Mỹ đang chuẩn bị nhận lô hàng kali cacbonat đầu tiên từ Belarus sau 4 năm, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tìm kiếm nguồn phân bón rẻ hơn cho nông dân Mỹ giữa lúc chi phí leo thang do cuộc chiến Iran và tranh chấp thương mại với Canada.
Theo dữ liệu từ Kpler, một lô hàng kali cacbonat 30.000 tấn dự kiến sẽ đến cảng New Orleans vào 15/10 (giờ Việt Nam). Lô hàng này được vận chuyển sau quyết định của Washington hồi tháng 3 về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với các nhà sản xuất kali cacbonat lớn của Belarus, mở đường cho hoạt động thương mại được nối lại.
Mặc dù lô hàng từ Belarus này chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số 5,6 triệu tấn kali mà Mỹ nhập khẩu năm ngoái, nhưng nó báo hiệu một bước mở cửa quan hệ thăm dò giữa Washington và Minsk.
Ông Trump cho biết Mỹ đang nỗ lực đạt được một thỏa thuận lớn hơn để mua phân bón của Belarus với giá thấp hơn nhiều so với giá bán của Canada, nhà cung cấp chính của nước này. Tuy nhiên, các nhà phân tích đặt câu hỏi liệu Belarus có thể cạnh tranh với các nhà sản xuất Canada về giá cả và năng lực xuất khẩu đủ để xoay chuyển thị trường Mỹ hay không.
Kali cacbonat là một khoáng chất giàu kali vốn là thành phần chính trong phân bón. Nó được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp, bao gồm việc trồng ngô và đậu nành.
Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu kali của mình. Theo báo cáo của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ, Canada chiếm gần 80% lượng kali nhập khẩu của Mỹ. Nga chiếm 12%, là thị phần lớn thứ 2 trong lượng kali nhập khẩu của Mỹ.
Sự phụ thuộc đó đã biến nguồn cung phân bón thành một vấn đề kinh tế và chính trị đáng lo ngại, đặc biệt khi nông dân phải đối mặt với chi phí sản xuất ngày càng tăng. Trong những tháng gần đây, nông dân Mỹ đã báo cáo chi phí nhiên liệu và phân bón tăng cao, gây áp lực lên biên lợi nhuận vốn đã eo hẹp.
Theo các nguồn tin, ông Trump lo ngại rằng áp lực tài chính có thể khiến Đảng Cộng hòa mất đi một phần phiếu bầu của nông dân Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay. Năm 2024, ông Trump đã giành được 78% số phiếu bầu tại các bang phụ thuộc vào nông nghiệp. Tại một cuộc họp bàn tròn về nông nghiệp ở Wisconsin hồi tháng 6, ông Trump hứa rằng giá phân bón sẽ "giảm mạnh" khi Mỹ thoát khỏi xung đột với Iran.
Sự gián đoạn vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz đã làm gia tăng áp lực lên thị trường phân bón toàn cầu, đặc biệt là các sản phẩm gốc nitơ. Tuy nhiên, kali ít bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cuộc khủng hoảng này, do Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung từ Canada.
Ông Trump cho rằng việc mua kali từ Belarus có thể làm giảm chi phí. Một nhà cung cấp mới cũng có thể mang lại cho người mua Mỹ nhiều lựa chọn hơn trên một thị trường do hàng nhập khẩu từ Canada thống trị.
Đối với nông dân, lợi ích trước mắt vẫn chưa chắc chắn. Phân bón là một trong số những khoản chi phí lớn mà các doanh nghiệp nông nghiệp phải đối mặt, cùng với nhiên liệu diesel và máy móc. Ngay cả việc giảm giá kali cũng không nhất thiết bù đắp được sự tăng giá ở những lĩnh vực khác.
Belarus có thể cung cấp phân bón rẻ hơn không?
Vào tháng 9, ông Trump đã đăng trên mạng xã hội về việc đạt được một thỏa thuận tiềm năng về kali với Belarus.
"Mỹ đang nỗ lực đạt được một thỏa thuận lớn liên quan đến việc mua kali từ Belarus," ông Trump viết trong bài đăng. "Giá cả sẽ thấp hơn đáng kể so với giá chúng ta hiện đang trả cho Canada. Đây là tin rất tốt cho nông dân và chủ nông trại của chúng ta."
Ông Trump đã quảng bá kali cacbonat của Belarus như một lựa chọn thay thế rẻ hơn so với nguồn cung của Canada, nhưng vấn đề kinh tế trong việc vận chuyển đến người mua ở Mỹ đã làm phức tạp kế hoạch đó.
Belarus là quốc gia không có đường bờ biển. Các hạn chế của EU đang ảnh hưởng đến các tuyến đường xuất khẩu của Belarus, buộc các chuyến hàng kali phải đi đường vòng qua Nga - đồng minh thân cận của nước này.
Những thách thức về hậu cần đó có thể làm tăng chi phí vận chuyển và khiến nguồn cung từ Belarus kém cạnh tranh hơn, ngay cả khi sản phẩm có giá rẻ hơn.
Quy mô xuất khẩu cũng rất quan trọng. Một lô hàng duy nhất cho thấy thương mại giữa Mỹ và Belarus đã được nối lại, nhưng điều đó không có nghĩa là Belarus có thể thay thế một phần đáng kể lượng kali của Canada hoặc làm giảm giá trên thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, việc tiếp cận được nhà cung cấp thay thế có thể giúp Washington có được đòn bẩy lớn hơn trong các cuộc đàm phán với các nhà sản xuất Canada, từ đó có khả năng giúp người mua của Mỹ đạt được mức giá kali cạnh tranh hơn.
Quan hệ giữa Mỹ và Canada đã trở nên căng thẳng kể từ khi nhiệm kỳ thứ 2 của ông Trump bắt đầu, khi ông áp đặt hàng loạt thuế quan lên hầu hết các đối tác thương mại, bao gồm cả Canada. Chính quyền của ông ban đầu áp thuế 25% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada vào tháng 3/2025, bao gồm cả kali, nhưng đã giảm xuống còn 10% sau phản ứng dữ dội từ các nhóm nông nghiệp và các nhà lập pháp.
Ông Trump vẫn khẳng định Washington sẽ tiếp tục mua kali từ Canada, ngay cả khi Belarus đề nghị bán với giá thấp hơn.
Tuy nhiên, khả năng Belarus trở thành nhà cung cấp chính vẫn còn nhiều nghi vấn. Vào tháng 9, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho biết nước này không thể cung cấp khối lượng lớn phân bón kali cho Mỹ.
Ông Lukashenko nói: "Ngay cả khi chúng tôi muốn cung cấp [kali] cho các thị trường phương Tây khác, chúng tôi đơn giản là không có đủ khối lượng – mọi thứ đều đã được ký hợp đồng".
Theo Al
