Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và các quan chức (Ảnh: AFP).
Một quan chức Iran cho biết giải pháp khả thi nhất để phá vỡ bế tắc hiện nay giữa Mỹ và Iran là một thỏa thuận theo từng giai đoạn.
"Một lộ trình tiến về phía trước sẽ là giải quyết khủng hoảng theo từng giai đoạn. Bước đầu tiên sẽ là chấm dứt phong tỏa và mở lại Hormuz", quan chức này phát biểu bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Theo thỏa thuận này, Iran cho phép tàu thuyền lưu thông qua Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa kinh tế. Đổi lại, Iran sẽ được dỡ phong tỏa các tài sản bị đóng băng ở nước ngoài.
Eo biển Hormuz đã trở thành quân bài chiến lược trung tâm trên bàn đàm phán, trong bối cảnh Tehran tìm kiếm sự cứu trợ kinh tế còn Washington hướng tới việc khôi phục tự do hàng hải cho các tàu thuyền qua lại tuyến đường chiến lược này.
Các cuộc đàm phán đang đối mặt với một trở ngại lớn khi không bên nào sẵn sàng từ bỏ đòn bẩy của mình nếu không nhận lại được điều gì cụ thể. Mỹ có khả năng gây sức ép về kinh tế, trong khi Iran lại kiểm soát lối đi qua điểm nghẽn năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây tuyên bố ông tin cuộc chiến với Iran sắp kết thúc, có thể trước hoặc ngay sau bầu cử giữa kỳ vào ngày 3/11.
Tuy nhiên, cựu nhà đàm phán Mỹ Dennis Ross cho biết ông chỉ thấy 30% khả năng đạt được một thỏa thuận trước thời điểm bỏ phiếu. "Lệnh phong tỏa mới là điều thực sự đang thắt chặt nền kinh tế Iran", ông Ross chia sẻ.
Các nguồn tin khu vực tiết lộ Tehran sẵn sàng chuyển yêu cầu thu phí quá cảnh từ thỏa thuận chính sang một phụ lục đi kèm, do việc chấm dứt lệnh phong tỏa đã trở thành ưu tiên cấp bách hơn. Các quốc gia Vùng Vịnh đã bác bỏ đề xuất này.
Các nhà lãnh đạo Vùng Vịnh phản đối Iran kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời ủng hộ khôi phục tự do hàng hải. Đồng thời, họ thúc đẩy hạ nhiệt xung đột và kêu gọi một tiến trình chính trị nhằm tránh nguy cơ bùng nổ thêm xung đột giữa Washington và Tehran.
Một quan chức phương Tây am hiểu về các cuộc đàm phán nhận định: "Tất cả đều xoay quanh việc mở lại eo biển Hormuz”.
Thông tin được đưa ra trong bối cảnh giới chức Mỹ và Iran nối lại đàm phán trong tuần này bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc. Iran xác nhận đã chuyển cho phía Mỹ bản danh sách 7 điều kiện nhằm chấm dứt xung đột. Tehran cũng cảnh báo sẵn sàng mở rộng cuộc chiến đến Ấn Độ Dương nếu Washington tấn công trở lại.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cũng nêu rõ, Iran hoặc phải đồng ý đạt thỏa thuận hoặc đối mặt nguy cơ bị “xóa sổ”.
