Các điều tra viên và cảnh sát Philippines tối 13/5 tiến vào trụ sở Thượng viện để thi hành lệnh bắt của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) với thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa, đồng minh lâu năm của cựu tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người.
Ông Dela Rosa khi đó đang cố thủ trong văn phòng tại Thượng viện, nơi được bảo vệ bởi Đội An ninh và Hộ tống thuộc Thủy quân lục chiến Philippines. Một số nguồn tin cho hay các binh sĩ này đã được triển khai để ngăn đội truy nã thi hành lệnh bắt.
Loạt tiếng súng sau đó đã vang lên trong Thượng viện, chưa rõ bên nào khai hỏa, nhưng đã gây hỗn loạn trong tòa nhà.
Trong video từ camera giám sát được Thượng viện Philippines công bố ngày 13/5 cho thấy ông Dela Rosa bỏ chạy, luồn lách qua các hành lang và cầu thang trong tòa nhà, các thành viên Cục Điều tra Quốc gia Philippines (NBI) đuổi theo phía sau. Trong cuộc rượt đuổi, ông Dela Rosa, với thân hình to lớn, đã vấp ngã ít nhất một lần nhưng tiếp tục đứng dậy bỏ chạy.
Thượng nghị sĩ này sau đó lách vào một căn phòng rồi đóng chặt cửa, khiến các điều tra viên bất lực.
Do ông Dela Rosa cố thủ không chịu ra ngoài, lực lượng cảnh sát chống bạo động đã được triển khai xung quanh khu phức hợp tòa nhà Thượng viện đêm 13/5. Trong lúc đó, những người ủng hộ ông Dela Rosa và cựu tổng thống Duterte cũng tập trung tại khu vực này để biểu tình phản đối lệnh bắt của ICC.
Phát ngôn viên ICC rằng họ "dựa vào sự hợp tác của các quốc gia để thực thi lệnh bắt" nên sẽ cần chính quyền "bắt và giao nộp nghi phạm".
Ông Dela Rosa đã cố thủ trong Thượng viện hai đêm liên tiếp và kêu gọi công chúng xuống đường ngăn cản việc giới chức Philippines bắt ông và dẫn độ tới trụ sở của ICC ở The Hague, Hà Lan.
"Tôi cầu xin mọi người. Tôi hy vọng mọi người có thể giúp tôi. Đừng để có thêm công dân Philippines nào bị đưa đến The Hague nữa", thượng nghị sĩ nói trong video đăng trên Facebook cá nhân.
Ông Dela Rosa, cựu tư lệnh cảnh sát quốc gia Philippines, đối mặt cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người vì đã phụ trách cuộc chiến chống ma túy do ông Duterte phát động và thực hiện các vụ hành quyết không qua xét xử.
Sau vụ nổ súng tại Thượng viện tối qua, Bộ trưởng Nội vụ Philippines Jonvic Remulla cho biết ông Dela Rosa vẫn an toàn và đảm bảo rằng sẽ không có lệnh bắt nào được thực thi tại cơ quan lập pháp này.
Thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa phát biểu với các phóng viên trong tòa nhà Thượng viện Philippines hôm 13/5. Ảnh: AP
ICC là tòa quốc tế thường trực được thành lập tháng 7/2002 dựa trên Quy chế Rome, văn kiện được hơn 100 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc thông qua năm 1998. Theo Quy chế Rome, ICC tập trung xét xử những cáo buộc nghiêm trọng nhất thế giới, gồm diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Ông Duterte năm 2019 chỉ thị cho Philippines rút khỏi ICC và từng tuyên bố "không sợ" lệnh bắt của tòa án quốc tế này. Ông kết thúc nhiệm kỳ năm 2022 và người kế nhiệm là Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., đến từ gia tộc Marcos từng có quan hệ thân cận với gia tộc Duterte.
Tuy nhiên, quan hệ giữa hai gia tộc quyền lực nhất Philippines sau đó xấu đi. Ông Duterte bị bắt tại Manila hồi tháng 3/2025 theo lệnh của ICC, rồi bị đưa sang Hà Lan, giam tại nhà tù Scheveningen, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người liên quan đến cuộc chiến chống ma túy.
Bất đồng giữa hai gia tộc quyền lực nhất Philippines
Tổng thống Marcos Jr. giải thích rằng ông đã nhận được yêu cầu giúp đỡ từ Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) nên đã thực thi lệnh bắt ông Duterte vì "đó là nghĩa vụ phải thực hiện". "Nếu không làm vậy, họ sẽ không hỗ trợ chúng ta trong những vụ liên quan đến tội phạm người Philippines đang lẩn trốn ở nước ngoài", ông nói.
Ngọc Ánh (Theo CNN, ABC News, AP)
