Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian (Ảnh: New York Times).
Phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào hôm 22/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Iran đang cố tình kéo dài các cuộc đàm phán để xem màn thể hiện của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11. Ông Trump dự đoán Tehran sẽ ký thỏa thuận ngay sau cuộc bỏ phiếu.
Tuy nhiên, phát biểu với các phóng viên bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York hôm 24/9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định: "Chúng tôi không muốn kéo dài điều này đến tận kỳ bầu cử giữa kỳ. Chúng tôi mong muốn Mỹ quay trở lại Biên bản Ghi nhớ (MOU) trước bầu cử giữa kỳ”.
Nhà lãnh đạo Iran nói thêm: "Chúng tôi từng đạt được một thỏa thuận với Tổng thống của các bạn... Vấn đề là thay vì tiến hành đối thoại, Mỹ lại chọn cách ném bom chúng tôi trước và phong tỏa mọi con đường”.
"Chúng tôi sẽ kiên quyết đứng lên tự vệ. Chúng tôi chưa bao giờ tìm kiếm xung đột. Chính Mỹ mới là bên phải lựa chọn xem có muốn chấm dứt điều này hay không”, ông nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã đệ trình một đề xuất mới, trong đó Iran sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz trong vòng một tuần và nhanh chóng tái khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân.
Theo kế hoạch, Tehran sẽ khôi phục tự do hàng hải qua tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng này để đổi lấy việc Washington dỡ bỏ lệnh phong tỏa kinh tế, nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu mỏ và giải phóng một số tài sản bị đóng băng của Iran. Iran cũng đề xuất chấm dứt giao tranh trên các mặt trận khác, bao gồm cả Lebanon.
Theo nguồn thạo tin, các nhà đàm phán của Mỹ và Iran đang thảo luận về một thỏa thuận theo từng giai đoạn, trong đó lệnh phong tỏa và các hạn chế tại Hormuz sẽ được xử lý trước tiên.
Mặc dù vậy, Tehran vẫn chưa từ bỏ kế hoạch quản lý eo biển Hormuz. Các quan chức Iran tiếp tục khẳng định tuyến đường thủy này nên do Iran và Oman cùng quản lý và thu phí đối với các dịch vụ cho tàu thuyền qua lại.
Ngoại trưởng Araghchi cho biết đề xuất này về cơ bản tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký kết hồi tháng 6 chứ không đưa ra các yêu sách mới. Iran đang chờ phản hồi của Mỹ về vấn đề này.
Nỗ lực ngoại giao mới nhất diễn ra trong bối cảnh áp lực ngày càng tăng lên cả hai bên. Lệnh phong tỏa của Mỹ đã hạn chế đáng kể xuất khẩu dầu của Iran, trong khi sự kiểm soát của Tehran đối với Hormuz đã làm gián đoạn một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới, đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng và giá dầu diesel tại Mỹ lên cao kỷ lục.
Tổng thống Pezeshkian tuyên bố, Tehran sẵn sàng cho "đối thoại và ngoại giao", nhưng sẽ không đàm phán dưới những đe dọa vũ lực và "sẽ không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối”.
