các ưu tiên lập pháp trước khi bước vào kỳ nghỉ hè. Bà cũng đang phải đối mặt với những khó khăn kinh tế kéo dài, khi đồng yen đã rơi xuống mức thấp nhất trong 39 năm, cùng sự sụt giảm gần đây về mức độ ủng hộ, dù tỷ lệ tín nhiệm của bà vẫn ở mức tương đối cao.
Các đồng minh của bà Takaichi đã lên tiếng bảo vệ thủ tướng, ca ngợi việc bà thẳng thắn chia sẻ những áp lực trong việc cân bằng giữa công việc và các trách nhiệm cá nhân.
Thứ trưởng Ngoại giao Ayano Kunimitsu cho biết bà Takaichi, cũng như các chính trị gia khác, phải đối mặt với áp lực từ việc tự mình lo liệu công việc gia đình.
“Mỗi người đều có hoàn cảnh riêng và những câu chuyện phía sau của mình. Tôi sẽ rất cảm kích nếu mọi người có thể thấu hiểu điều đó”, Thứ trưởng Kunimitsu viết trên mạng xã hội.
Nhật Bản nổi tiếng với văn hóa làm việc kéo dài, khi thời gian làm việc tại một số doanh nghiệp có thể vượt quá 12 tiếng mỗi ngày. Cả trong khu vực công và tư, người lao động đều phải chịu áp lực ở lại văn phòng cho đến khi cấp trên rời đi và làm thêm quá nhiều giờ, điều được xem là biểu hiện của lòng trung thành và sự tận tụy.
Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã chứng kiến nhiều vụ việc gây chú ý liên quan đến thuật ngữ karoshi, có nghĩa là “chết vì làm việc quá sức”. Vấn đề này trở thành tâm điểm chú ý vào năm 2016, khi Matsuri Takahashi, một nhân viên của Dentsu, tập đoàn quảng cáo lớn, đã tự tử sau khi làm thêm hơn 100 giờ mỗi tháng.
Cái chết của cô đã thúc đẩy chính phủ áp đặt giới hạn 45 giờ làm thêm mỗi tháng. Một số chuyên gia cho rằng quy định này đã góp phần làm giảm bớt văn hóa làm việc quá sức, đặc biệt đối với người trẻ.
