Nông dân Hàn Quốc thu hoạch dâu tây dưới những chiếc ô trên cánh đồng ở Miryang (Ảnh: YONHAP/EPA).
Đợt nắng nóng kỷ lục đang càn quét nhiều khu vực ở châu Á, gây thiệt hại nặng nề cho nông nghiệp và đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Các nhà khoa học cho rằng những hiện tượng cực đoan này là một phần của xu hướng biến đổi khí hậu trên diện rộng. Sự tăng cường của dải áp cao trên Cao nguyên Tây Tạng và Tây Thái Bình Dương, kết hợp với hiện tượng El Niño trong năm nay, có thể đã góp phần tạo điều kiện cho đợt nắng nóng này.
Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng cảnh báo rằng tốc độ nóng lên của châu Á trong giai đoạn 1991-2025 nhanh gấp khoảng 2 lần so với 3 thập kỷ trước đó.
Hàn Quốc: Khoai tây "chín nhừ" dưới lòng đất, thiệt hại nặng nề
Tại huyện Yanggu, tỉnh Gangwon ở Hàn Quốc, ông Lee Sang-hyuk bàng hoàng khi đào lên những củ khoai tây mềm nhũn, rữa nát, "như đã bị luộc chín". Chỉ một tuần trước, vụ mùa của ông Lee Sang-hyuk vẫn rất tốt, nhưng giờ đây, mặt đất đột ngột biến thành một chiếc lò nướng khổng lồ.
"Không chỉ một hay hai cánh đồng bị như thế này đâu. Biết diễn tả sao đây? Thật quá đau lòng", ông chia sẻ với đài truyền hình địa phương SBS.
Tình trạng này không chỉ xảy ra riêng lẻ. Ngày 2/8, thành phố Yangsan ghi nhận mức nhiệt 42,5°C, cao nhất tại Hàn Quốc kể từ năm 1904. Hàng chục người đã tử vong do sốc nhiệt, hơn 900.000 gia súc và 1,4 triệu con cá nuôi bị chết. Chính phủ đã ban hành cảnh báo nắng nóng, kêu gọi người dân "ngừng ngay mọi hoạt động ngoài trời".
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung nhận định kiểu thời tiết cực đoan này là "chưa từng thấy trước đây" và nhấn mạnh sự cần thiết phải "cải tổ toàn diện hệ thống ứng phó khủng hoảng quốc gia" vì "thời tiết cực đoan này đang dần trở thành trạng thái bình thường mới".
Nhật Bản: Ngày nóng khắc nghiệt, sư tử chết vì sốc nhiệt
Tại Nhật Bản, nhiệt độ đã chạm mốc 40°C hoặc cao hơn ở nhiều nơi. Quốc gia này cũng ghi nhận ngày "Kokushobi" - hay "ngày nóng khắc nghiệt" - đầu tiên trong lịch sử, một định nghĩa mới được cơ quan khí tượng đưa ra để chỉ những ngày có nhiệt độ trên 40°C. Tại Tokyo, 3 con sư tử đã chết tại một sở thú do nghi bị sốc nhiệt.
Các nhà khoa học tại Cơ quan Khí tượng Nhật Bản nhận định, đợt nắng nóng gay gắt vào tháng 7 tại nước này "gần như không thể xảy ra" nếu không có hiện tượng nóng lên toàn cầu. Họ tính toán rằng, nếu không có tình trạng nóng lên do hoạt động của con người gây ra, một đợt nắng nóng với quy mô như vậy trung bình chỉ xảy ra 10.000 năm một lần.
Một nông dân Nhật Bản lau mồ hôi trên trán khi tình trạng mất điện và mất nước vẫn tiếp diễn sau trận động đất ở Yatsushiro (Ảnh: Reuters).
Nông dân đối mặt với thiệt hại không được bảo hiểm
Tại Gwangju, ông Hong Kyung-hee, một người trồng dưa hấu, đã phải chứng kiến những quả dưa lẽ ra có thể bán với giá cao bỗng chốc bị nhũn hỏng. "Ruột dưa vẫn ngon, độ ngọt đạt chuẩn, mọi thứ đều ổn cả. Nhưng chỉ sau 3 ngày, tình trạng lại thay đổi đột ngột như vậy. Trong suốt 50 năm làm nghề nông, đây là lần đầu tiên tôi gặp chuyện này", ông chia sẻ với đài KBS.
Bà Yoon Woo-ha, một người trồng dâu tây ở huyện Damyang, cũng đã mất trắng số cây giống mà bà dày công chăm sóc suốt 3 tháng qua, và thiệt hại này lại không nằm trong phạm vi chi trả của bảo hiểm.
Chương trình bảo hiểm cây trồng của Hàn Quốc chỉ áp dụng cho các loại cây trồng, phương thức canh tác và khu vực địa lý nhất định, khiến người nông dân rơi vào thế rủi ro khi các thiệt hại xảy ra nằm ngoài những phạm vi đó.
Ông Lee Jun-kyung, người đứng đầu chi nhánh Gwangju của Hiệp hội Nông dân Hàn Quốc, cho biết: "Khi bảo hiểm không chi trả cho những trường hợp này, gánh nặng nợ nần sẽ trực tiếp đè nặng lên các hộ nông dân".
Giáo sư June-Yi Lee, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Quốc gia Pusan (Hàn Quốc), cho biết đợt nắng nóng trong khu vực có thể là kết quả tổng hợp của các hình thái hoàn lưu khí quyển và tình trạng khí hậu nóng lên.
Giáo sư Lee cảnh báo rằng các đợt nắng nóng dự kiến sẽ trở nên thường xuyên và gay gắt hơn khi khí hậu nóng lên, đồng thời các hiện tượng cực đoan kép - chẳng hạn như nắng nóng và mưa lớn xảy ra liên tiếp - cũng đang trở nên phổ biến hơn.
Bà nhấn mạnh: “Cần khẩn trương cắt giảm nhanh chóng và trên quy mô lớn lượng khí thải nhà kính để hạn chế tình trạng nóng lên toàn cầu, song song với việc triển khai các biện pháp thích ứng được hoạch định kỹ lưỡng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu đang diễn ra”.
