Trụ sở Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington, Mỹ (Ảnh: Reuters).
Hãng tin Reuters ngày 3/8 dẫn các nguồn thạo tin cho biết, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thông báo với Quốc hội rằng họ có kế hoạch đóng cửa 5 cơ quan đại diện ở nước ngoài, đánh dấu một đợt thu hẹp hiếm hoi trong mạng lưới ngoại giao toàn cầu của Mỹ.
Theo các nguồn tin, trong văn bản được gửi tới một số ủy ban của Quốc hội vào cuối tuần trước, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết dự định đóng cửa các cơ quan đại diện tại St. George's (Grenada), Nagoya (Nhật Bản), Medan (Indonesia), Douala (Cameroon) và Winnipeg (Canada).
Đây được xem là trường hợp hiếm hoi khi Mỹ đồng thời đóng cửa nhiều cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài trong một chiến dịch cắt giảm mà không gắn với bất kỳ biến động địa chính trị cụ thể nào.
Đầu năm ngoái, Reuters và nhiều hãng truyền thông khác cũng đưa tin, trong những tháng đầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump, Bộ Ngoại giao Mỹ đã bắt đầu chuẩn bị kế hoạch đóng cửa gần 10 cơ quan đại diện ở nước ngoài.
Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của ông Trump nhằm cải tổ bộ máy hành chính liên bang để phù hợp với chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết”.
Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng thậm chí còn ủng hộ một kế hoạch tham vọng hơn, với mục tiêu đóng cửa tới 30 cơ quan đại diện ở nước ngoài. Một số quan chức chính quyền Mỹ cho rằng việc duy trì nhiều cơ quan đại diện quy mô nhỏ là không cần thiết và không mang lại hiệu quả về chi phí.
Trong khi đó, các nghị sĩ đảng Dân chủ cùng một số cựu quan chức về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia cho rằng việc cắt giảm mạng lưới ngoại giao của Mỹ - kết hợp với việc đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), vốn từng cung cấp hàng tỷ USD viện trợ trên toàn cầu - có nguy cơ làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Washington, đồng thời tạo ra khoảng trống nguy hiểm để các đối thủ gia tăng ảnh hưởng.
Mặc dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã tiến hành một cuộc cải tổ quy mô lớn vào năm ngoái, cắt giảm hàng chục đơn vị trực thuộc cùng hàng trăm nhân sự, nhưng vào thời điểm đó chưa có bất kỳ cơ quan đại diện ở nước ngoài nào bị đóng cửa.
Khi được yêu cầu bình luận hôm 2/8, Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố không xác nhận kế hoạch đóng cửa, nhưng cho biết cơ quan này đang tập trung bảo đảm mạng lưới ngoại giao của Mỹ hoạt động hiệu quả và tối ưu. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhấn mạnh sẽ tuân thủ đầy đủ quy trình thông báo với Quốc hội.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng các biện pháp cắt giảm chi phí là cần thiết nhằm tinh gọn một bộ máy mà nhiều người đánh giá là cồng kềnh và quan liêu.
Trong số các cơ quan dự kiến bị đóng cửa, cơ quan đại diện của Mỹ tại St. George's (Grenada) là đại sứ quán. Các cơ quan tại Medan, Winnipeg và Nagoya là lãnh sự quán, trong khi cơ sở tại Douala là văn phòng chi nhánh của đại sứ quán. Các lãnh sự quán và văn phòng chi nhánh thường đại diện cho lợi ích của Mỹ tại các khu vực nằm ngoài thủ đô của quốc gia sở tại, nơi thường đặt đại sứ quán Mỹ.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, chính phủ Mỹ đã mở thêm một số cơ quan đại diện ở nước ngoài, tất cả đều nằm trong khu vực Thái Bình Dương, nơi Washington đang cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc.
Hiện Trung Quốc không có cơ quan đại diện ngoại giao hoạt động tại Douala hoặc Winnipeg, nhưng vẫn duy trì hiện diện ngoại giao tại St. George's, Nagoya và Medan.
