Một căn nhà siêu mỏng ở Nhật Bản (Ảnh: Yahoo News).
Nhật Bản
Tại quốc gia này, một số nhà siêu nhỏ, siêu mỏng, siêu méo xuất hiện do quá trình đô thị hóa nhanh chóng với mật độ dân số cao.
Nhật Bản không cấm hoàn toàn những ngôi nhà siêu nhỏ, siêu mỏng nhưng đã có một bộ quy định chi tiết và chặt chẽ về việc xây dựng nhà trên các mảnh đất nhỏ, hẹp, có hình dáng méo nhằm đảm bảo an toàn phòng cháy, khả năng tiếp cận khẩn cấp, chống mối đe dọa từ động đất và đảm bảo sự thông thoáng cho các nhà lân cận.
Với những thửa đất không đủ điều kiện, người chủ sẽ không được xây hoặc sửa ngôi nhà cũ.
Mặt khác, theo báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tái điều chỉnh đất đai là công cụ được sử dụng rộng rãi trong hệ thống quy hoạch đô thị của Nhật Bản.
Cơ chế này sẽ thu gom các mảnh đất liền nhau thành một khu đất lớn. Khu đất mới sẽ đảm bảo không gian cho hạ tầng công cộng, phân chia lại đất một cách công bằng nhất có thể cho các chủ đất cũ.
Theo đó, cơ chế này sẽ cố gắng để người chủ đất nhận lại mảnh đất nhỏ hơn, nhưng có hình dạng vuông vắn hơn. Phần đất dư ra sẽ được dùng cho đường sá, công viên, các tiện ích công cộng. Để một dự án được thực hiện, nó cần sự đồng thuận của 2/3 chủ đất.
Trên lý thuyết, biện pháp này mang lại lợi ích cho người dân dù họ bị mất một phần đất, nhưng có thêm các tiện ích xung quanh và sống trong khu vực được quy hoạch khoa học và logic hơn. Tuy nhiên, nó cũng đối mặt với những phản ứng trái chiều nếu người dân cho rằng cơ chế để chia lại đất không đồng đều và công bằng giữa các bên.
Hàn Quốc
Những ngôi nhà nhỏ, mỏng, méo tại Hàn Quốc bắt đầu xuất hiện vào những năm 1960, khi Seoul đô thị hóa nhanh chóng. Sau khi nhà nước tiến hành mở đường và thu hồi một phần đất, phần còn lại của người dân thường rất nhỏ, méo mó.
Tới nay, do bất động sản ở một số đô thị lớn có giá đắt đỏ, nên vẫn tồn tại những căn nhà có diện tích nhỏ, mỏng.
Hàn Quốc đã có những điều luật nhằm ngăn chặn việc chia quá nhỏ một thửa đất lớn, vì việc chia này có thể tạo ra các mảnh đất kích thước quá bé, hoặc không vuông vắn, từ đó gây ra tình trạng nhà siêu nhỏ, mỏng, méo. Với từng loại nhà khác nhau, Hàn Quốc có quy định cụ thể về diện tích đất tối thiểu để xây dựng.
Bên cạnh đó, luật quy hoạch đô thị của Hàn Quốc cũng có điều khoản đối với đất dư thừa sau khi nhà nước mở đường. Cụ thể, nếu phần đất còn lại sau khi thu hồi trở nên rất khó sử dụng cho mục đích ban đầu, chủ sở hữu có thể yêu cầu cơ quan thực hiện dự án mua lại phần đất dư đó hoặc, sau khi có thông báo chấp thuận dự án, có thể yêu cầu hội đồng trưng thu đất có thẩm quyền tiến hành trưng thu phần đất này.
Các khoản đất dư thừa này được xác định dựa trên tiêu chí như diện tích còn lại quá nhỏ hoặc hình dạng quá méo mó khiến việc xây dựng công trình trên đó là bất khả thi hoặc gặp khó khăn nghiêm trọng.
Nếu giá trị của phần đất còn lại bị giảm do việc thu hồi hoặc sử dụng một phần thửa đất cho dự án, chủ sở hữu sẽ được bồi thường khoản thiệt hại tương ứng với mức giảm giá trị đó.
Quy định này nhằm giảm kịch bản chủ sở hữu sau khi bị giải tỏa một phần tiếp tục xây công trình trên phần đất quá nhỏ, hoặc quá méo còn lại, dẫn tới các công trình thiếu tính thẩm mỹ và ít giá trị sử dụng.
Mặt khác, Hàn Quốc cũng có quy định về việc hợp thửa để tái định cư. Các mảnh đất nhỏ, hình dạng méo được thu hồi lại trong khuôn khổ dự án. Từ đó, mảnh đất lớn sẽ được quy hoạch lại, thêm các tiện ích công cộng và chia lại phần đất tương ứng cho người dân theo một cơ chế phù hợp và nhận được sự ủng hộ.
Trung Quốc
Cũng như một số đô thị lớn khác ở châu Á, các thành phố lớn của Trung Quốc đối mặt với tình trạng các mảnh đất nhỏ, méo khi thực thi quá trình xây dựng, quy hoạch. Nhiều mảnh đất bị cắt đi phần lớn trong quá trình mở đường, làm dự án khiến phần còn lại nhỏ, méo.
Trung Quốc không có luật cụ thể quy định về loại nhà này, nhưng các địa phương có quy định riêng về diện tích đất tối thiểu để được phép xây nhà và các công trình tùy thuộc vào mục đích sử dụng.
Với đất còn dư lại sau các dự án, nếu diện tích quá nhỏ và hình dạng không đạt yêu cầu, người có quyền sử dụng đất có thể đàm phán gộp với dự án liền kề để thỏa mãn các điều kiện xây dựng. Cơ chế này tùy thuộc vào quy định của các địa phương.
