ChatGPT đã cung cấp thông tin cho tay súng trước khi vụ việc diễn ra (Ảnh: Reuters).
Trước khi xả súng tại khuôn viên Đại học Bang Florida vào năm 2025, khiến 2 người thiệt mạng và 6 người khác bị thương, tay súng Phoenix Ikner đã có một cuộc trò chuyện. Không phải với bạn bè, cha mẹ hay bất kỳ ai có thể ngăn cản anh ta, mà là ChatGPT.
Theo bằng chứng do Tổng chưởng lý bang Florida thu thập, sinh viên này đã hỏi ChatGPT loại vũ khí và đạn dược nào phù hợp nhất cho cuộc tấn công, cũng như thời điểm và địa điểm nào có thể gây ra nhiều thương vong nhất. Các điều tra viên cho biết chatbot đã trả lời các câu hỏi của anh ta.
Hiện Tổng chưởng lý James Uthmeier muốn biết liệu điều đó có khiến OpenAI trở thành một đối tượng phạm tội hình sự hay không.
“Nếu thứ ở phía bên kia màn hình là một con người, chúng tôi sẽ truy tố đối tượng đó về tội giết người”, ông nói khi công bố cuộc điều tra hình sự nhằm vào OpenAI, công ty tạo ra ChatGPT, đồng thời để ngỏ khả năng truy tố công ty hoặc nhân viên của họ.
Vụ việc liên quan đến vụ xả súng tháng 4/2025 đã đẩy một câu hỏi gây tranh cãi: Liệu những người tạo ra trí tuệ nhân tạo có thể phải chịu trách nhiệm hình sự cho vai trò mà AI đã đóng trong một tội ác hoặc thậm chí là một vụ tự sát hay không?
Việc truy tố hình sự các tập đoàn là có thể theo luật Mỹ, dù hiếm khi xảy ra. Tuy nhiên, các vụ trước đó đều liên quan đến quyết định của con người, các giám đốc, nhân viên bán hàng hoặc kỹ sư đã đưa ra lựa chọn và gian lận.
Vụ xả súng liên quan tới Ikner lại khác, và chính sự khác biệt đó khiến nó trở nên đặc biệt phức tạp về mặt pháp lý.
“Cuối cùng, đây là một sản phẩm đã khuyến khích hành vi phạm tội này, đã thực hiện hành vi của tội phạm. Đó là điều khiến vụ việc này trở nên khác biệt và rất khó xử lý", giáo sư luật Matthew Tokson từ Đại học Utah nói.
Các chuyên gia pháp lý nói với AFP rằng 2 cáo buộc khả thi nhất là sơ suất hoặc liều lĩnh, trong đó liều lĩnh liên quan đến việc cố ý bỏ qua rủi ro đã biết hoặc nghĩa vụ an toàn. Những cáo buộc này thường chỉ là tội nhẹ thay vì trọng tội, nên mức phạt nếu bị kết tội cũng nhẹ hơn.
Tuy nhiên, tiêu chuẩn chứng minh phạm tội là rất cao. “Vì đây là một vấn đề hoàn toàn mới, một vụ án rõ ràng hơn có lẽ sẽ cần các tài liệu nội bộ cho thấy họ nhận thức được rủi ro nhưng không xử lý nghiêm túc”, giáo sư Tokson nói.
Về phía mình, OpenAI khẳng định ChatGPT không chịu trách nhiệm về vụ tấn công. “Chúng tôi liên tục tăng cường các biện pháp bảo vệ để phát hiện ý định gây hại, hạn chế lạm dụng và phản ứng phù hợp khi rủi ro an toàn xuất hiện", công ty cho biết.
Với những người tìm kiếm trách nhiệm của OpenAI, kiện dân sự có thể là con đường khả thi hơn. Cách tiếp cận này có thể buộc các công ty thiết kế sản phẩm cẩn trọng hơn, hoặc ít nhất phải đối mặt với hậu quả cho con người do sai sót, theo giáo sư Tokson.
Nhiều vụ kiện dân sự đã được đệ trình tại Mỹ nhằm vào các nền tảng AI, nhiều vụ liên quan đến tự sát, nhưng chưa có vụ việc nào dẫn đến phán quyết chống lại các công ty.
