Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (Ảnh: Reuters).
“Có một số vấn đề ngoại giao tế nhị đang diễn ra, nơi Iran, và không chỉ Iran mà cả một số bên trung gian hòa giải của chúng tôi gồm Pakistan và Qatar, đã yêu cầu chúng tôi sắp xếp trình tự việc này theo đúng cách”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu hôm 16/6.
Ông đồng thời nói thêm rằng ông không “hiểu đầy đủ” lý do đằng sau sự bí mật này. “Có những sự nhạy cảm tồn tại trong thế giới Ả rập và Hồi giáo mà chúng tôi đang cố gắng để phản hồi một cách phù hợp”, ông Vance nói tiếp.
Tại Mỹ, các nghị sĩ có tư tưởng bảo thủ trong chính sách đối ngoại đã và đang yêu cầu được xem văn bản này. Họ công khai bày tỏ lo ngại rằng thỏa thuận hòa bình ban đầu sẽ rất giống với thỏa thuận được ký dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama vào năm 2015, thỏa thuận mà họ từng cho là quá yếu kém.
Hiện vẫn chưa rõ Mỹ sẽ đưa ra những nhượng bộ nào trong thỏa thuận. Ông Vance hôm qua một lần nữa khẳng định rằng văn bản của bản ghi nhớ hiểu biết sẽ được công bố “muộn nhất là” vào 19/6.
Theo một số nguồn tin, Israel đã yêu cầu Mỹ cho xem văn bản của thỏa thuận với Iran và đã bị từ chối, khiến một đồng minh chủ chốt của Mỹ rơi vào tình trạng thiếu thông tin về thỏa thuận.
Nguồn tin này cho biết một phần lý do yêu cầu bị bác bỏ là do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lo ngại Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ làm rò rỉ thỏa thuận trước khi nó được công bố chính thức.
Một quan chức Mỹ đã gọi báo cáo trên là "không chính xác" và cho biết "Mỹ vẫn duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các đối tác khu vực của chúng tôi, bao gồm cả Israel, trong suốt quá trình đàm phán”. Văn phòng Thủ tướng Israel hiện chưa đưa ra bình luận.
Vào tối 15/6, ông Netanyahu đã tổ chức một cuộc họp báo, trong đó ông hầu như không đề cập đến thỏa thuận này trong bài phát biểu khai mạc dài 8 phút của mình. Khi được hỏi sau đó, ông Netanyahu nói rằng ông và Tổng thống Donald Trump "không phải lúc nào cũng có cùng quan điểm”. Ông cũng cho biết thêm: "Chúng tôi vẫn chưa biết thỏa thuận đó sẽ như thế nào.
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cam kết công bố công khai văn bản của thỏa thuận với Iran “sau vài ngày nữa”, và thậm chí để ngỏ khả năng đọc chi tiết từng chữ toàn bộ tài liệu trước ống kính máy quay.
Cuối tuần trước, ông Trump tuyên bố Mỹ và Iran đã hoàn tất thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột. Theo các nguồn tin khác nhau từ cả phía Washington và Tehran, thỏa thuận sẽ chấm dứt ngay lập tức giao tranh trên tất cả mặt trận, bao gồm Li Băng, chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran.
Hai bên sẽ ký kết chính thức vào ngày 19/6 tới tại Geneva. Sau đó, Iran sẽ mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Thỏa thuận sẽ mở đường cho giai đoạn tiếp theo của tiến trình hòa bình, bao gồm các cuộc đàm phán về những vấn đề còn tồn đọng như chương trình hạt nhân của Iran.
Trong khi ông Trump tin rằng giai đoạn đàm phán sắp tới sẽ dễ dàng hơn, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị lo ngại đàm phán Mỹ - Iran sẽ khó khăn hơn. Ông kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc “cũng nên đóng một vai trò lớn hơn” trong việc hỗ trợ các cuộc đàm phán này.
