Thủ tướng Hungary Viktor Orbán (Ảnh: AP)
Theo truyền thông châu Âu, vụ việc một lần nữa làm dấy lên quan ngại về mối quan hệ gần gũi giữa Budapest với Moscow, cũng như khả năng các thông tin nhạy cảm của EU có thể bị khai thác bởi các chủ thể mà khối này coi là đối địch.
Một số nhà ngoại giao EU cho rằng, điều đáng lo ngại không chỉ là nội dung của các cáo buộc, mà còn nằm ở chỗ EU hiện chưa có cơ chế nội bộ đủ hiệu quả để xử lý tình huống một quốc gia thành viên bị cho là đi ngược lại lợi ích chung từ bên trong. Theo họ, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, nguy cơ nghe lén, chặn thu thông tin và rò rỉ dữ liệu đang trở thành thách thức an ninh nghiêm trọng đối với châu Âu.
Trước đó, báo Washington Post đưa tin ông Szijjártó thường xuyên liên lạc với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov xung quanh các cuộc họp tại Brussels. Ban đầu, Ngoại trưởng Hungary bác bỏ các thông tin này và cho rằng đó là "tin giả", song sau đó thừa nhận vẫn duy trì liên hệ thường xuyên với người đồng cấp Nga, đồng thời cho rằng việc trao đổi trước và sau các hội nghị thượng đỉnh châu Âu là "hoàn toàn bình thường".
Tuy nhiên, trong con mắt của nhiều nước thành viên, cách tiếp cận của Hungary là khác biệt rõ rệt so với lập trường chung của EU đối với Nga kể từ khi xung đột tại Ukraine bùng phát.
Giới ngoại giao EU cho biết, vấn đề này không được đưa ra thảo luận chính thức tại cuộc họp các đại sứ ở Brussels trong tuần qua. Một phần nguyên nhân là do nhiều nước không kỳ vọng Hungary sẽ đưa ra giải thích rõ ràng trong bối cảnh nước này chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử quan trọng ngày 12/4 tới. Tuy vậy, mối lo ngại lớn hơn hiện nay là nguy cơ thông tin trong nội bộ EU tiếp tục bị thu thập và khai thác bằng các phương thức ngày càng tinh vi.
Vụ việc được đánh giá đặc biệt nhạy cảm trong lĩnh vực đối ngoại và an ninh - nơi các quyết định của EU thường cần sự đồng thuận tuyệt đối và dựa trên giả định rằng 27 nước thành viên cùng hành động trên tinh thần thiện chí.
Tại hội nghị thượng đỉnh EU tuần trước, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa được cho là đã phát tín hiệu cứng rắn hơn, khi cho rằng Thủ tướng Hungary Viktor Orbán không còn hành xử trên tinh thần hợp tác chân thành. Trong khi đó, một số nhà ngoại giao cho biết nhiều nước EU từ lâu đã phải thích nghi bằng cách tăng cường các nhóm hợp tác quy mô nhỏ, họp theo định dạng hạn chế hơn để giảm thiểu rủi ro lộ lọt thông tin.
Dù vậy, việc chính thức loại Hungary khỏi các cơ chế tham vấn cấp cao là vấn đề phức tạp cả về pháp lý lẫn chính trị. Đến nay, phản ứng của EU mới chủ yếu dừng ở yêu cầu Budapest và Ngoại trưởng Szijjártó làm rõ vụ việc.
Các quan chức châu Âu thừa nhận, hệ thống hiện nay vẫn tồn tại "những lỗ hổng" đáng kể. Theo quy định của EU, các quốc gia thành viên có nghĩa vụ không tiết lộ những thông tin thuộc diện bảo mật nghề nghiệp và nghĩa vụ này vẫn tiếp tục có hiệu lực ngay cả khi các quan chức đã thôi đảm nhiệm chức vụ. Tuy nhiên, trong thực tế, việc thực thi các nguyên tắc này vẫn phụ thuộc nhiều vào mức độ tuân thủ và thiện chí chính trị của từng nước thành viên.
Vụ việc tại Hungary vì thế đang trở thành phép thử mới đối với năng lực bảo vệ thông tin, sự gắn kết nội khối và khả năng ứng phó của EU trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống trong giai đoạn hiện nay.
